Tắm rửa, khâm niệm theo đạo Hồi và lẽ chuộng tang giản

Đạo Hồi vào Trung Hoa và lối tang lễ không phô trương

Đạo Hồi có nguồn gốc từ Ả Rập. Năm 651, đời Đường Cao Tông, nhờ triều Đường mở rộng giao thiệp với nước ngoài mà đạo này bắt đầu vào Trung Quốc, nơi nó còn được gọi là Hồi giáo, Thanh chân giáo, Thiên phương giáo. Ngày nay, các dân tộc theo đạo như người Hồi, Duy Ngô Nhĩ, Hạ Sa Khắc, Tháp Tháp Nhĩ, Bảo An, Đông Hương, Táp La, Kha Nhĩ Tắc Tư Tiên đều không coi trọng việc mai táng và chủ trương làm lễ tang đơn giản. Đạo Hồi lưu hành khắp cả nước và tập trung nhiều nhất ở Tây Bắc. Việc chôn cất tín đồ mang đậm màu sắc tôn giáo, nhưng vì lễ chôn không hạn chế nghiêm ngặt việc người ngoại đạo đến dự, nên tục chôn của họ ít chịu ảnh hưởng từ lễ chôn của người ngoại đạo.

Bên giường người sắp mất: sự yên tĩnh và những người già am hiểu giáo nghĩa

Trong căn phòng của người sắp đi xa, chỉ còn tiếng niệm thầm và hơi thở của con cái.

Mọi việc của tín đồ đạo Hồi thường theo quy định của kinh Coran. Khi một người trong nhà lâm bệnh nặng, con cái hay mời những người già am hiểu sâu giáo nghĩa đến túc trực, nhắc người bệnh chuyên tâm niệm chú. Lúc ấy trong phòng và ngoài phòng phải tuyệt đối yên tĩnh, ngoài con cái ra không ai được vào.

Khi người bệnh tắt thở, người già được mời cùng con cái vuốt mắt, vuốt miệng, cắt tóc, đặt tay chân cho ngay ngắn, thay quần áo, rồi đưa thi thể lên một chỗ dành riêng. Nếu người mất là trụ cột của cả nhà thì thi thể đặt giữa nhà hoặc trong phòng riêng của người ấy. Việc chủ trì tang lễ do người thân đảm nhận: cha chết thì con trai làm chủ, không có con trai thì đến em trai, không có em trai thì đến cháu. Việc cần làm là chọn ra những người lo liệu: người chủ trì các nghi lễ gọi là Tương lễ, người đón tiễn khách gọi là Ti binh, người ghi chép các việc cần thiết gọi là Ti thư. Bạn bè, láng giềng đều được báo tin để đến phúng viếng và giúp đỡ việc tang.

Tắm rửa ba lần, khâm niệm vải trắng và ngày giỗ

Tấm vải trắng không thêu hoa văn nào, và nước tắm cũng không bỏ sót một lần nào.

Tín đồ đạo Hồi khâm niệm bằng áo vải màu trắng, tinh khiết mà giản dị. Người nam được khâm niệm ba tầng: đại niệm, tiểu niệm và áo ngoài; người nữ bốn tầng: đại niệm, tiểu niệm, áo lót và áo ngực. Trước khi chôn phải tắm cho thi thể, do hai đến ba người cùng giới với người chết thực hiện. Họ rửa tay trước, đi quanh thi thể ba vòng, rồi mới cởi quần áo để tắm, tắm đủ ba lần. Tiếp đó, tang lễ phần nhiều do vị trưởng giáo chủ trì; mọi người thay người chết bái giáo chủ và cảm tạ vì đã được rửa sạch bụi trần.

Tín đồ rất tôn sùng lẽ "đi vào lòng đất sẽ được bình yên". Thời gian chôn thường trong vòng ba ngày sau khi mất. Ngày mất được lấy làm ngày giỗ; vào ngày đó con cháu tắm rửa sạch sẽ, ra mộ làm lễ tế, có nơi còn mời thầy pháp đến tụng kinh cầu khấn.

Thầy pháp thích tang lớn, tôn giáo lớn chuộng tang nhỏ

Hai bên cùng đứng bên một người chết, nhưng một bên muốn nắm lấy linh hồn, còn bên kia muốn dạy người sống cách giữ mình.

Nhìn rộng ra về ảnh hưởng của tôn giáo trong tang lễ Trung Quốc, có thể thấy rõ sự khác biệt giữa pháp thuật tôn giáo nguyên thủy với các tôn giáo như Phật giáo, Đạo giáo, Hồi giáo, vốn được lý luận hóa rất cao và tổ chức nghiêm ngặt. Pháp thuật của thầy pháp rất coi trọng sự thao túng: họ muốn thông qua việc khống chế linh hồn người chết để chi phối chuyện đời, nên chủ trương làm lễ tang lớn, cầu khấn long trọng, tế lễ nhiều ngày. Từ sau Tần, Hán, pháp thuật của thầy pháp càng hợp với những vùng có trình độ kinh tế, văn hóa tương đối thấp.

Các tôn giáo kia thì từ xưa đã chủ trương sự hài hòa của cá nhân với tập thể, của tập thể với xã hội, nhân loại và tự nhiên, của phong tục tập quán với sự phát triển xã hội. Điểm chung của những chủ trương ấy là chú trọng tu hành, khống chế bản thân khi còn sống, và chủ trương làm đám tang nhỏ. Ngoài việc hợp với nông thôn, chúng còn hợp với đời sống chốn đô thành, nơi kinh tế và văn hóa tương đối phát triển, càng hợp với tầng lớp thượng lưu của xã hội.

Nhưng rốt cuộc chúng vẫn là sản phẩm của một, hai nghìn năm trước, khi trình độ kinh tế và văn hóa còn kém. Đến xã hội hiện đại, những mặt hạn chế của chúng đã lộ ra: cách nhìn thời nay cho rằng chúng đã thành thứ thuốc phiện làm tê liệt đời sống tinh thần của nhân dân và thành chướng ngại cho tiến bộ của khoa học. Việc dần dần thanh trừ ảnh hưởng của chúng đối với mai táng được xem là xu thế cần thiết và đúng đắn.

Nguồn: Thái Luân Thi, Mộ Táng Phong Thủy Toàn Thư.