Bài tổng quan
Chín sao của núi: dáng Tham Lang và Cự Môn của rồng
Một ngọn núi vút lên như búp măng thì sinh người văn võ song toàn, một ngọn vuông vức như tấm hốt thì là huyệt của tướng. Riêng Tham Lang đã có mười hai hình, mỗi hình mang một mức họa phúc. Làm sao nhận ra sao thật giữa những dáng giống nhau?
Chín sao ngoài cục tròn và ba sao cát
Chín sao của núi non được nhìn từ ngoài cục tròn, xem trong cung sao của Bắc Đẩu có bao nhiêu cung liên quan. Chín sao gồm Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc, Tả Phù, Hữu Bật, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh và Phá Quân. Các sao này vận hành với địa hình tương ứng trên mặt đất. Trong chín sao có ba sao cát, ngoài ba sao cát còn có hai sao phụ bật.
Tham Lang: đỉnh nhọn như măng tre
Sao Tham Lang có đỉnh núi đột ngột vút cao như măng tre, nhưng nếu chỉ là nhánh rẽ của long mạch thì không như vậy. Đỉnh núi mặt bên của nhánh rẽ gọi là phá diện. Đỉnh nhọn mà có chân thì gọi là thừa long. Phía dưới chân có thế kéo ngang thì gọi là địa kiếm. Mấy cách này chủ về văn võ song toàn.
Nhìn ngang là đỉnh, nhìn hai bên là bướu thì đó chính là long mạch của Tham Lang rời trận. Nếu bản thân thành đỉnh mà đi thẳng, không phải để triều bái thì không dừng bước, không cần phân biệt nơi này là cao phong, ắt hẳn trong đó có núi Huyền Vũ. Cũng có đỉnh là núi Huyền Vũ, ở nơi Huyền Vũ giáng xuống, kết huyệt gọi là Huyền Vũ lạc, thì có bốn thú tụ hội. Chỉ nơi bốn thú hội hợp mới gọi là long tụ tinh. Nếu rồng vượt bốn thú mà không qua nơi này thì gọi là không long. Không nên tìm huyệt trên không long.
Có khi Tham Lang hình thành trông tựa như cửa ải, như hiệp của long mạch, mà chính thân của nó lại vận hành ngấm ngầm trong hiệp. Tham Lang có mười hai hình thức: nhọn, tròn, bằng, ngay, nhỏ, lệch, chếch, nghiêng, nhô, đổ, vỡ, rỗng. Mười hai hình thức này mang theo các loại họa phúc nặng nhẹ khác nhau.
Lệch, nghiêng thì giống chếch; bằng thì giống thừa long. Nếu Tham Lang giống Cự Môn thì đó là đổ, rỗng, vỡ. Nếu không có nhô thì là đá. Nơi có lệch thì giống sườn dốc. Nơi có vỡ tựa như bị chém đứt. Nơi có chếch thì hai bên không cùng một dạng. Nghiêng là mặt dần thân ngay. Rỗng là trong nham thạch có nhiều chỗ lấp lánh. Đổ là nghiêng lệch. Mấy dáng trên cũng chưa đủ nói hết hình long của Tham Lang.
Trên đất bằng bỗng nhiên nổi lên một đỉnh núi trông như cây măng non, đây chính là bộ mặt thật của đỉnh nhọn. Tròn là chỉ không có lệch, nghiêng mà bốn bề đều như một. Đỉnh là chỉ đỉnh núi giống con tằm ở trên cao. Ngay thì giống sợi tơ nhện mà tới. Nhỏ thì như đầu bút cắm trên cao. Đây là những hình chuẩn của Tham Lang, có thể xét rõ cát hung họa phúc từ đó.
Hỏa tinh Liêm Trinh làm tổ cho Tham Lang
Hỏa tinh nhất định phải đóng trên vị trí của Liêm Trinh thì mới có thể từ các hình dạng trên mà sinh ra sao Tham Lang. Nếu thấy hỏa tinh vận hành thì ắt sẽ thấy dấu tích của nó giáng xuống tại đây. Rồng như thế chẳng phải quý long thông thường. Nếu sinh ra đỉnh núi Tham Lang thì phương hướng của nó cũng rất kỳ lạ. Nếu hỏa tinh xuất hiện trên Liêm Trinh thì phải tìm huyệt trong vòng một trăm dặm. Ở trong sẽ xuất hiện một đỉnh Tham Lang nhỏ, nó luôn hướng về cung hỏa tinh.
Thông thường người ta chỉ biết Tham Lang tốt mà không biết rằng Liêm Trinh là chủ tông ở đó. Nếu Tham Lang không có Liêm Trinh làm tổ sơn, dù chủ nhân làm quan cũng không cao đến địa vị tam công.
Đỉnh núi trên chỗ cao thì giống bàn tay nằm ngang, ở giữa phân ra một đường mạch nhỏ như rắn bò. Long mạch cao quý xuyên ra từ trung tâm, rồng phú túc thông thường chỉ sinh ra từ hai bên. Núi cao giống màn trướng che đậy phía sau, trong doanh trại có một long mạch vô cùng nhỏ xuyên thấu qua. Nếu dải đai bay nhảy mà phía dưới giống đuôi chuột thì đó là linh xà trên của Tham Lang. Nếu dải đai bay nhảy mà bên dưới như tiên hạc duỗi dài thì đó là hạ tinh xà của Tham Lang. Hình trạng của linh xà trên mang lại đại phú quý, còn hạ tinh xà sẽ khiến gia đạo mục rữa thối nát.
Nếu có núi lớn cao vượt lên thì núi nhỏ trong đó đặc biệt phú quý. Nếu có nhiều núi nhỏ xuất hiện thì núi lớn trong đó sẽ thành công hầu. Chỉ có núi cao cao thấp thấp, chợt to chợt nhỏ, khi đứt đoạn khi liên tục mới là núi có cốt khí của Tham Lang chân chính. Thông thường chín sao có các chủng loại khác nhau, sinh con cháu cũng giống các chủng loại này vậy.
Lột xác mới biết thật giả
Chỉ khi trải qua lột xác mới biết rõ cốt khí thật hay giả. Nếu lột xác giả thì không phải chân long. Vừa lột xác thì rồng từ lớn biến thành nhỏ. Sau khi lột xác mới hiện ra chân long mà đỉnh nhỏ vẫn là Tham Lang như cũ. Việc lột xác này cũng giống như người ta thay áo mới. Loại lột xác này có khi từ núi lớn biến ra núi thấp nhỏ, có lúc từ núi cao giáng xuống đất bằng.
Trong quá trình lột xác, long mạch phân thành mấy đoạn, phần lớn bị rối loạn, chỉ còn lại một chân long duy nhất. Nếu là chân long thì đứt rồi lại đứt. Núi non tranh nhau bao bọc phía trước, không để các long mạch này vượt ra ngoài. Chỉ có long mạch chân chính mới xuất hiện trong sa trướng, núi non bên ngoài sẽ vây kín nó. Long mạch này phần nhiều hạ mạch từ giữa eo, dư chí của nó hồi chuyển có thể thành thành quách. Thành quách khúc khuỷu sẽ để lộ dáng vẻ lính canh cửa, La tinh ngoài cửa phải nằm trong lưới La.
Tướng sao bên ngoài thường là hỏa tinh. Chỉ có hỏa tinh thành đôi mới khiến chân long yên ổn. Nếu La tinh đóng trong huyệt thì nó sẽ mang lại các bệnh nặng về mắt và thai sản cho chủ nhân. Nếu La tinh sinh ở miệng thành thì chủ nhân đứng trong hàng ngũ quan chức cao. Thành có hình thế như tường thành thì rồng mới có thể tụ chân khí trong đó. Nếu La tinh đóng trong cung khuyết thì được gọi là Thủy Khẩu Sơn. Hình thế một bên là chìm nước, một bên là chìm ruộng là tốt nhất với La tinh chân thực. Trong ruộng thường có xương nối liền mạch khí, có khi trong đất có đá cứng tồn tại. Đó là vì sự tồn tại dư khí của La tinh nên lập thành bờ nước cao.
Tham Lang và Cự Môn có hình dáng vuông và nhọn. Tả Phù, Hữu Bật và Vũ Khúc có dạng uyển chuyển và nghiêng hẹp. Lộc Tồn, Liêm Trinh phần nhiều là vỡ vụn. Phá Quân thì nhọn. Chỉ có La tinh hiện ra dáng vẻ nhọn, tròn, vuông, lệch mới đạt được chính hình của La tinh. Có khi bốn phương tám hướng đều là nước, có hai tòa núi bao bọc huyệt. La tinh cũng có nhiều chủng loại, nên không được tùy tiện nói rằng La tinh chỉ xuất hiện ở bên nước.
Cự Môn: tôn quý, ngay ngắn, vuông vức
Sao Cự Môn tôn quý mà tính đoan trang, vừa rời khỏi tổ sơn đã ngẩng cao đầu. Đỉnh núi của Cự Môn khác biệt rất nhiều so với các tinh thể khác, nó chẳng nhọn chẳng tròn mà thể cách vuông vức. Phía trên cao của nó hình thành dạng chiếc thẻ, chiếc hốt, nhưng không có chân sinh ra ở hai bên. Đỉnh núi như vậy chỉ có một, hai tòa, phía dưới vuông vức thì có nhiều núi nhỏ như đàn dê đang đuổi nhau.
Cự Môn của vuông vức có dạng giống trướng bốn góc, trong trướng có dải đai tựa như muốn bay lên. Phải để Cự Môn xuyên qua mà vào trong trướng, hai góc bay lên thì sẽ theo thân mình mở ra. Cự Môn không có nhiều phân chi, phân lớp mà cửa ải, hiệp cũng ít, song lại có núi hộ vệ theo bên mình. Những núi hộ vệ này mang theo đốt, hốt hộ vệ Cự Môn, núi có đốt thường đến thành từng đôi. Lại có đỉnh đao kiếm cùng hộ tống. Sau khi đao kiếm đưa tiễn thì có gò tròn của Cự Môn ở trước mặt.
Rời xa nơi có vết tích đứt đoạn thường không thấy long mạch, tựa dấu chân ngựa lưu lại rất dài. Sau khi qua eo ong gối hạc thì có nhiều dáng vẻ. Đây đương nhiên là vì Cự Môn tính vô cùng tôn quý, nên có nhiều núi đến hộ tống. Mỗi khi long mạch đứt đoạn ở nơi quá hiệp, hai bên ắt xuất hiện núi đến hộ tống. Những núi này hai bên đều có chân hộ tống chân long. Nếu long mạch đơn độc vận hành mà không có núi hộ tống bảo vệ thì nhất định sẽ tạo nên miếu, chùa.
Rồng đi thêm vài dặm, chợt hình thành một đỉnh vuông cao vượt lên. Nó đi theo một đường thẳng tắp, lưng dài rất giống Tham Lang bằng mà nhọn. Đã giống hai hình thức bằng và nhọn của Tham Lang, nó xuất hiện trên đỉnh núi tựa con tằm đang nằm, còn Tham Lang lại đi thẳng tựa hòa thượng đang thiền định.
Chân long có Cự Môn xuất hiện nếu vận hành ba mươi dặm thì sẽ chỉ có ba, bốn đỉnh vuông cao vượt lên. Nhưng mỗi đỉnh núi đều phải có các điều kiện là cùng ngay thẳng, dài, vuông, không nên có bất kỳ một thứ nào nghiêng lệch mà mất đi hình thể quý giá. Nếu trên đỉnh núi bỗng nhiên xuất hiện dấu vết gấp nếp như quạt thì nó giống với Liêm Trinh vậy. Phàm tinh tú xuất hiện thì không được nghiêng lệch, càng không nên sinh ra chân chiếu ứng đi nơi khác. Chân long thông thường đều tiến thẳng về phía trước, từ từ hình thành huyệt với Long, Hổ xung quanh.
Tinh tú tôn quý ắt có tư thế tôn quý, lấy ngay ngắn vuông vức làm bình phong thì đó là huyệt của tướng. Hành long dưới Cự Môn rất ít có quỷ kiếp, bởi hàng ngũ hộ tống hai bên khá nhiều, lấy nước làm ranh giới, bên trong phân ra kèm theo rồng mà đi, không thể đơn độc mà đi được. Nơi nước phân giới sinh sôi vô số chi mạch, tuy cành lá nhiều nhưng đều cùng đi với nước.
Long mạch hộ tống nào cũng có phân biệt mặt và lưng, phàm lưng trông tựa bức vách mà mặt bằng phẳng. Nơi bằng phẳng gần sát với thân mình của rồng, khi rồng vượt qua nơi này thì hình dáng của nó rất kỳ dị. Nếu không có hình tròn nhọn thì sẽ có hình ngựa cờ, nâng kiếm, rồng cuộn đều quy tụ về đây. Núi hộ vệ bao bọc trùng trùng. Cự Môn tương đối ít có cửa ải, hiệp, hộ tống, lại không để hai bên trái phải có chỗ rời nhau. Xác định minh đường phải là nơi không bị nghiêng lệch, án sơn dày đặc phải ở dưới chầu lên. Tham Lang phải bằng, Cự Môn phải che phủ, Vũ Khúc phải tròn. Tóm lại phải có đủ ba cát nhọn, tròn, vuông, ngay mà không thể quá đều. Khi có đủ ba cát thì mới không còn hoài nghi gì khi nhận huyệt. Phải nhận ra chân long thì ở nơi nghi ngờ mới đủ để đoán định. Nếu đoán định được chân long rõ ràng thì đúng là bậc thuật sư thánh minh.
Nguồn: Lưu Bá Ôn, Địa Lý Toàn Thư, tập 2.
