Hình dáng muôn vẻ của long mạch, đá núi và chín sao

Long mạch giữ cội nguồn tổ tông

Long mạch là nơi lưu giữ nguồn gốc tổ tông. Nếu chia ra theo năm sao thì người ta dễ nhận biết, nhưng sự vận hành biến hóa của long mạch thì ít người hiểu. Những điều tinh vi, ảo diệu ấy đều nằm trong từng dáng vẻ của nó. Các dạng thức vận hành biến hóa của long mạch lại chia thành loại nghèo hèn thấp kém và loại cao sang quyền quý.

Rồng của đế đô: phượng hoàng theo hộ giá, ngựa quý vượt giữa

Chốn lầu các, bảo điện sinh ra những vùng đất mà các loại tinh tú, nhất là Thủy tinh và Mộc tinh, đều có chỗ ứng nhau. Mộc tinh biến thành hình chiếc mũ đẹp, Thủy tinh biến thành muôn sợi kim tuyến phấp phới rủ xuống. Lầu son gác tía lần lượt hiện ra, phượng hoàng và đại long hộ giá cũng sinh ra theo. Loan phượng bay lượn trước sau, thần ngưu trước xe cũng ngoảnh đầu mà đi. Năm vì sao tụ lại, dáng như đang bàn bạc một việc. Trường xà lấp lánh ánh vàng, uyển chuyển uốn mình vượt qua dòng sông mịt mù khói sóng.

Giữa chừng lại chợt sinh ra tầng tầng hoa sen đẹp đẽ, lá tròn dày dặn, lá sen bao bọc đón lấy nhụy sen. Mấy con tuấn mã vượt qua giữa, trên lưng ngựa bày la liệt đao thương, trống trận, cờ xí. Kiếm kích tung hoành như rừng, bên trong có nhiều giáp trượng nhô lên, cũng bày trên yên, lại lấy dây cương níu chặt mặt trời mặt trăng. Trong cánh cửa kiên cố, nước sông cuồn cuộn chảy ra, vây bọc hộ tống hơn trăm dặm.

Long mạch có hình thái như vừa tả ắt dùng để dựng hoàng cung và đế đô. Với những long mạch kéo dài hơn ngàn dặm thì phải thận trọng quan sát và lựa chọn.

Rồng của quận ấp: dáng cây sậy, mầm liễu

Long mạch kéo dài một, hai trăm dặm thì dùng để dựng quận ấp, và đều nằm trong sự biến hóa của ngũ tinh. Long mạch nhỏ hơn cũng có chu vi không dưới năm mươi dặm. Trong vòng hai ba mươi dặm đều có thể là đất cát. Chân long ắt có đại tinh nổi lên, bằng không thì không thể sinh khí tức. Long từ giữa đi ra mới là chân long, không đi ra từ chính giữa thì sức lực ắt yếu.

Điều này tuy khó câu nệ ở một điểm, nhưng cảnh tả hữu giao hội lộn xộn thì dễ nhận ra. Long này vốn giống hình cây sậy, chỉ cần xem kỹ vị trí đắc địa của tinh tú là đủ, bởi tinh tú đắc địa chính là chân long. Long mạch chủ yếu do Thủy và Hỏa làm tinh tú, lá tre từ hai bên bao bọc mà đến. Có một nhánh gọi là Thược Dược chi, hai bên sinh ra giống hệt nhau. Nhánh nào tả hữu tách ra sáng sủa, có cành có lá thì chủ yếu do Mộc tinh mang theo dòng nước mà tạo nên. Lại có nhánh giống mầm liễu, nửa có nửa không, tựa chữ nhân. Long ấy toàn là Mộc tinh chuyển tới.

Lá ngô đồng, dương liễu và những dáng hiếm thấy

Duy chỉ long mạch hình lá ngô đồng là sáng sủa bằng phẳng, hai bên song song chào đón như hai tay đang giữ thế. Các đốt của chi mạch hình lá ngô đồng mọc xen kẽ đổi hướng cho nhau, thân chính ở giữa vượt qua tâm mà ra, chủ về chỗ tổ tông và con cháu có nhiều điểm giống nhau. Đây là nơi quý nhất của Mộc tinh, và long mạch này rất hiếm. Nếu cứ câu nệ, chỉ đi tìm các long mạch thần kỳ thì đi khắp thiên hạ cũng không tìm được.

Lại có dương liễu chi, chỉ một bên sinh khí thịnh vượng, bên kia hình dáng rất lạ. Long này vốn nghiêng lệch về một phía, một bên khô cằn một bên tươi tốt. Bên thịnh thì cành lá dày đặc, bên khô giống một cành cây héo. Nếu không có long mạch khác hộ tống thì sẽ sinh bệnh điên dại. Bên trái bị gió xâm hại thì bên trái khô, bên phải bị thì bên phải khô. Con cháu đời sau sẽ nhiều nữ mà rất ít nam.

Song giữa loại long nửa vượng nửa suy này cũng có nơi cực quý, gọi là cách quyển liêm đăng điện, nghĩa là vén rèm bước lên điện. Long ấy là kết quả của sự biến hóa khéo léo của Kim tinh. Chỗ nghiêng lệch cứ tiếp tục chếch lên cao hơn. Lại có một long khác gọi là Kim tỏa giáp, do nhiều sơn cương trùng điệp tích tụ lại, là hình tượng huyền diệu vô cùng của Kim tinh.

Còn có một long ít người biết, tên là Ngự nhai. Long này như bức tường thành bao bọc, sơn cương cúi thấp, kéo dài trăm thước, uyển chuyển ôm lấy vùng bình dương rộng và phẳng, không có nơi nào đặc biệt nhô ra. Đây là long của Thổ tinh xuyên qua mà thành, đã giống như dựng thẳng bằng phẳng lại như đang chuyển nghiêng. Ấy là quý long cực hiếm.

Dải lụa, đốt rết, thạch xà và thoa ngọc

Có long như dải lụa múa lượn, cao chín tầng mây, mềm mại uyển chuyển như rắn bò, do Thủy tinh vận hành mà sinh ra. Có long hình như đốt con rết, từ bảy tám đến mười đốt lần lượt hiện ra, mỗi đốt giống một ngọn núi nhỏ, thoáng lộ chân, chậm rãi bò đi, đón nhận có thứ tự, khí mạch phân minh. Long ấy thuộc Kim và do Thổ sinh.

Có long đóng giữa bình dương rộng, dòng nước uốn lượn tung hoành, trong nước có thạch xà uốn mình bò đi. Kim xà vận hành qua nước chính là hình thức cốt mạch lộ trong dòng nước. Kim xà lột xác thành hình rắn cũng là Thủy tinh vừa thoát ra, quanh co, phẳng phiu, bao bọc. Đây cũng là quý long, từ ngàn dặm xa kết thành huyệt quý, ai được huyệt này ắt đạt tới chức vị tột đỉnh.

Có long tên Phao ngọc thoa, lúc qua trái lúc qua phải, do Hỏa tinh sinh ra, biến hóa đa đoan, khí thịnh vượng. Các nhà phong thủy bây giờ chỉ xem long ấy là không ngay chính mà chưa từng để tâm quan sát loại long chân chính này. Lại có long như những giọt mưa tí tách rơi, hình nửa đầy nửa khuyết như tấm mành ngọc rủ xuống. Thật ra ấy là do Thủy tinh bị sóng gió xung phá mà thành. Còn có long do Văn tinh biến đổi mà thành, trông như tua ngọc gắn trước mũ vua, là kết quả của Mộc tinh biến hóa.

Đàn ngọc, ấn vàng, thuyền ra khơi, gươm ra khỏi vỏ

Có long đi kéo thẳng dài, hình như vài viên ngọc tròn trịa, hai bên trái phải không đối xứng mà đều dồn về một phía, thành một mặt phẳng hoàn chỉnh. Long ấy sinh ra những nhân vật nho nhã thanh cao, thông thiên văn địa lý, lại giỏi cầm kỳ thi họa. Họ hoặc là ẩn sĩ chốn sơn lâm, hoặc là nho sĩ vang danh bốn bể.

Long khí nửa thịnh nửa suy, nghiêng về khô cạn là do Mộc và Thổ tinh biến hóa. Lại có long vận hành qua trung tâm, rời khỏi rừng hoa, Mộc tinh hiện ra thành những ngọn lửa thoắt ẩn thoắt hiện. Hoặc Hỏa tinh gặp Thổ thì ngọn lửa bị dập, tàn lửa bắn ra bốn phía.

Long trông như ấn ngọc, đấu vàng là do Thổ tinh biến hóa mà nên, đón đưa trước sau mà tới, rất có thứ tự. Long tựa chiếc thuyền lướt sóng ra khơi, nhấp nhô lên xuống, sinh khí viên mãn bên trong, sinh ra những bậc kỳ nhân dị sĩ, là do Mộc tinh thành, dùng làm nơi xây cung điện. Long có hình như tờ chỉ tuyên trước lầu vàng là do Thổ tinh, sinh ra người cao quý. Núi cao vút sừng sững như muôn tầng lầu gác mà lại có sơn cương nhỏ, thấp chạy ra thì vốn là phẩm cách của Mộc tinh, long này ắt sinh tướng giỏi. Phải xét huyệt này do tinh tú nào biến hóa mà thành. Long do Mộc nằm trong Hỏa, biến hóa cùng với văn tinh thì cực quý, ắt xuất hiện thiên tài, thần đồng.

Long dáng chuông vàng, búa ngọc là do Kim tinh biến hóa mà thành, chủ sinh quyền quý hoặc trạng nguyên. Lại có tinh tú tên Quán Thiên Hồng, là khối đá sắc đỏ tím hình như chiếc nghiên dài hơn trăm trượng, nằm chếch ngang sau long mạch, nối liền xuyên suốt. Trong đó long ngắn thì giống chiếc bàn, long dài thì tựa cầu vồng. Nếu như cầu vồng thì ắt do Văn Khúc tinh biến hóa mà thành.

Hình long như gươm tuốt khỏi vỏ là do đại khí rèn luyện nên. Các nhà phong thủy bây giờ đều tưởng đó là đao thương mà không dùng. Long chân thật có nhiều hình dạng khác nhau. Mộc tinh có các đỉnh núi cao chọc trời, bên cạnh có sáu bảy huyệt. Hình long như đẩy xe hiến ngọc, phía trước lớn và thô, phía sau nhỏ và thanh, thế đi thẳng mạnh, thế đến hùng dũng, cũng do Mộc tinh biến hóa, chủ quyền vị cao trọng.

Long như bàn ngọc kê sát hiên là do Mộc tinh sinh ra, dọc ngang giao hội, bao bọc, ắt có quý tinh đóng ở phương Mộc, chủ sinh đại quan. Long như ngọc khuê xuyên qua thì do Thổ đảo địa hình thành, Thổ tinh biến thành Mộc, long hình ấy ắt làm tổ sơn. Mũ ngọc mà giữa sinh ngọc bích thì cũng là chỗ kỳ diệu của Thổ tinh. Xuyên chương cũng là long Hỏa Thổ.

Nếu thật sự biết được sự tinh vi ảo diệu trong biến hóa của ngũ tinh thì có thể nhận ra cát hung của chân long. Tuy vậy cũng không nên câu nệ, và đừng khinh suất khi xác lập huyệt, định phương hướng.

Đá là xương cốt của núi

Đá là cốt lạc của dãy núi. Vì sinh khí mỗi nơi mỗi khác nên đá khi ẩn khi lộ. Lấy thân người làm ví dụ: tú khí tụ kết thì người có da thịt, xương máu đầy đặn, còn nói đến xương cốt của người thì xương đẹp như trâm ngọc hay xương trán đều là cốt khí thịnh vượng phát lộ ra ngoài. Đá cũng chia thanh và thô tùy theo long.

Long mà vừa phân ly vừa rối loạn, hỗn tạp, kết tụ dày đặc thì thành dáng vẻ xấu xí, da thịt thô, sắc da đen sạm. Đá do long ấy tạo thành thì lởm chởm, sắc nhọn. Vách dựng đứng trùng điệp, tích tụ hỗn tạp là vì khí bên trong tích tụ chưa phát ra ngoài. Đá sinh ra do khí tụ kết thì thành những hình ngọc khuê, xích hốt, bình phong và trướng mộ, kho phủ và hòm gỗ, tương tử cùng ấn chương, đao thương và kiếm kích. Cửa ải tầng tầng như xếp hàng, đỉnh cao sừng sững như muốn chọc thủng trời, hoặc bằng phẳng thoáng đãng tựa tờ giấy mở ra, hoặc cao vút từng mây, hoặc dài ra như sống lưng.

Những núi đá ấy sắp xếp rất hợp lý, đứng riêng một mình mà không cô lập, có đủ Tả phụ, Hữu bật. Có núi đá tròn nhẵn như vỏ trứng, mỏm đá quay tròn bao bọc như sừng trâu. Đây là núi đá đẹp nhất, kỳ diệu nhất, là đá hộ tống long và trấn giữ huyệt. Núi đá kết tụ thành huyệt cần có đất đỡ, núi đất tụ hội thành huyệt cũng cần có đá hộ tống.

Chín sao, chín diệu và hình dáng của chúng

Hai khí âm dương giao kết, biến hóa thành ngũ hành. Ngũ hành chạm nhau, biến hóa thành cửu tinh. Cửu tinh biến hóa thành cửu diệu, cũng gọi là loan đầu.

Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc là ba sao cát. Tả Phụ gọi là Thái Dương, Hữu Bật gọi là Thái Âm, Phá Quân là Thiên Cương, Lộc Tồn là sao cô độc, Liêm Trinh thuộc Hỏa, Văn Khúc thuộc Thủy, còn gọi là Tảo đãng.

Mỗi sao hợp với một việc. Liêm Trinh chỉ hợp làm tổ tông của sơn mạch. Cự Môn hợp làm trướng mộ và bình phong. Tham Lang hợp làm quý nhân. Vũ Khúc hợp làm long mạch kéo dài, tụ kết thành huyệt. Văn Khúc hợp làm nơi long vượt hiệp. Phụ Bật làm hộ tống, theo hầu. Phá Quân và Lộc Tồn làm cửa ải.

Năm hình và ba dáng cát

Dáng Hỏa thì nhọn, dáng Mộc thì có đốt, dáng Kim thì vuông, dáng Thổ thì có góc cạnh. Khi tới gần một đốt, hãy chọn ba dáng cát là Mộc, Kim, Thủy mà dựng huyệt. Mỗi dáng ấy là cách ngũ hành hiện ra trên thân núi.

Nguồn: Lưu Bá Ôn, Địa Lý Toàn Thư, tập 2.