Tìm rồng theo thân chính, theo nước ôm và theo núi chầu

Hoa đực, hoa cái trên cành của rồng

Trên thân chi long, như trên một cành cây, có hoa đực và hoa cái. Hoa cái mới kết tinh thành quả. Hoa đực chỉ là hoa suông, không có núi chầu, núi ứng. Hoa cái thì thụ thai, kết quả, nên có núi hộ tống.

Dù có hộ tống vây quanh, vẫn phải xem kỹ nó trùng điệp được mấy lần. Nếu chỉ trùng điệp một lần thì thân rồng chỉ mới có một lần ngoảnh nhìn lại. Không nên coi đó là chân long, vì đó mới chỉ là hộ long, hơn nữa còn là hộ nhau mà giao nhau. Trùng điệp ba lần, năm lần rồi quay trở lại cũng vẫn chỉ là trang sức, làm dáng trên lưng chi long mà thôi.

Can long thì đi theo dòng nước, núi hộ tống đi rất xa mà không ngoảnh lại. Trên thân chính long không sinh ra đỉnh núi. Chỗ có đỉnh núi đều là cành, lá hộ tống. Nếu thấy thân can long theo kiểu này, nhất định phải đến chỗ tận cùng của can long mà tìm huyệt. Đến đó sẽ thấy cục diện hai dòng nước giao nhau, huyệt hứng lấy gió. Nhưng gió thổi nước cuốn vẫn chưa phải là huyệt. Đến nơi như thế là gặp nghi long.

Lúc này hãy nhìn chỗ hai dòng nước gặp nhau, sẽ thấy ở đó có đỉnh núi đến tụ hợp. Những đỉnh núi này quay mình nhìn lại phụ mẫu sơn, tổ tông sơn. Đây là nơi hồi long chuyển thân. Hồi long gấp khúc như chiếc lưỡi câu, trước khi hình thành huyệt đã có xu hướng triều bái. Núi triều chính là tông sơn với tổ sơn, nó không ngại đường xa ngàn vạn dặm. Các dạng quan hình trước huyệt đều có dáng triều bái, ngàn dòng vạn nguồn đều hướng vào bên trong mà triều bái. Cách tốt nhất để tìm long mạch là tìm hai dòng nước xoay chuyển triều bái.

Khi đỉnh núi chỉ là cành mạch

Tìm long mạch, chỗ nào khiến người ta nghi ngờ nhiều nhất? Ấy là khi thấy đỉnh núi chỉ là chi mạch. Chi, diệp tản loạn thì không có chính huyệt. Nhưng khi long mạch chân chính đến, ta lại ngờ nó không phải chân long. Tình huống này xảy ra vì không nhận rõ hộ vệ hai bên, mà chỉ thích những đỉnh núi từ xa kéo đến chân.

Núi từ xa đến mà lệch lạc là nơi đặt chân của rồng. Núi sinh ra từ chân của rồng phần nhiều dựng đứng ở một bên. Chỗ bình viên của chân long không có đỉnh núi, nên núi hai bên là khó nắm bắt nhất. Phần lưng nghiêng lệch mà mặt dựng đứng thì gọi là phi phong. Đó chính là tư thế chân long kẹp tùng long.

Một đốt sinh núi, một đốt cắm vào, khoảng cách giữa hai đốt rất dài thì gọi là khoan hiệp, tức hiệp rộng. Hiệp rộng mà quành ra mặt trước của chân long, đỉnh núi phía sau lại hiện ra rất đáng yêu. Nếu đến chỗ này vẫn còn nghi ngờ chưa quyết, hãy đi từ khoảng giữa của chính long mà tìm hai bên. Núi ở hai bên là hộ long và tùng long. Chính long thấp nhỏ, bằng phẳng nghĩa là có trùng điệp. Núi trùng điệp từ hai bên chuyển hướng triều bái phía trước, triều bái ngay trước huyệt thì ta dùng nó.

Qua cách giải thích trên, thử hỏi mấy nơi châu, quận nằm ngay trên chính thân rồng, nơi vượt sông lớn, có tìm ra đỉnh núi nào không? Đỉnh núi đều hình thành ở hai bên chỗ rồng đặt chân, hướng đi của chúng chỉ có thể tạo thành tiểu huyệt, làm nên thôn trang, xóm ấp. Cũng như tìm rồng chủ yếu nhìn hai bên mà định, nếu hai bên sinh chân núi thì chắc chắn rồi.

Chính thân rồng nếu vòng qua trung ương mà đi xa thì Lộc Tồn, Phá Quân, Văn Khúc, Liêm Trinh phần nhiều sẽ là quan môn, tức cửa khẩu. Quan môn cũng chia lớn nhỏ, hai sao Lộc Tồn, Phá Quân chặn ở chỗ này. Lộc Tồn nếu không có lộc thì làm thần miếu, Phá Quân nếu không có phá thì làm quan nhỏ. Muốn tìm đại địa thì phải tìm quan cục, xem kỹ lớn nhỏ của quan cục và thế núi nơi cửa nước.

Tìm chủ can và nguồn nước

Phàm tìm long mạch, nhất thiết phải tìm chủ can, không cần xem ở đó có đỉnh núi hay không. Người ta chưa phân biệt được chi long với can long, mỗi lần thấy can long lại sinh nghi. Nào biết chủ can dài hơn, hộ vệ cũng dài hơn, huyệt ngoại sơn thành châu huyện cũng lấy núi làm bạn.

Long mạch chạy dài ngàn dặm, vài trăm dặm, trước hết hãy nhờ bản đồ mà tìm đầu nguồn nước. Nơi hai dòng nước giáp nhau tất có chân khí tụ hợp. Nguồn nước cũng có dài có ngắn. Nguồn nước dài có thể làm châu, quận, nguồn nước ngắn làm huyện lỵ. Mỗi đốt trên chi mạch có thể làm làng xóm, chi can thường hay đứt đoạn. Phân chi, tách mạch tán loạn mà đi xa, trên chủ can có lúc lại biến thành chủ can của chi.

Đại để là chi long thì trải dài hàng trăm dặm, trong vòng trăm dặm có thể thành một huyện. Trên chi long dài trăm dặm lại có tiểu can long. Chỗ hai dòng nước giáp nhau, hãy tìm bờ nước khúc khuỷu. Bờ nước khúc khuỷu có nước chảy vòng ôm lấy đầu rồng. Chỗ này tương đối dễ tìm vì chân khí không tản. Đến đây trước hết xem đỉnh núi nơi cửa nước. Cửa nước có nội cục thoáng đãng, có hình răng chó giao nhau, hai bên và xung quanh bằng phẳng, rộng rãi thì huyệt nhất định ở đó.

Xem xong cửa nước và núi, lại xem kỹ nước chầu và núi chầu. Nước chầu với long mạch đều từ xa đến đây, chúng chung tổ sơn, tông sơn. Các núi từ ngàn dặm xa xôi đến triều bái, triều bái ngay trước mặt huyệt nên trở thành thân cận. Nếu các núi thật sự triều nghênh thì có thể đoán ngay rằng huyệt ở đây sẽ sinh khanh tướng công hầu.

Biết chân long, chân huyệt rồi mới hiểu huyệt. Nếu dưới huyệt có chân long thì đường công danh liên tục thăng tiến. Mỗi đoạn chân long đều ẩn kín, khó thấy huyệt, chỉ có nhờ hướng đi của núi chầu mới tìm ra huyệt. Núi chầu cao thì từ trên cao mà điểm huyệt, núi chầu thấp thì từ dưới thấp lên mà điểm huyệt.

Núi chầu thật và núi chầu giả

Núi chầu cũng có thật có giả. Nếu núi chầu là thật thì nó hướng về huyệt mà triều bái. Nếu núi chầu là giả thì núi ấy không triều bái. Đừng chỉ thích đỉnh núi cao vút, tròn trịa, đẹp như tranh. Đã có núi chầu thật triều bái thì không nhất thiết phải cao vút, tròn trịa, chỉ cần thế đến nhấp nhô là được. Đừng chọn loại núi đi thẳng tới rồi đi thẳng khỏi, vì đó là núi chầu rơi rụng, dù cao vút, tròn trịa như quý nhân, nhưng quý nhân ấy quay lưng bỏ đi, không có tình ý gì với ta.

Có thế núi chầu dàn hàng ngang mà tới, lúc ấy núi chầu như quan lại chào nhau trước cửa công đường. Núi phía trước dàn ngang mà qua thì dưới chân núi sẽ tỏe chân. Nếu trên chân ấy hình thành đỉnh núi thì phải chúi đầu xuống. Chúi đầu xuống mà thành đỉnh thì có loại nhọn, có loại tròn, cả hai đều cúi chào về phía huyệt trước mặt ta. Đỉnh lớn thì như hàm răng hướng vào nhau, đỉnh nhỏ thì như bầy cá cùng ngẩng đầu hoặc như đàn tằm kề vai nhau. Chào xong lại chuyển thế mà hình thành cửa nước, phối hợp với phía sau huyệt. Hàm răng chó của núi chầu đan vào nhau, không cho nước chảy ra ngoài, không cho khí mạch của núi và nước tản đi.

Đến nơi như vậy thì nên tìm huyệt, xác định minh đường. Cần phân biệt hướng dàn ngang và hướng đâm thẳng của minh đường. Thành quách loại dàn ngang rộng rãi thì càng thêm hiệu quả. Hiệu quả nhiều thì thành quách cao, hiệu quả ít thì thành quách thấp. Thành quách thật dài thì chính giữa thành quách là núi minh đường. Thành quách như cái móc câu, đầu lưỡi câu hướng về cửa thành, thì thế núi trùng điệp triều bái.

Minh đường thật và chỗ tụ khí giả

Diện mạo của núi tuy ở dưới đất, nhưng tinh quang của núi còn tùy tinh tú trên trời. Linh hồn của núi ở dưới đất mà khí phách lại ở trên trời, phải biết khí phách mới tạo nên linh hồn thật sự. Phía trước minh đường rất cần có nước, như cần có khí huyết. Bên trong huyệt phải tránh gió như tránh giặc cướp. Không thể để huyệt bị khuyết, bị gió thổi mất khí hoặc để nước chảy vào.

Thử hỏi làm sao phân biệt minh đường? Khi núi vây xung quanh, bên trong bằng phẳng có thành quách thì có thể làm nên minh đường. Có những hiệp cốc hình dạng tương tự, trông núi nước vây quanh thanh nhã, mỹ lệ, cần nghiên cứu cẩn thận, đừng như một số thầy phong thủy vội vã nói ngay đó là minh đường, chỉ vào quả núi dàn ngang bảo đặt huyệt ở đấy. Họ không ngờ rằng tuy hiệp cốc có nhiều núi bao quanh, nhưng khí bị tán thoát. Sao biết khí bị tán thoát? Hai bên tuy thấy có núi hộ vệ bao quanh, nhưng phía ngoài lại không có gì che chắn.

Vậy thế nào mới là minh đường? Minh đường phải có hình dạng khúc chiết như một cuộn dây thừng đang được mở ra dần, phía trước huyệt lần lượt chúi vào bên trong. Dòng nước chảy vào trong huyệt uốn lượn bao quanh, từ phía đối diện ôm vòng lấy như hình cánh cung. Núi ở trên chúi xuống mà núi ở dưới ngóc lên, ở giữa có huyệt cát lợi nương theo hình thế và hướng đi. Hình thế chân thực thì huyệt chân thực, hình thế không chân thực thì huyệt là giả. Thế núi giả thì chỉ cần nhìn hai bên, huyệt giả thì tình hình hai bên nhất định cũng như vậy. Phần che chắn bên ngoài không chuyển động, thành quách bên trong đổ nghiêng vào trong thì hình khí của rồng quý đều bị tán thoát.

Chăn đệm trải dưới chân rồng

Phía sau núi Thanh Long, núi Bạch Hổ nhất định có áo che chắn. Tuy áo ấy không làm ta thấy được huyệt, nhưng chắc chắn huyệt kia sẽ khiến con cháu làm đến chức công khanh. Chỗ long mạch cao quý vận hành nhất định có trải chăn đệm, hình thành cục diện cao quý. Thế nào là trải chăn đệm? Hãy xem phía dưới thân rồng có mảnh đất bằng phẳng như mai rùa, như bàn tiệc của bậc quý nhân, như đàn tràng của tăng nhân, đạo sĩ.

Rồng thật khi đến chỗ huyệt thì có thể trải đệm, sơn mạch của chi long cũng có chăn đệm. Đó là cách rất hay để nhận ra rồng quý, chứ không chỉ xem rồng gầy hay béo. Rồng gầy tuy sơn mạch cô hàn, nhưng huyệt của rồng gầy vẫn thành quan lớn. Rồng béo phải có thể cách của rồng quý, bằng không nhiều khi còn không bằng rồng gầy.

Phân biệt rồng gầy rồng béo thế nào? Muốn biết thì quay lại hiệp cốc sẽ rõ. Một kinh điển xưa có viết rằng ở hiệp cốc, giống cái thì thấp, giống đực thì cao. Các nho sĩ đời Hán luận về núi như luận về vợ chồng: núi chồng cao, núi vợ thấp. Thầy phong thủy thì luận rồng trống mái: rồng gầy là trống, rồng béo là mái. Rồng béo phải có rồng gầy hộ vệ, rồng gầy phải có rồng béo phòng ngự. Rồng gầy nếu có thế trải đệm thì kéo dài ngàn dặm, đại quan được phong hầu tất ở đây.

Núi sông Trung Hoa chia hai dải rồng lớn

Thử hỏi ngày xưa vua Vũ đã xác định trên bản đồ như thế nào? Tìm rồng, tìm mạch còn đồng thời phải bàn về địa thế, địa thế như thế nào thì thuộc Khôn? Nếu dùng núi nước để chia hai bên thì hình thành hai dòng chảy lớn là Hoàng Hà và Trường Giang. Trên chủ can có phân chi, trên chủ chi có phân can, dài thì chảy ra biển, ngắn thì chảy vào đồng bằng. Hoàng Hà và Trường Giang có các chi lưu là Tế Thủy với Hải Hà, Hoài Hà, Hán Thủy với Tương Thủy.

Nói đến chỗ tụ hội cuối cùng của can long thì giống như Thái Hành Sơn với Kiệt Thạch Sơn nối liền chạy dài tới biển. Chủ can ở phía Nam phân chi mà chạy ra biển, Hà Bắc, Hà Đông đều không trái nhau. Núi Song Lãnh chạy dài mãi về phía Đông, đến Quế Châu, Liên Châu, lại chạy vào Hành Dương đến thẳng bờ sông, tỏa ra không biết bao nhiêu nhánh nhỏ. Một chi khác chạy ra biển Đông. Một chi khác đến cửa biển, chỗ tận cùng của can long nằm ở nơi rất cao trên bờ nam Trường Giang. Nếu chọn can long làm thứ tối cao quý thì nó là cả một dải duyên hải đông nam.

Vì sao viên tinh không ở đây mà phần lớn nằm ở các phân chi trên thân chi long? Bởi đến đây rất khó phân biệt chi với can, huyệt trên chi phần lớn tạo nên các châu, huyện. Còn kinh thành, đế đô thì phần nhiều nằm ở dải Trung Nguyên, bởi nơi tận cùng của núi ven biển thường bị gió thổi tán thoát hết chân khí.

Nguồn: Lưu Bá Ôn, Địa Lý Toàn Thư, tập 2.