Khí, âm dương, ngũ hành và nhịp ngày làm việc của người văn phòng

Ngồi ở đâu trong phòng, quay mặt về hướng nào, đặt cái điện thoại bên trái hay bên phải: những chuyện tưởng vặt ấy đều được tính đến khi bố trí nơi làm việc theo phong thủy. Nhà phong thủy người Đức Charlotte Meukel mang cách nhìn của phương Đông vào văn phòng phương Tây, khởi từ khái niệm khí, đi qua âm dương và ngũ hành, rồi xuống tận cái bàn, phòng họp và vài căn phòng được sửa lại.

Phong thủy là gì, và vì sao nó khởi từ Trung Quốc

Hai chữ gió và nước chỉ hai thứ rất thường, nhưng người xưa tin chính chúng định đoạt sự sống.

Phong thủy là môn nghiên cứu ảnh hưởng của luồng năng lượng, tức khí, chảy trong không gian lên sinh hoạt của con người. Phong và thủy là hai loại vật chất tự nhiên, về căn bản quyết định sự sống. Học thuyết này giúp người ta sống hòa điệu với hoàn cảnh quanh mình. Theo các nhà phong thủy, luồng năng lượng vô hình ấy sinh ra hai trạng thái: năng lượng tốt gọi là Thần, năng lượng xấu gọi là Sát. Người ta cần nhận ra hai lực đối lập này và biết chúng tác động theo cách nào.

Phong thủy phát nguyên ở Trung Quốc, cùng cội với châm cứu, khí công, dược thiện (ăn uống để trị bệnh). Đó là một khoa học thực nghiệm, dựng trên việc quan sát lâu dài các hiện tượng tự nhiên; từ đó người ta rút ra quy luật để tạo nên một hoàn cảnh sống tốt hơn.

Hai trường phái: Hình Thế và Lý Khí

Một bên nhìn dáng núi dáng sông, một bên cầm la bàn tính trời và đất.

Học thuyết phong thủy chia thành hai phái lớn.

Phái Hình Thế chú trọng đặc tính bên ngoài của cảnh quan; vị trí và phương hướng chỉ là thứ yếu. Có những nhà phong thủy chỉ dựa vào ngoại hình của cảnh quan để xem xét. Khi chọn huyệt, họ nghiên cứu hình dạng đất đai để tìm chỗ khí phân bố thật cân bằng. Phái này căn cứ vào hình dạng mà chia hoàn cảnh thành năm loại kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Chẳng hạn, mỏm đá hay sườn dốc cao thẳng đứng hợp với mộc; núi cao có đỉnh lồi lõm không bằng phẳng hợp với hỏa; bình nguyên thoáng đãng rộng rãi hợp với thổ; gò đồi thoai thoải kéo dài hợp với kim; sông hồ và cửa biển hợp với thủy.

Nói khái quát, phái Lý Khí thiên về mối quan hệ giữa trời và đất, tức gồm cả yếu tố không gian lẫn thời gian. Họ dùng la bàn làm dụng cụ đo lường tính toán để tìm chỗ hòa hợp giữa địa điểm và vũ trụ. Họ đặc biệt nhấn mạnh tính chất của tám phương vị là bắc, đông bắc, đông, đông nam, nam, tây nam, tây, tây bắc, và phân biệt ý nghĩa riêng của từng phương. Dựa vào tính chất chứa trong mỗi phương, họ tính ra sự hòa điệu giữa trời và đất để quy hoạch kiến trúc hay sắp xếp phòng ốc. So với phái Hình Thế, cách tính của phái Lý Khí phức tạp hơn.

Mỗi nền văn hóa nuôi một lối xem đất riêng

Con đường ở Roma và gian nhà thờ ở châu Âu cũng từng được dựng theo những lẽ rất giống đất và khí.

Nhìn các truyền thống kiến trúc khác nhau, có thể thấy mỗi loại hình văn hóa tự hình thành một thuật phong thủy riêng. Quan niệm xây đô thị của người La Mã xưa chú trọng phẩm chất của vùng đất để định phương hướng và vị trí của cảnh quan. Nhờ đó mà dễ hiểu vì sao đến nay các con đường ở Roma phần lớn vẫn theo trục đông tây hoặc nam bắc.

Nghệ thuật dựng giáo đường theo truyền thống châu Âu, ngoài việc khảo sát tính toán để tạo cảnh quan, dáng công trình và cách chia phòng, còn tính đến sự lưu động của năng lượng. Tùy bối cảnh tri thức, người ta hình thành những quan niệm "bói đất" khác nhau. Chẳng hạn, độ cao, rộng, dài của gian bên trong giáo đường sinh ra những chấn động có ảnh hưởng tốt lành đối với người ở trong.

Phong thủy bước vào doanh nghiệp

Từ chỗ làm của người Mỹ đến văn phòng ở châu Âu, ai cũng muốn nơi mình bước vào mỗi sáng nâng đỡ mình.

Quan niệm phong thủy không chỉ được ưa thích ở nước Mỹ, mà ở châu Âu nó cũng thành trào lưu phổ biến. Không ít công ty và xí nghiệp phương Tây dựa vào các nguyên tắc phong thủy Trung Quốc để dựng cơ sở của họ. Thiết kế những tòa nhà lớn một cách hài hòa, bố trí nhà cửa cho lý tưởng, không khí bên trong tốt lành và quá trình làm việc thuận lợi: đó đều là mục tiêu của việc đem phong thủy vào doanh nghiệp.

Phong thủy làm cho năng lượng sinh tác dụng; nó chảy qua hoàn cảnh và ảnh hưởng đến con người theo hướng có lợi. Mục đích là thu hút luồng năng lượng tốt và tránh luồng năng lượng xấu. Trong sinh kế và buôn bán, phong thủy có thể khiến người ta được thiện cảm và tin cậy của người khác, làm cho đồng sự hòa hợp và ổn định, công việc đạt hiệu quả cao; nhờ đó công ty tiến lên, thành công, doanh thu và lợi nhuận tăng.

Với đồng sự

Đối với nơi làm việc, phong thủy giúp đồng sự hợp tác hài hòa, công việc trôi chảy và thời gian được phân bố khéo. Đối với từng người, đồng sự có thể nhờ ảnh hưởng của phong thủy mà được công nhận và đề bạt, động cơ làm việc cũng tăng lên.

Với cấp trên

Đối với nơi làm việc, phong thủy có thể làm tài quản lý của cấp trên hay hơn, hợp kỳ vọng của khách hàng, nâng sản lượng, giảm giá thành, thu nhiều lợi ích tốt đẹp và trở thành tấm gương cho những công ty đi sau. Đối với từng người, phong thủy giúp giám đốc nghĩ có tính sáng tạo, nắm được tận gốc vấn đề, từ đó đưa ra quyết sách đúng; đồng thời tăng năng lực hợp tác, dựng lòng tự tin và biết tự kiềm chế.

Khí, âm dương, ngũ hành và phương vị bát quái

Bốn khái niệm quấn vào nhau như bốn sợi của một tấm thảm, kéo sợi nào là động cả tấm.

Khí, âm dương, ngũ hành và phương vị bát quái là bốn khái niệm cơ sở để giải thích lý luận phong thủy. Chúng kết cấu hỗ tương với nhau và được dùng đồng thời khi vận dụng.

Khí là điều kiện đầu tiên của sự sống, một loại năng lượng vật chất rất vi tế tồn tại trong vũ trụ. Khí có thể hình thành và lưu chuyển trong thân người qua nhiều phương pháp: tập Thái Cực quyền, khí công, yoga, châm cứu, trầm tư mặc tưởng, thiền định, ăn uống. Cũng vậy, nhờ chỉ dẫn chính xác về cách dựng và bày trí nhà ở hay nơi làm việc, phong thủy giúp ta đón được luồng năng lượng quý báu này.

Âm dương quyết định cách ta sống và làm việc

Cái cảm giác bực bội buổi chiều hay hứng khởi buổi sáng hóa ra có một nền chung rất xa xưa.

Âm dương là hai lực vừa đối lập vừa thống nhất. Chúng là khởi nguyên của vạn vật và do khí biến hóa mà có. Âm là nữ tính, dương là nam tính, cùng hợp lại thành một thể hòa điệu. Không có âm thuần túy cũng không có dương thuần túy; cả hai nằm trọn trong một chỉnh thể. Dù chúng không ngừng biến đổi, ta vẫn có cảm giác thế giới đứng yên. Vật lý học hiện đại đã chỉ ra rằng khi hiểu nguyên hình của âm dương, ta có thể tiến thêm một bước để hiểu chỉnh thể của cả vũ trụ.

Cảm giác của ta (vui hay bực), cách ta suy nghĩ (tích cực hay tiêu cực), đến hoàn cảnh làm việc (căng thẳng hay thoải mái), đều chứa sự đối lập âm dương. Hai lực này có thể giúp hay cản công việc của ta; điều mấu chốt là ta xử lý chúng thế nào, tức để chúng ảnh hưởng lên mình qua hoàn cảnh ra sao.

Khi thấy mất cảm hứng sáng tạo, ấy là đang ở nơi có trạng thái âm. Ngược lại, khi thấy tràn sức sống và liên tục nảy ra điều mới, ấy là đang ngầm chịu ảnh hưởng của trạng thái dương. Hai trạng thái này do hoàn cảnh sinh ra một luồng năng lượng chảy rất chậm hoặc rất nhanh. Hiểu cách âm và dương tác dụng thì có thể đổi các giá trị để đạt nhiều mục tiêu khác nhau trong đời, làm đời sống thuận lợi phát đạt hơn.

Âm dương tác dụng như hai cực nam châm: âm hút một lượng dương tương đương, và ngược lại. Một người hướng nội sẽ hút người hướng ngoại đến gần. Nếu đổi được bản chất của mình thì hoàn cảnh xã hội của mình cũng đổi theo.

Khi lập công ty hay chọn nơi làm việc, về mặt quy hoạch kiến trúc, học thuyết âm dương cho ta những chuẩn tắc quan trọng. Làm việc là quá trình dương vận hành, nên vẻ mặt phải cương quyết và đèn trong phòng làm việc phải sáng trưng. Cũng vậy, ở nhà thì cây cảnh, hệ thống phun sương, ánh đèn mờ và những thiết bị thư giãn là lúc quá trình âm vận hành để điều hòa.

Mặt trời, mặt trăng và giấc ngủ

Nửa đêm, khi mặt trời ở phía bên kia địa cầu, ta trải qua lúc âm mạnh nhất. Sau nửa đêm, theo vòng chuyển của mặt trời, dương mới tỏa ra. Lúc mặt trời đi qua hai cực, tức lúc gần sáng, hai khí đạt thế cân bằng. Giữa trưa là lúc dương lên đỉnh. Chiều đến âm dương lại cân bằng. Tối đến năng lượng âm lại tăng lên.

Sở dĩ ta nên đi ngủ trước nửa đêm là để dương trong khoảng từ mười một giờ đến mười hai giờ không bị từ trường trái đất làm nhiễu. Nếu ngủ sau nửa đêm thì lúc dương vừa nảy mầm bị lỡ, năng lượng trong thân bị cản, không đạt được cân bằng.

Mùa hạ dương nhiều, nên dậy sớm hơn một chút và ngủ muộn hơn một giờ. Mùa đông âm nhiều, nên dậy muộn hơn chút và ngủ sớm hơn chút. Âm thịnh dương suy thì công việc không tiến; dương thịnh âm suy thì công việc bận rộn đến không kham nổi.

Ngũ hành và nhịp của một ngày làm việc

Mặt trời đi từ đông sang tây, đi hết một vòng là đi qua cả năm hành.

Ngũ hành là các trạng thái, các hình thức khác nhau của năng lượng, đại biểu bằng kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Phương vị, mùa, màu sắc... đều có sẵn thuộc tính này. Các hành sinh khắc chế hóa lẫn nhau, tuần hoàn xen kẽ. Khi chúng ở thế quân bình, kết nối nhau, gọi là tương sinh; khi mất quân bình, hủy diệt nhau, gọi là tương khắc.

Vòng một ngày cũng do thuộc tính ngũ hành quyết định. Mặt trời mọc ở đông, chuyển qua nam, rơi xuống tây; tối thì chuyển qua bắc rồi lại tới đông. Vì vậy mặt trời dời từng bước theo trạng thái năng lượng của ngũ hành.

Ở đông, nơi mặt trời mọc, và đông nam, nơi mặt trời nhô lên cao khuất vào lớp mây, là mộc. Khi mặt trời ở nam, tỏa sức nóng xuyên qua tầng mây ra bốn phía, là hỏa. Tới tây nam thì hòa hoãn, thuộc năng lượng thổ. Ở tây, nơi mặt trời lặn, và tây bắc, mặt trời đi vào chốn sinh thành, nên thuộc kim. Tối, mặt trời lướt qua phía bắc, thuộc thủy; tới đông bắc thì là thổ. Sáng sớm lại về đông.

Đem ảnh hưởng này vào công việc hằng ngày: buổi sáng là lúc bắt đầu việc mới; gần trưa thì dồn sức làm việc; đến giờ nghỉ trưa thì vun đắp quan hệ với khách hàng và đồng sự; buổi chiều có thể nghĩ lại các vấn đề tiếp theo của công việc; tối nghĩ xem ngày mai bắt đầu thế nào và cần sửa điều gì.

Người Trung Quốc xếp tác dụng của tính chất ngũ hành trong vật liệu kiến trúc như sau:

• Mộc tượng trưng cho sức dẫn công ty, xí nghiệp lớn lên.
• Hỏa tượng trưng cho nguồn năng lượng cuồn cuộn không dứt.
• Thổ tượng trưng cho sự kiên trì đi đến cùng.
• Kim tượng trưng cho kế hoạch chu toàn.
• Thủy tượng trưng cho năng lực thích ứng với hoàn cảnh.

Muốn đổi phong thủy chỗ làm, trước hết phải biết mình nhắm tới đâu

Khí chỉ giúp được người biết mình muốn đi đâu.

Muốn đem phong thủy vào công việc thực tế, trước tiên phải xác định mình muốn đạt mục tiêu gì, rồi mượn nguồn năng lượng lưu động của vũ trụ để nâng đỡ, từng bước đi đến mục tiêu đã đề ra. Căn cứ vào phạm vi của căn phòng, phải tìm ra phương vị tốt nhất để hỗ trợ mục tiêu ấy.

Khi muốn đổi phong thủy, có mấy điều cần lưu ý:

• Không ngồi trong khoảng không gian thông gió của cửa hoặc cửa sổ.
• Lưng đối với vách tường để mắt nhìn được toàn cảnh căn phòng. Nếu ngồi trong phòng làm việc lớn, sau lưng ghế có thể đặt bức bình phong.
• Nên chiếm vị trí có quyền lực trong phòng.
• Chỗ ngồi phải đối diện phương vị hỗ trợ mục tiêu của mình.
• Căn cứ quy tắc phương vị bát quái trên la bàn để sắp đặt thiết bị và vật dụng.
• Vận dụng nguyên lý ngũ hành để làm cho những chỗ không hài hòa trở nên quân bình.

Cái bàn làm việc và tám phương của nó

Mặt bàn cũng chia thành tám phương, mỗi phương đón một việc.

Phòng làm việc không chỉ bị luồng năng lượng của hoàn cảnh quanh công sở chi phối, mà còn bị phương vị bát quái của chính cái bàn làm việc tác động. Phải căn cứ vào đặc tính bát quái mà dời bàn về vị trí thích hợp, và các vật trên bàn phải được bày cho hài hòa với phương vị bát quái.

Nên xoay lưng về vách phía bắc, tầm nhìn hướng nam; ở phương vị này người ngồi được kính trọng và tán thưởng, đồng thời công việc tiến lên và có hiệu quả.

Xét theo chỗ ngồi:

• Góc trước bên trái, tức đông bắc, đại biểu cho động cơ thúc đẩy; có thể đặt đồ có tính kích phát như đèn để bàn.
• Bên trái, tức phương đông, có thể đặt máy fax.
• Đông nam hợp để điện thoại, vì có tượng liên lạc khá tốt.
• Phía nam, đối diện người ngồi, có thể treo bằng khen hoặc bày các vật tặng thưởng như cúp.
• Phía tây là chỗ đặt chi phiếu hoặc giấy tờ liên quan đến ngân hàng.
• Góc tây bắc rất hợp để đồng hồ hoặc máy tính, kể cả máy tính xách tay.

Ông chủ nên ngồi ở đâu

Có người giỏi mà việc không thành chỉ vì phòng của họ nằm sai chỗ.

Người đứng đầu một công ty thành công hay không, mấu chốt không chỉ ở kinh nghiệm và tài năng mà còn do vị trí phòng làm việc của ông trong tòa nhà, và chỗ ngồi của ông ở phương vị nào trong phòng ấy.

Phương tây bắc chủ về nguồn linh cảm, là vị trí chính xác nhất để thiết kế phòng làm việc cho ông chủ. Ở phương vị này ông có thể đưa ra những quyết định sáng suốt nhất và đạt kết quả đúng đắn nhất. Nếu tòa nhà có nhiều tầng thì ở tầng nào cũng nên dành phương tây bắc cho người đứng đầu công ty.

Nếu phòng ông chủ đối diện góc ra vào của tầng lầu thì càng lợi, vì ở vào vị trí quyền lực. Chỗ ngồi của ông chủ cũng phải đặt theo cách ấy. Đặc biệt cần chú ý là sau lưng ghế của ông chủ phải có chỗ che chở: không được ngồi xoay lưng ra cửa hay cửa sổ, cũng không được ngồi trên tuyến thông gió, nơi luồng khí chảy mạnh. Cửa phòng ông chủ cần lớn hơn cửa thông tới nó, để biểu hiện thế mạnh và quyền uy.

Phòng họp: mỗi người một phương

Ở bàn họp, ngồi đúng hướng là đưa đúng sở trường của mình vào cuộc.

Muốn phòng họp có sức ảnh hưởng, cũng phải căn cứ vào đặc tính bát quái để bố trí. Với phòng họp, các phương vị có lợi nhất là tây bắc và đông nam. Về cơ bản, mỗi loại phòng phải có cách bố trí riêng để mỗi người đến họp ngồi đúng phương vị hỗ trợ công việc của họ. Mỗi phương vị phát huy chuyên môn riêng của người họp:

• Tây bắc: ông chủ.
• Bắc: nhân lực.
• Đông bắc: nghiệp vụ.
• Đông: xử lý kỹ thuật.
• Đông nam: tin tức và quan hệ.
• Nam: bán hàng.
• Tây nam: hành chính.
• Tây: tài vụ.

Để việc bày trí linh hoạt và có sức hút, nên chọn bàn tròn; bàn bát giác thì giúp tầm nhìn của người họp gặp nhau tốt. Bàn cần đơn giản và bằng gỗ; theo quan điểm phong thủy, bàn thủy tinh không hợp. Thảm trải sàn màu tro, vàng sẫm, màu gỗ hoặc màu gạo sẽ kiềm chế năng lượng trong phòng; ngược lại, nền đá hoặc khảm gỗ sẽ kích thích năng lượng lưu động. Rèm sáo màu lam sẫm giúp sự cảm thông và sáng tạo.

Ba nơi làm việc được sửa lại

Dời một cái bàn, mở một lối đi, có khi cả một cửa hàng đổi vận.

Salon thẩm mỹ trong khu thương xá

Một salon thẩm mỹ nằm trong một thương xá. Trước khi sửa, vách ngăn phòng tiếp cận sát vách tường phía bắc của thương xá, nên năng lượng của phương bắc không sôi động mấy. Nhưng salon lại ở phương tây bắc của thương xá, các cửa ra vào của thương xá đều hướng ra đông và nam, nên nhờ hai đường hành lang đi bộ mà luồng năng lượng khá quân bình. Sau khi sắp lại cách bố trí, luồng năng lượng hài hòa với luồng chung của thương xá, và khách đến càng lúc càng đông.

Phòng mạch trong một tòa nhà lớn

Phòng mạch nằm trong một tòa nhà lớn trên con đường trọng yếu. Cửa ra vào của tòa nhà ở phía đông, cửa phòng mạch ở phương bắc. Với phòng mạch, phương này có lợi, vì phương bắc chủ về trị liệu có hiệu quả lớn. Phòng chẩn trị của bác sĩ lại ở phương tây, tức phía âm của phòng khám. Phòng làm việc đặt ở góc, sau lưng có hai cửa sổ lớn, và bàn làm việc nằm ngay trên đường thông gió giữa cửa sổ với cửa cái. Điều này khiến bác sĩ chịu áp lực khá lớn, sức chú ý không thể tập trung. Sau khi cải sửa phong thủy không bao lâu, số bệnh nhân đến khám ngày một tăng, và đến nay vẫn giữ được ưu thế.

Công ty điện ảnh ở vùng ngoại ô

Công ty điện ảnh này nằm ở vùng ngoại ô một thành phố lớn. Cửa chính của tòa nhà ở phương tây, điều rất bất lợi với một công ty như vậy. Trọng tâm của công ty là bộ phận chế tác kịch bản, nhưng từ khi dời về đây thì càng lúc càng xuống, vì phía sau cửa chính lại thông thẳng tới thang máy của tòa nhà. Cổng chính của công ty ở phương nam, điều có lợi cho công việc; tuy vậy, đường dẫn vào phòng làm việc phải đi qua một bức vách u ám, chẳng có chút sức hút nào. Sau khi sửa lại, không bao lâu công ty khởi sắc, và đến nay trở thành một trong những công ty điện ảnh nổi tiếng.

Nguồn: Nguyễn Vũ Anh, Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thủy Trong Bối Cảnh Kiến Trúc Hiện Đại.