Lập Mệnh Bàn Tứ Hóa Phái: Giờ Sinh, Can Cung, Cục Và An Sao

Mệnh Bàn Cơ Bản

Tử Vi Đẩu Số có nhiều lưu phái, mỗi phái có một số sao cách an hơi khác nhau; ngay cả các chi phái trong hệ Bắc phái Tứ Hóa Tử Vi Đẩu Số cũng có nhiều chỗ đại đồng tiểu dị. Vì vậy cần dành một ít thời gian để tìm hiểu lại vấn đề này. Sách này dành cho người ít nhiều đã biết về Tử Vi Đẩu Số, nên chỉ trình bày vắn tắt những điểm cần chú ý và có sự khác biệt giữa các môn phái; bạn đọc nào chưa biết gì về Tử Vi Đẩu Số nên tìm đọc thêm ở Nghiên Cứu Tinh Mệnh Học và Trung Châu Tử Vi Đẩu Số - Tam Hợp Phái.

Bước đầu tiên khi lập mệnh bàn là ghi mười hai địa chi vào các cung theo chiều thuận kim đồng hồ, bắt đầu từ Tí, Sửu, Dần... cho tới Tuất, Hợi. Khoảng trống ở giữa mệnh bàn dùng để điền họ tên, cục ngũ hành, âm dương nam nữ, năm tháng ngày giờ sinh và tứ hóa.

Giờ Sinh

Theo Âm lịch, từ 23 giờ (tức 11 giờ đêm) phải xem là bắt đầu giờ Tí, cũng là thời điểm bắt đầu một ngày mới. Vì vậy khoảng thời gian từ 23 giờ đến 24 giờ đêm phải được tính là thời gian của ngày hôm sau, chứ không còn thuộc ngày hôm đó nữa — đây là điểm nhiều người dễ tính nhầm khi đổi giờ sinh Dương lịch sang Âm lịch để lập mệnh bàn.

Ngoài mốc giờ Tí bắt đầu từ 23 giờ, việc xác định giờ sinh ở Việt Nam còn phải lưu ý tới lịch sử thay đổi múi giờ qua từng giai đoạn, vì có những thời kỳ đồng hồ bị vặn nhanh lên so với giờ mặt trời thực, nếu không trừ lùi lại sẽ định sai giờ sinh:

Từ ngày 1 tháng 5 năm 1911 đến ngày 31 tháng 12 năm 1942, giờ ở Việt Nam được tính theo múi giờ 7, tức như cách tính giờ hiện nay.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 1943 đến ngày 13 tháng 3 năm 1945, giờ ở Việt Nam được tính theo múi giờ 8, do vậy đồng hồ được vặn nhanh lên 60 phút; khi tính giờ cho người sinh vào giai đoạn này phải lùi lại 1 giờ dương lịch.

Từ ngày 14 tháng 3 năm 1945 đến ngày 1 tháng 9 năm 1945, giờ ở Việt Nam được tính theo múi giờ 9, do vậy đồng hồ được vặn nhanh lên thêm 60 phút; khi tính giờ cho người sinh vào giai đoạn này phải lùi lại 2 giờ dương lịch.

Từ ngày 2 tháng 9 năm 1945 cho đến nay, ở miền Bắc Việt Nam, giờ được tính lại theo múi giờ 7. Riêng ở miền Nam Việt Nam, việc tính giờ trong giai đoạn sau đó có phần khác biệt: từ ngày 1 tháng 4 năm 1947 đến ngày 30 tháng 6 năm 1955, giờ được tính theo múi giờ 8, đồng hồ vặn nhanh lên 60 phút, nên phải lùi lại 1 giờ dương lịch; từ ngày 1 tháng 7 năm 1955 đến ngày 31 tháng 12 năm 1959, giờ được tính lại theo múi giờ 7, giống như cách tính hiện nay; từ ngày 1 tháng 1 năm 1960 đến ngày 12 tháng 6 năm 1975, giờ lại được tính theo múi giờ 8, đồng hồ vặn nhanh lên 60 phút, nên phải lùi lại 1 giờ dương lịch. Từ ngày 13 tháng 6 năm 1975, việc tính giờ ở Việt Nam được thống nhất toàn quốc theo múi giờ 7 cho tới nay.

Can Của Cung Vị

Can của cung là căn cứ can năm sinh và phép Ngũ Hổ Độn mà tính ra, theo quy tắc sau:

Năm sinh Giáp hay Kỷ khởi ở cung Bính Dần. Năm sinh Ất hay Canh khởi ở cung Mậu Dần. Năm sinh Bính hay Tân khởi ở cung Canh Dần. Năm sinh Đinh hay Nhâm khởi ở cung Nhâm Dần. Năm sinh Mậu hay Quý khởi ở cung Giáp Dần.

Ví dụ, bà X sinh năm 1970, tháng 10, ngày 1, vào lúc 10 giờ 10 phút theo Dương lịch — đổi sang Âm lịch là năm Canh Tuất, tháng 9, ngày 2, giờ Tị. Vì can của năm sinh là Canh, nên mệnh bàn của bà X khởi thiên can từ cung Canh Dần, rồi theo đúng thứ tự mười thiên can mà tính thuận dần cho các cung còn lại trên vòng mười hai địa chi.

Nếu để ý sẽ thấy: vì thiên can chỉ có mười, còn cung vị có mười hai ô, nên khi bày thiên can bắt đầu từ cung Dần đi hết một vòng, nhất định sẽ có bốn cung bị trùng thiên can. Hiện tượng này gọi là "cung thiên can trùng điệp" — thoạt nhìn không có gì đặc biệt, nhưng vì thiên can mang ý nghĩa rất quan trọng, nên bốn cung thiên can trùng điệp thường có ảnh hưởng rất lớn đối với mệnh vận.

Cung Thân Và Mười Hai Cung Chức

Sau khi các cung đã có thiên can và địa chi, bước tiếp theo là định vị trí cho cung mệnh. Từ cung Dần tính là tháng giêng, đếm các cung theo chiều thuận đến tháng sinh, định là giờ Tí, rồi đếm các cung theo chiều nghịch đến giờ sinh — đó chính là vị trí của cung mệnh. Ví dụ sinh vào tháng 5, giờ Tị: bước thứ nhất là đếm từ cung Dần là một, đếm đến cung thứ năm; sau đó đếm theo chiều nghịch từ Tí đến Tị, đó là vị trí cung mệnh; còn đếm theo chiều thuận từ Tí đến Tị, đó là vị trí cung thân. Cung thân tất sẽ đồng cung với một trong sáu cung sau: cung mệnh, cung phúc đức, cung quan lộc, cung thiên di, cung tài bạch, cung phu thê.

Tiếp theo, bắt đầu từ cung mệnh, mang các cung chức bố trí theo chiều nghịch vào mười một cung vị còn lại, theo đúng thứ tự: cung mệnh, cung huynh đệ, cung phu thê, cung tử nữ, cung tài bạch, cung tật ách, cung thiên di, cung nô bộc, cung quan lộc, cung điền trạch, cung phúc đức, cung phụ mẫu.

Lưu ý về tháng nhuận Âm lịch

Có phái gặp tháng nhuận Âm lịch thì tính như sau: sinh trong khoảng mười lăm ngày trước của tháng nhuận, được xem là thuộc tháng đó; sinh trong khoảng mười lăm ngày sau của tháng nhuận, được xem là thuộc tháng sau. Ví dụ, sinh trong khoảng mười lăm ngày trước tháng tám nhuận, được xem là tháng tám; sinh trong khoảng mười lăm ngày sau của tháng nhuận, được xem là thuộc tháng chín.

Có phái khác lại gặp tháng nhuận Âm lịch thì xem như tháng đó lặp lại — ví dụ sinh trong tháng tám nhuận, vẫn được xem là thuộc tháng tám.

Nếu sinh vào đúng tháng nhuận, nên lập hai mệnh bàn theo cả hai cách tính trên, rồi xem mệnh bàn nào ứng nghiệm hơn với thực tế.

Luận Về Cục Ngũ Hành Nạp Âm

Trong Tử Vi Đẩu Số, vì sao "cục ngũ hành nạp âm" lại chọn từ Thủy Nhị Cục đến Hỏa Lục Cục, mà không chọn từ Thủy Nhất Cục đến Hỏa Ngũ Cục? Nguyên do nằm ở sự khác biệt giữa bát quái tiên thiên và bát quái hậu thiên.

Bát quái tiên thiên theo nguyên lí: "trời đất định vị, núi đầm thông khí, sấm gió xô đẩy nhau, nước lửa không bắn nhau." Theo cách sắp bát quái tiên thiên: Kiền ở phương nam, Khôn ở phương bắc, Li ở phương đông, Khảm ở phương tây, Chấn ở đông bắc, Cấn ở tây bắc, Đoài ở đông nam, Tốn ở tây nam.

Bát quái hậu thiên lại theo nguyên lí của Lạc Thư: "đội chín đạp một, trái ba phải bảy, hai và bốn là vai, sáu và tám là chân, năm ở giữa." Theo cách sắp bát quái hậu thiên: Li ở phương nam, Khảm ở phương bắc, Chấn ở phương đông, Đoài ở phương tây, Cấn ở đông bắc, Kiền ở tây bắc, Khôn ở tây nam, Tốn ở đông nam.

Vì bát quái tiên thiên và bát quái hậu thiên diễn hóa khiến hai quẻ Kiền, Khôn đổi sang vị trí khác nhau — đặt trên nền tảng "lí khí tương thông" giữa Hà Đồ và Lạc Thư — nên ở tiên thiên, quẻ Kiền đứng tại phương vị hỏa, còn ở hậu thiên, quẻ Kiền lại mang số "6"; quẻ Khôn cũng vậy, ở tiên thiên đứng tại phương vị thủy, còn ở hậu thiên lại mang số "2". Các quẻ còn lại thì cả ngũ hành lẫn con số đều không thay đổi. Chính vì sự lệch vị trí riêng của hai quẻ Kiền, Khôn này mà trong Đẩu Số, nguyên tắc "cục ngũ hành nạp âm" mới chọn vận dụng theo thứ tự từ Thủy Nhị Cục đến Hỏa Lục Cục.

Cục ngũ hành là bộ phận rất quan trọng, vì nó là điều kiện để định vị trí sao Tử Vi, và định đại vận bố trí theo chiều thuận hay chiều nghịch cùng số tuổi để khởi vận. Cục ngũ hành được căn cứ vào can của cung mệnh mà định; bí quyết tính trên bàn tay chia làm hai giai đoạn — giai đoạn một là tính thiên can, giai đoạn hai là tính địa chi.

Cục số của kim, mộc, thủy, hỏa, thổ đối ứng cố định như sau. Kim là Kim Tứ Cục, đại vận thứ nhất từ 4 đến 13 tuổi, đại vận thứ hai từ 14 đến 23 tuổi. Mộc là Mộc Tam Cục, đại vận thứ nhất từ 3 đến 12 tuổi, đại vận thứ hai từ 13 đến 22 tuổi. Thủy là Thủy Nhị Cục, đại vận thứ nhất từ 2 đến 11 tuổi, đại vận thứ hai từ 12 đến 21 tuổi. Hỏa là Hỏa Ngũ Cục, đại vận thứ nhất từ 6 đến 15 tuổi, đại vận thứ hai từ 16 đến 25 tuổi. Thổ là Thổ Lục Cục, đại vận thứ nhất từ 5 đến 14 tuổi, đại vận thứ hai từ 15 đến 24 tuổi.

Đại vận thứ nhất đều khởi từ cung mệnh. Đại vận của dương nam hay âm nữ thì chuyển vận theo chiều thuận; đại vận của âm nam hay dương nữ thì chuyển vận theo chiều nghịch.

Bảng tra cục ngũ hành theo can chi cung mệnh

Cục ngũ hành được tra theo can và chi của cung mệnh, đối chiếu như sau:

Chi cung mệnh	Giáp, Ất	Bính, Đinh	Mậu, Kỷ	Canh, Tân	Nhâm, Quý
Tí, Sửu, Ngọ, Mùi	Kim Tứ Cục	Thủy Nhị Cục	Hỏa Lục Cục	Thổ Lục Cục	Mộc Tam Cục
Dần, Mão, Thân, Dậu	Thủy Nhị Cục	Hỏa Lục Cục	Thổ Lục Cục	Mộc Tam Cục	Kim Tứ Cục
Thìn, Tị, Tuất, Hợi	Hỏa Lục Cục	Thổ Lục Cục	Mộc Tam Cục	Kim Tứ Cục	Thủy Nhị Cục

Bảng Tra An Tử Vi

Muốn tìm cung an sao Tử Vi, cần phải lấy cục ngũ hành và ngày sinh Âm lịch để tra theo bảng dưới đây.

Ngày sinh	Thủy Nhị Cục	Mộc Tam Cục	Kim Tứ Cục	Thổ Lục Cục	Hỏa Lục Cục
1	Sửu	Thìn	Hợi	Ngọ	Dậu
2	Dần	Sửu	Thìn	Hợi	Ngọ
3	Dần	Dần	Sửu	Thìn	Hợi
4	Mão	Tị	Dần	Sửu	Thìn
5	Mão	Dần	Tí	Dần	Sửu
6	Thìn	Mão	Tị	Mùi	Dần
7	Thìn	Ngọ	Dần	Tí	Tuất
8	Tị	Mão	Mão	Tị	Mùi
9	Tị	Thìn	Sửu	Dần	Tí
10	Ngọ	Mùi	Ngọ	Mão	Tị
11	Ngọ	Thìn	Mão	Thân	Dần
12	Mùi	Tị	Thìn	Sửu	Mão
13	Mùi	Thân	Dần	Ngọ	Hợi
14	Thân	Tị	Mùi	Mão	Thân
15	Thân	Ngọ	Thìn	Thìn	Sửu
16	Dậu	Dậu	Tị	Dậu	Ngọ
17	Dậu	Ngọ	Mão	Dần	Mão
18	Tuất	Mùi	Thân	Mùi	Thìn
19	Tuất	Tuất	Tị	Thìn	Tí
20	Hợi	Mùi	Ngọ	Tị	Dậu
21	Hợi	Thân	Thìn	Tuất	Dần
22	Tí	Hợi	Dậu	Mão	Mùi
23	Tí	Thân	Ngọ	Thân	Thìn
24	Sửu	Dậu	Mùi	Tị	Tị
25	Sửu	Tí	Tị	Ngọ	Sửu
26	Dần	Dậu	Tuất	Hợi	Tuất
27	Dần	Tuất	Mùi	Thìn	Mão
28	Mão	Sửu	Thân	Dậu	Thân
29	Mão	Tuất	Ngọ	Ngọ	Tị
30	Thìn	Hợi	Hợi	Mùi	Ngọ

Cách tra: xác định cục ngũ hành của mệnh bàn (Thủy Nhị Cục, Mộc Tam Cục, Kim Tứ Cục, Thổ Lục Cục hay Hỏa Lục Cục), rồi dò theo hàng ứng với ngày sinh Âm lịch — ô giao nhau chính là cung an sao Tử Vi.

An Tứ Hóa

Cách an tứ hóa có sự khác biệt tùy theo lưu phái. Với mỗi thiên can, bốn hóa diệu Lộc, Quyền, Khoa, Kỵ được an vào bốn sao chính khác nhau, và một số thiên can lại có sự khác biệt giữa các lưu phái. Bảng đối chiếu dưới đây liệt kê thứ tự Hóa Lộc, Hóa Quyền, Hóa Khoa, Hóa Kỵ của từng thiên can theo bốn nhóm lưu phái.

Thiên can	Tử Vi Đẩu Số Toàn Tập / Trung Châu phái Lục Bân Triệu / Khâm Thiên Môn	Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư / Mân phái (Thấu Thiên)	Trung Châu phái Vương Đình Chi	Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư / Một số chi lưu thuộc Bắc phái
Giáp	Liêm, Phá, Vũ, Dương	Liêm, Phá, Vũ, Dương	Liêm, Phá, Vũ, Dương	Liêm, Phá, Vũ, Dương
Ất	Cơ, Lương, Tử, Âm	Cơ, Lương, Tử, Âm	Cơ, Lương, Tử, Âm	Cơ, Lương, Tử, Âm
Bính	Đồng, Cơ, Xương, Liêm	Đồng, Cơ, Xương, Liêm	Đồng, Cơ, Xương, Liêm	Đồng, Cơ, Xương, Liêm
Đinh	Âm, Đồng, Cơ, Cự	Âm, Đồng, Cơ, Cự	Âm, Đồng, Cơ, Cự	Âm, Đồng, Cơ, Cự
Mậu	Tham, Âm, Bật, Cơ	Tham, Âm, Bật, Cơ	Tham, Âm, Dương, Cơ	Tham, Âm, Bật, Cơ
Kỷ	Vũ, Tham, Lương, Khúc	Vũ, Tham, Lương, Khúc	Vũ, Tham, Lương, Khúc	Vũ, Tham, Lương, Khúc
Canh	Dương, Vũ, Âm, Đồng	Dương, Vũ, Đồng, Âm	Dương, Vũ, Phủ, Đồng	Dương, Vũ, Đồng, Tướng
Tân	Cự, Dương, Khúc, Xương	Cự, Dương, Khúc, Xương	Cự, Dương, Khúc, Xương	Cự, Dương, Khúc, Xương
Nhâm	Lương, Tử, Phụ, Vũ	Lương, Tử, Phụ, Vũ	Lương, Tử, Phụ, Vũ	Lương, Tử, Phụ, Vũ
Quý	Phá, Cự, Âm, Tham	Phá, Cự, Âm, Tham	Phá, Cự, Âm, Tham	Phá, Cự, Âm, Tham

Mỗi ô trong bảng liệt kê đủ bốn sao theo đúng thứ tự Hóa Lộc, Hóa Quyền, Hóa Khoa, Hóa Kỵ. Có thể thấy tám trong mười thiên can — Giáp, Ất, Bính, Đinh, Kỷ, Tân, Nhâm, Quý — đều thống nhất giữa các lưu phái; riêng hai thiên can Mậu và Canh mới có sự khác biệt. Ở thiên can Mậu, đa số lưu phái lấy Hữu Bật làm Hóa Khoa, riêng phái Vương Đình Chi lại lấy Thái Dương. Ở thiên can Canh, sự khác biệt lớn hơn: có phái lấy Thái Âm làm Hóa Khoa, Thiên Đồng làm Hóa Kỵ; có phái đảo ngược lại, lấy Thiên Đồng làm Hóa Khoa, Thái Âm làm Hóa Kỵ; có phái lấy Thiên Phủ làm Hóa Khoa; lại có phái lấy Thiên Tướng làm Hóa Kỵ.

---

Nguồn: Trung Châu Tử Vi Đẩu Số - Tứ Hóa Phái