Quan, Quỷ, Cầm, Diệu và tám thứ sát khí của sa

Ngọn giáo, ngọn đao vốn là hung khí, nhưng đặt vào tay võ sĩ thì thành kỳ tích; cái xác nổi trên sông vốn chẳng lành, nhưng gặp một bầy quạ ở đó lại hóa cát. Người xưa dùng hai hình ảnh ấy để nói rằng sa không tự nó là cát hay hung, mà phải đặt cạnh long huyệt mới biết. Trong các ngọn sa còn có những mũi núi nhô ra từ dư khí của long mạch, gọi là quan, quỷ, cầm, diệu, và có tám loại sát khí hung hiểm cần tránh.

Quan, quỷ, cầm, diệu: dư khí của long mạch mọc thêm tay chân

Quan, quỷ, cầm, diệu là nói đến những ngọn núi nhỏ mang dư khí của long mạch phát tán ở phía trước, phía sau và hai bên chân huyệt. Phía trước gọi là quan, phía sau gọi là quỷ, hai bên tả hữu gọi là diệu; hai bên minh đường và giữa thủy khẩu thì gọi là cầm. Đó là những dấu hiệu của địa huyệt phú quý.

Lưng triều sơn ở phía trước hơi khuỳnh lại, ngược chút ít với hướng núi kéo đi, gọi là quan. Núi ở phía sau mọc ra một cánh tay thì gọi là quỷ. Núi nổi lên như con rùa, con cá giữa dòng nước thì gọi là cầm. Đá nhọn mọc lên ở Thanh Long, Bạch Hổ, hơi lùi về phía sau hai bên, thì gọi là diệu. Quan, quỷ, cầm, diệu là do long khí thịnh vượng kết huyệt, tú khí phát lộ ra ngoài mà mọc thêm tay chân.

Phó Văn Ý nói cầm tinh, diệu tinh, quan tinh, quỷ tinh đều là tú khí của long phát tiết ra. Chúng nằm ở trước, sau và hai bên Long Hổ; nếu có đủ bốn thứ ấy thì nhất định sinh ra huyệt địa công hầu khanh tướng. Họ Bốc nói phải biết quan tinh ở phía trước và quỷ tinh ở phía sau thì mới thấy được kết quả phi thường. Nếu có cầm tinh và diệu tinh giữa thủy khẩu thì nhất định sinh ra khanh tướng; nếu có diệu tinh và quan tinh thì xuất hiện gia tộc vương hầu, danh tiếng lâu dài.

Quan tinh và diệu tinh

Quan tinh là chính thân núi của long, sau khi kết long huyệt vẫn còn dư khí; nó nằm ở phía ngoài, đối diện Thanh Long, Bạch Hổ, rồi đột ngột nổi thế núi lên, kéo mạch núi dài ra phía trước. Cũng có loại dừng chân mà nhô lên, gọi là "hiện diệu quan" hay "hiện thế quan". Sách "Kinh" nói quan tinh ở đằng trước phần nhiều nhìn không thấy; nếu nhìn thấy thì gọi là hiện thế quan.

Diệu tinh cũng do quý khí của long thịnh vượng, sau khi kết huyệt còn phát lộ ra ngoài mà thành. Phàm ở phía sau Long Hổ, ở tay chân của long, ở sa phía trước, phía sau, hai bên, ở minh đường, hạ quan, thủy khẩu mà có tảng đá lớn nhô lên nhọn hoắt thì đều là diệu khí. Huyệt địa tôn quý linh tú đều có diệu khí; diệu tinh to lớn thì phú quý lâu dài, to lớn; diệu tinh ngắn nhỏ thì phú quý kém hơn hẳn.

Dương công nói dù là chân huyệt mà không có diệu khí thì cũng chẳng ích lợi mấy: nhà có vàng ngọc đầy kho nhưng đời con cháu rất ít người đỗ đạt làm quan. Nếu diệu tinh ngắn nhỏ, chỉ một điểm thì chỉ sinh được vài chức quan thường; có người may mắn đỗ làm quan thì cũng có vài người chết yếu. Nếu diệu tinh nhọn hoắt, đứng ngay trên thân long phía trước, chìa tay ra thì rất tốt, có thiếu niên đăng khoa chiếm bảng vàng trạng nguyên. Nếu long sơn giơ hai tay, tức hình "tiến điền bút", thì năm này qua năm khác thu lợi tức ruộng đất liên tục, vô cùng cát lợi. Nhưng nếu hai tảng đá nhọn hoắt ở hai bên chĩa mũi vào nhau thì hung hiểm. Nếu các ngọn sơn phong nhấp nhô liên tiếp rồi hạ thấp xuống như bắn thẳng tới tấm bia trước địa huyệt thì cha con, anh em đỗ cùng một năm, được vào triều yết kiến đế vương.

Có cái nhìn như lưỡi kiếm trôi theo dòng nước, thầy kém tài thấy liền hoảng, mà người hiểu thì lại thấy nó là thế vững.

Hai loại cầm tinh, diệu tinh tôn quý vô cùng; khi xuất hiện kỳ lạ bên địa huyệt, thế núi nhọn hoắt, xuôi theo dòng nước hoặc hướng chếch đi, các thầy phong thủy kém tài trông thấy sẽ giật mình lo sợ. Thái Ất nói sơn mạch có khi như đao, kiếm, thuận nước bay đi; thầy kém tài chỉ đoán rằng địa thế ấy ắt khiến người ly hương, mà không biết ở đó có chân long trụ vững. Sơn mạch có lúc nhọn như mũi kim, từ hai bên chĩa thẳng vào long huyệt; thế này chẳng những khiến con cháu đời sau thanh cao phú quý mà trong nhà còn có vàng chôn, ngọc cất. Sơn mạch có khi chĩa thẳng vào nhau như giao đấu, thì không chỉ có người hiền lương làm quan lớn mà còn xuất hiện thần đồng cùng Tam Thai, Bát Tọa, ngụ ý an nhàn.

Núi linh tú, nước cũng linh tú; sơn thủy linh tú về hình dáng thì sinh diệu khí, tưởng như muốn lướt đi mà vẫn trụ lại, trải dài ra phía trước mà lại trở về. Địa thế như vậy làm cho hết thảy người trong gia đình giàu sang phú quý. Núi có diệu khí, nước có diệu khí thì chẳng sợ mạch núi nhọn hoắt hay chĩa bay đi. Diệu khí sinh trên núi không bằng sinh trong nước; nếu trong nước còn có núi đá nhọn trồi lên thì cứ ngồi trong nhà, không ra khỏi cửa cũng có thể đỗ cao, làm quan lớn.

Bạch Vân tiên sinh viết: học thuật phong thủy mười năm vẫn chưa nhận ra long mạch; hành thuật địa lý mười năm vẫn chưa biết bí quyết diệu khí; tìm huyệt cắm mộ mười năm vẫn chưa biết nên định huyệt thế nào.

Câu ấy ngụ ý rằng muốn tinh thông bí quyết diệu khí thật khó vô cùng.

Quỷ tinh và cầm tinh

Mạch núi ở phía sau long huyệt mọc ra một cánh tay như kéo lại thì gọi là quỷ tinh, như để huyệt trường gối đầu lên. Vì thế chỉ có hoành long kết huyệt mới có quỷ tinh. Sơn mạch có chìa tay ra phía sau long huyệt hay không là bằng chứng cho biết long huyệt thật hay giả. Người xưa vẽ bảy dạng quỷ: hoành quỷ (quỷ ngang), trực quỷ (quỷ thẳng), viên quỷ (quỷ tròn), cao quỷ, biên quỷ, song quỷ và trường đoản tam quỷ. Phàm quỷ sơn hay lạc sơn đều không nên quá cao, quá lớn, nếu không sẽ đoạt mất chân khí của long huyệt. Quỷ sơn có hơn một trăm hai mươi hình dạng, nhưng ở đây chỉ nêu bảy dạng để từ đó suy ra những dạng khác.

Cầm tinh là núi đá trong thủy khẩu. Hình dạng nó giống cây bút lông, con cá đang bơi, rùa, rắn, kim tương, ấn ngọc; có dài, nhọn, vuông, tròn, cao, thấp, tụ hợp, phân tán. Những hình dạng ấy của cầm tinh đều tôn quý, linh tú.

Sa là sang hay hèn thì phải xem long huyệt

Dùng long huyệt mà phân biệt sa cao quý hay ti tiện: sa như mỹ nữ, dù tôn quý hay ti tiện đều phải phục tùng trượng phu. Bản thân sa cũng có cát lợi và hung hiểm. Người xưa chọn lọc trong trước tác của nhiều người bàn về sa pháp để phán đoán cát hung.

Sách "Sa Pháp" nói bàn về sa thì trước hết phải quan sát sự biến hóa của nó, rồi phối hợp với tinh thần mà đoán định là chân hay giả. Án sơn cùng Thanh Long, Bạch Hổ từ xưa đều gọi là sa. Một ngọn núi có khi tròn, có khi vát, hình dạng khó tả cho hết; đổi chỗ đứng quan sát vài bước thì hình dạng thế núi cũng đổi. Sa nhọn hoắt chĩa thẳng tới, chao đảo phản hướng là không cát; sa đoan trang ngay ngắn, quây tròn, chầu vào trong thì mới tránh được hung hiểm. Hộ vệ hai bên đầy đủ mới sinh bậc học sĩ, trạng nguyên.

Liêu công nói hình dạng của sa biến hóa đủ kiểu, vốn không giống nhau, phải hiểu rõ từng dạng mới biết sự tình bên trong. Nhiều huyệt địa có cục thế thể chế đế vương, nhưng không phải nhất định có người làm hoàng đế; chỉ ngụ ý rằng sẽ có các bậc đại thần kế tiếp làm quan trong triều, kề cận đế vương.

Tám loại sát khí của sa

Trong sa có sát khí, người phàm không biết, quý hay tiện rất khó xác định. Nếu phân biệt kỹ thì có tám loại sát khí của sa là xạ, phá, thái, áp, xung, phản, đoạn, tẩu, đều rất hung hiểm. Liêu công giải thích như sau.

Xạ là sa rất nhọn, chĩa thẳng vào trước long huyệt, khỏi cần bàn. Thái là núi lệch chếch phương hướng, rất ít lộ đầu, giống kẻ nghịch tặc không biết hổ thẹn. Phá là sa như sóng tràn qua đầu, chủ dâm loạn, phóng đãng. Xung là sa tung hoành cắm thẳng trước huyệt, chủ tai họa liên miên. Áp là sa ở trước huyệt trỗi cao vọt lên như đầy tớ khinh nhờn chủ nhân. Phản là sa quay mình hướng về phía triều sơn, chủ về phiêu bạt vĩnh viễn, bất định. Đoạn là dưới đầu não đột khởi một ngọn sa, không ai dám hạ huyệt ở đó. Tẩu là sa nghiêng mình bay đi, không hề muốn quay lại.

Nếu chân long trừ khử được sát khí thì họa phúc cuối cùng đều rời bỏ. Chọn cát tránh hung là điều chủ yếu phải xét kỹ ngay trên long huyệt mới được. Ngô công nói trong sa có sát thì trong lòng phải hiểu rõ, trước khi cắm huyệt cũng phải có chủ trương, phán đoán; nếu sa dựng đứng, chọc thẳng lên mây, thế núi nhọn hoắt chĩa thẳng tới thì phải tránh xa mới mong thoát họa.

Họ Bốc viết: ngọn đao, cây thương nhọn hoắt vốn là hung khí, nếu ở trong tay võ sĩ sẽ trở thành kỳ tích. Cái xác nổi trên sông vốn không cát tường, nhưng nếu gặp một bầy quạ ở đó thì biến thành cát lợi.

Kim tinh: những hình sa mang phú quý

Người xưa còn vẽ nhiều hình sa cát và hung theo từng hành. Với Kim tinh, các thế cát gồm: Chính thổ Kim tinh giống cái nắp vung nồi gang, chủ gia tộc vinh hoa phú quý. Thái Âm Kim tinh có hình trăng đầy, đời con đời cháu vĩnh viễn phú quý vinh hoa. Tử Vi Kim tinh giống chiếc chuông, gia tộc đời sau vĩnh viễn phú quý. Tọa hạ Thái Âm giống râu con ngài, đời con cháu làm đến chức phán quan hạng nhất.

Thủy tủng Kim tinh là huyệt địa chính đại, đời con cháu làm đến chức đại thần, đai lưng nạm vàng ngọc. Chính thể Kim tinh là văn bút, đời con cháu đỗ đạt, được phong quan chức. Sơn hình cái gáo úp vào phía trong thì chủ thăng quan tiến chức. Tịch mạo sơn đoan chính, khoanh tròn, án sơn phất cờ thì đời con cháu đời đời giữ cấp chỉ huy. Nếu sơn trước mặt chầu bái thì đời con cháu liên tiếp làm đại quan.

Án sơn ở phía trước giống như nơi quân đội đóng trại thì đời con cháu có quan đô thống chỉ huy các doanh. Kim tinh khai khẩu mà đoan chính như tịch mạo sơn thì phú quý của đời con cháu ổn định, song toàn. Thiên mã ở phương nam chủ sinh đại quý nhân, không phải phương vị tầm thường. Sơn thể hình tịch mạo nếu nhô lên từ long mạch thì con trưởng nhất định làm quan. Sơn hình thiên mã mà mang nha đao, tức đao nhọn như dao găm, thì sinh ra võ quan, anh hùng nơi biên ải. Bên ngoài núi Thái Âm nếu lại có núi Thái Dương thì gia đình có quan thái giám tôn quý hầu cận quân vương.

Nguồn: Lưu Bá Ôn, Địa Lý Toàn Thư, tập 1.