Hỏa Thiên Đại Hữu: giàu lớn mà khiêm tốn, trời cũng giúp

Đại Hữu là có lớn: lửa treo trên trời, soi khắp muôn vật

Quẻ số mười bốn là Hỏa Thiên Đại Hữu, được xếp vào quẻ tốt, tiết khí tháng Giêng. Đại Hữu nghĩa là sở hữu rất lớn, là có lớn; một cách dịch khác của Học Năng là khoan, là rộng lớn. Trên là Ly, là lửa; dưới là Càn, là trời.

Hỏa tại thiên thượng, Đại Hữu. Quân tử dĩ át ác dương thiện, thuận thiên hưu mệnh.

Lời Tượng nói rằng lửa ở trên trời là quẻ Đại Hữu. Người quân tử nhìn quẻ này mà ngăn đón điều dữ khi nó chưa phát hiện, biểu dương điều lành khi nó còn mập mờ, để thuận theo mệnh tốt của Trời.

Người sinh vào tháng Giêng gặp quẻ này là cách công danh phú quý. Hợp quẻ là các tuổi Giáp Tý, Giáp Dần, Giáp Thìn, Kỷ Tỵ, Kỷ Mùi, Kỷ Dậu, Nhâm Tý, Nhâm Dần, Nhâm Thìn. Được quẻ này rất tốt.

Văn minh bên ngoài, cương kiện bên trong

Ly ở trên Càn là mặt trời treo trên trời, chiếu sáng muôn vật, ấy là có lớn. Ly còn có nghĩa là văn minh, Càn là cương kiện. Quẻ gồm cả văn minh phát triển bên ngoài và cương kiện hàm súc bên trong, cho nên rất hanh thông.

Phan Bội Châu bàn rằng người quân tử ở thời Đại Hữu cần có phương pháp thống trị thật hay. Vì trong lúc ấy cuộc sống có kẻ ác kẻ thiện; nếu chẳng phân biệt xử trí cho tận chỗ thanh trọc, hỗn hào, thị phi điên đảo, thì nghiệp đại hữu trở thành mầm gây cuộc đại loạn. Quân tử lo như thế, nên hễ người nào ác tuy chưa rõ thì phải ngăn đón ngay, hễ người nào thiện còn ẩn khuất thì phải lo biểu dương ngay. Làm như vậy là để thông thuận mệnh tốt của trời.

Hai quẻ Đồng Nhân và Đại Hữu nối nhau và làm trọn cho nhau. Khi chưa đồng nhân thì phải phân chia loại, tộc, tức giống và loài, để phân biệt ra thiện và ác. Khi đã phân biệt được thiện ác rồi thì tất phải ngăn đón cái ác, biểu dương cái thiện, mới làm nên được đồng nhân và giữ gìn được đại hữu. Phân loại, phân biệt là quy mô; ngăn đón, biểu dương là thủ đoạn, tức phương pháp; đồng nhân và đại hữu là mục đích.

Bức tranh chung: thuận lợi lớn nhưng phải đề phòng suy thoái

Quẻ chỉ thời vận thuận lợi, nhưng phải đề phòng suy thoái. Đó là thời cơ dễ toại nguyện, sự nghiệp dễ thành, danh lợi dễ đạt, nhưng chớ tự kiêu, tự mãn, vì cái quá thuận lợi lại là nguyên nhân dẫn đến thất bại.

Tài vận: dồi dào. Kinh doanh: phát đạt, là cơ hội kiếm ra tiền, như có quý nhân phù trợ. Thi cử: dễ đậu cao. Kiện tụng: tưởng thua sau lại thắng, nhưng tốn kém nhiều. Bệnh nặng sẽ qua. Xuất hành: tốt, dễ gặp bạn hiền, người hợp tác tốt. Hôn nhân: thuận lợi, gia đình hạnh phúc.

Hào sơ cửu: giàu mà chưa làm gì hại thì chưa có tội, nhưng phải sống như lúc gian nan

Hào này bình, không tốt không xấu, do bản tính từng người quyết định. Hào từ nói đại ý: chưa giao thiệp với điều hại, chưa có lỗi; nhưng phải nhớ lúc gian nan thì mới khỏi lỗi. Chưa làm việc gì tai hại, chưa có lỗi, song cần cẩn thận, cứ như gặp lúc gian nan thì mới khỏi lỗi. Toán Hà Lạc dặn rằng đã giàu có thì không nên quá ham, chịu cực nhọc thì tránh được tai họa.

Đại Hữu là có lớn. Hào một giống như một người nhà giàu còn trẻ, chưa làm gì tai hại thì chưa có tội. Nhưng vì là con nhà giàu, ít người ưa, nếu lại kiêu căng xa xỉ thì sẽ gây oán ghét. Cho nên lời hào khuyên sống như trong cảnh gian nan thì mới khỏi lỗi. Phan Bội Châu nói lời hào ấy dạy người lấy tâm lý mà chống với hoàn cảnh.

Người mệnh hợp cách có tài đức nhưng chưa được dùng, thừa của mà thiếu danh. Dù tài chưa được dùng vẫn kiên trì chịu đựng, chịu khó rèn luyện, trau dồi đức hạnh, chờ thời. Người mệnh không hợp cách thì nhu nhã, gian nan, phải cố giữ cho khỏi tội lỗi; dễ mang tiếng xấu, dễ gặp gian nan tai họa, gặp kẻ lăng loàn không chịu xử nhún thì dễ bị vạ lây.

Về vận hạn: quan chức biết cơ thì lui ngay, chớ tham lộc vị; học trò đừng vội tiến; người thường có kẻ dưới lăng loàn người trên, có sự tai biến, cố kiên trì giữ gìn thì khỏi đổ vỡ.

Hào cửu nhị: xe lớn chở nặng, đi đâu cũng tới

Hào này tốt. Hào từ nói xe lớn để chở, có đi đâu cũng không lỗi. Chỉ thời cơ tốt để thăng tiến, nhiều phúc lộc lợi cho người kinh doanh hay binh nghiệp. Thời cơ ví như chiếc xe lớn có thể chở nhiều người đi xa. Làm thành việc lớn.

Đây là hào tốt nhất trong quẻ: dương cương mà đắc trung, vừa có tài vừa khiêm tốn, lại được hào năm âm ở trên ứng hợp, như được bậc nguyên thủ hết sức tín dùng nên sẽ thành công. Vì thế ví với cỗ xe lớn chở nặng đi đường xa, đâu cũng tới được.

Phan Bội Châu nhận xét thú vị rằng đây là hào tốt nhất của quẻ Đại Hữu, vậy mà lời đoán của thánh nhân chỉ ghi là không có lỗi mà thôi, chẳng cho chữ tốt, chữ lành. Đó mới biết thánh nhân chẳng bao giờ dạy người đắc ý, cũng chẳng bao giờ dạy người quên nghĩa vụ. Một hạng người như hào hai dương tài cao hơn hết thiên hạ thì gánh nặng cũng hơn hết thiên hạ. Xe lớn chở nặng cũng chỉ là vừa trọn nghĩa vụ của mình mà thôi.

Ông cho rằng lời hào này có hai bậc người đứng vào đúng. Một là Y Doãn bên Tàu, nguyện giúp vua Thang và nói rằng ta quyết khiến cho vua ấy làm được như vua Nghiêu, vua Thuấn, khiến cho dân ấy được như dân đời Nghiêu Thuấn. Hai là Gia Phú Nhĩ ở nước Ý, kinh dinh cho nước thống nhất cường thịnh, trọn đời không lấy vợ. Người ta hỏi, ông trả lời rằng nước Ý là vợ của tôi. Sức lớn gánh nặng như hai ông ấy thật là xe lớn chở nặng.

Người mệnh hợp cách có tài đức nên lập được công danh. Người mệnh không hợp cách cũng hưởng phúc thọ, giàu có chẳng lo sợ gì; người kém tài cũng dễ giàu sang.

Về vận hạn: quan chức được phong tướng, xuất quân lập công trạng; học trò tiến tới, thành danh; người thường kinh doanh lợi lớn; người già giảm thọ.

Cao minh, khoan hậu thành to, gái trai tiến bộ chẳng lo ngại gì.

Hào cửu tam: bậc công hầu dâng tiệc lên thiên tử, kẻ nhỏ mọn không làm nổi

Hào này tốt. Hào từ nói công hầu dâng lễ lên vua, kẻ tiểu nhân không làm thế được; như bậc công hầu mở tiệc mời thiên tử, hạng tiểu nhân không đương nổi việc đó. Hào tốt cho những việc tích cực, minh bạch, đúng danh vị. Mọi sự mập mờ, đổi trắng thay đen đều không thành. Toán Hà Lạc ghi rằng bậc lớn được cấp trên tin dùng.

Hào ba dương cương, đắc chính, đứng trên cùng quẻ nội, cho nên ví với một bậc công, tương đương một vị bộ trưởng ngày nay. Ở thời Đại Hữu, vị ấy tất có nhiều đất đai của cải, nên bậc nguyên thủ cũng nể, tới dự tiệc do vị công đó đãi. Nhưng phải là người quân tử có đức hạnh, không kiêu, mới làm như vậy được. Hạng tiểu nhân thấy thiên tử tới nhà mình thì càng kiêu căng xa xỉ, không đương nổi đặc ân đó, chỉ chuốc hại.

Người mệnh hợp cách tài cao đức lớn, tận tụy làm việc nước. Người có tài đức làm đúng cương vị đều dễ thành công; sĩ tử dễ đỗ đạt, kinh doanh phát đạt. Người mệnh không hợp cách thì tham, có hại, thành khó bại dễ; dễ tham nhũng, kiêu ngạo đi đến bị kỷ luật hình phạt.

Về vận hạn: quan chức làm nổi trọng trách; học trò đỗ hạng ưu; người thường gặp tai nạn, gian nan, tệ lậu, lăng loàn, nhờn người trên.

Hào cửu tứ: đừng phô cái thế thịnh vượng của mình

Hào này bình. Hào từ nói chẳng tự bành trướng thế mình thì không lỗi gì. Đừng làm ra vẻ thịnh vượng, khoe của, sống quá sang thì không có lỗi. Toán Hà Lạc nhận xét rằng chức vị lớn mà biết dẹp bớt sự kiêu mãn của mình thì giảm lầm lỗi.

Hào này ở địa vị cao, gần hào năm, mà bất trung bất chính, e có họa đến nơi. Nên lời hào khuyên phải khiêm tốn, tiết kiệm.

Người mệnh hợp cách không kiêu, không dâm, sáng suốt thấu triệt, trước sau đều tốt lành. Đó là những người khiêm tốn, biết kiên nhẫn, ít tranh giành, giữ đúng chức vị đang làm, là nhà kinh doanh thận trọng. Người mệnh không hợp cách thì tham nhỏ chóng đầy, coi chừng bị họa chiếm đoạt chức vị. Đó là những người tính kiêu căng, hợm hĩnh, làm liều, thích tranh quyền đoạt vị, tham lắm mà không biết kiềm chế, sẽ làm mồi cho tai họa.

Về vận hạn: quan chức giữ yên chức vị thì không ai đụng chạm đến; học trò đợi thời thì không bị tước đoạt; người thường an phận, đau mắt.

Gặp người tên chữ Thảo đầu, đường mây chỉ nẻo nhẹ cầu công danh.

Hào lục ngũ: lấy lòng tin mà giao thiệp, lại phải có chút uy

Hào này bình. Hào từ nói lấy lòng thành tín mà giao thiệp, lại có uy nghiêm thì tốt. Toán Hà Lạc ghi rằng ở ngôi trên phải có uy để trị dân.

Hào này ở vị chí tôn, được cả năm hào dương theo, nên phải đem đức tín và lòng chí thành mà đối đãi với người dưới. Nhưng vị là âm, ngại quá nhu, nên lời hào khuyên phải có chút uy mới được.

Người mệnh hợp cách ân uy đi đôi, xa gần đều thuận, lập công to, hưởng phú quý; vừa có uy vừa có tín nên được mọi người kính phục, công danh sự nghiệp thăng tiến. Người mệnh không hợp cách thì ủy mị, dễ bị khinh nhờn, làm ơn thành oán; là người có uy mà không có tín hoặc có tín mà không có uy, công việc khó thành, mọi người khinh nhờn, dễ thất bại.

Về vận hạn: quan chức biết cơ thì nên thoái; học trò thừa cơ nên tiến. Cùng một hào mà kẻ nên thoái, kẻ nên tiến, tùy từng người. Người thường xem thời mà động tĩnh, không nên kiêu mãn để chịu tai vạ.

Dưới trên giữ tín đừng sai, vốn mềm phải cứng cho oai việc làm.

Hào thượng cửu: trời giúp cho, tốt, không gì chẳng lợi

Hào này tốt. Hào từ nói tự trời giúp cho, tốt, không gì là chẳng lợi. Đó là hào cực tốt cho mọi công việc, như có trời đất phù hộ. Toán Hà Lạc nhận xét rằng hào biết khéo xử ở thời Đại Hữu nên trời cũng giúp cho.

Ở thời Đại Hữu thịnh trị, hào dương cương này ở trên cùng mà chịu hạ mình theo hào năm, chỉ có đức thành tín. Như vậy là giàu mà không kiêu, tuy thịnh mà không đầy tràn, nên được trời giúp, hóa tốt. Theo lẽ thường, hào cuối cùng của quẻ Đại Hữu đã đến màn cuối, khó mà tốt được. Quẻ này khuyên chúng ta sống trong cảnh giàu có nên khiêm, kiệm; giao thiệp với người bằng lòng chí thành.

Phan Bội Châu nhận xét rằng trong sáu mươi tư quẻ không quẻ nào tốt đều như quẻ này. Ba hào đầu không có lời xấu, hào bốn được hanh thông, hào năm tốt, hào sáu còn tốt hơn nữa vì không gì là chẳng lợi. Ngay đến quẻ Càn, quẻ Thái, hào cuối cùng cũng xấu, kém quẻ này. Đại Hữu chính là thời thịnh trị sau thời Đại đồng.

Người mệnh hợp cách làm lớn mà vẫn khiêm nhường, trời cũng thương, phú quý lâu bền, sự nghiệp hiển vinh. Người mệnh không hợp cách cũng là kẻ sĩ có đạo đức, phong hậu, bình tĩnh, không bị tai họa; là người có tín nhiệm, dễ giàu sang, được nhiều người tín nhiệm tại địa phương, kinh doanh phát đạt.

Về vận hạn: quan chức ngôi vững vàng; học trò tiến, thành danh; người thường kính trên được che chở, nhà nông thịnh vượng.

Nguồn: Trung tâm Đào tạo Phong thủy sư, Hà Lạc Lục Thập Tứ Quẻ.