Đổi quan niệm khi mua nhà, khéo mặc cả và thái độ với đồng tiền

Mua nhà không chỉ là ngắm căn hộ

Từ khi mở cửa cải cách ngày càng sâu, đời sống của người dân Trung Quốc đã khá lên rất nhiều so với trước. Những năm sáu mươi, bảy mươi chưa ai nghe chuyện dân thường tự bỏ tiền túi mua nhà, mua ô tô. Sang thập niên tám mươi, nhất là từ đầu những năm chín mươi, việc dân thành phố tự mua nhà, mua xe đã thành chuyện phổ biến. Nhưng cách nghĩ truyền thống vẫn kéo theo đủ thứ rắc rối khi người ta chi những khoản lớn như vậy, mà mức đầu tư thì mỗi lúc một cao. Gốc của vấn đề nằm ở quan niệm trong đầu mỗi người, và mua nhà là ví dụ rõ nhất.

Có được một căn nhà vừa ý là việc hệ trọng, nên trước khoản tiền lớn ấy cần đổi một chút cách nhìn. Người chưa có nhà thì chỉ cần vài gian đã mừng; người ở chật thì có căn rộng hơn càng thỏa. Ngày xưa nhà do cơ quan phân, được căn nào biết căn nấy, không có quyền chọn. Nay tự mình mua thì phải soi từng chi tiết. Nhiều người chỉ chăm chăm vào chất lượng thi công và kiểu dáng căn hộ mà bỏ quên những thứ quyết định mức thoải mái về sau: môi trường xung quanh, việc quản lý vật tư tòa nhà, giao thông đi lại, cách thanh toán, và chuyện con cái đi học có thuận tiện hay không. Nghĩ kỹ trước khi mua thì phiền phức về sau ít đi, nhưng cũng đừng xoi mói quá mức.

Đừng nghĩ chuyện nhà ở như việc của cả đời

Có một nếp nghĩ cũ cho rằng đã mua nhà thì phải ở đến lúc nhắm mắt, như thể xếp đá xây thành.

Chế độ nhà ở mới cho người ta nhiều lựa chọn hơn, không còn phải cả đời gắn chặt vào một chỗ. Thị trường nhà ở nhiều cấp dần hoàn thiện, ai cũng có thể tùy ý sắp xếp chỗ ở, đổi nơi ở khi cần. Có chuyên gia dự đoán rằng từ nay nhà cửa của dân Trung Quốc sẽ đổi thường xuyên: bố cục căn nhà, nơi cư trú đều sẽ chạy theo nơi làm việc, tính chất công việc, mức thu nhập và những nhu cầu khác của từng người. Vì thế khi chọn mua, hoàn toàn có thể mang một chút tinh thần tạm thời, không cần nghĩ xa đến mức gánh cả đời lên một căn nhà.

Đủ tiền cũng có thể chọn vay thế chấp

Có người cầm đủ tiền trong tay mà vẫn chọn đi vay, và tính ra họ ngủ yên hơn người trả đứt một lần.

Hình thức thế chấp ra đời chủ yếu vì tiền tiết kiệm khó đủ để trả trọn một lần. Nhưng nghĩ rằng chỉ người thiếu tiền mới phải vay thì chưa đúng. Mua nhà theo kiểu đặt cọc thế chấp thực chất là vay tiền để mua nhà. Ngày nay xin được khoản vay thương mại không dễ, vốn ngân hàng ngày càng dồn cho doanh nghiệp, cho những người có thế chấp. Với người làm ăn vốn mỏng, vốn lưu động lại quan trọng hơn hết. Vì vậy dù tiền gửi đủ mua nhà, cũng không nhất thiết rút sạch ra để mua. Họ thường giữ lại một phần để sửa sang nhà cửa, để dành mua xe sau này, và làm vốn xoay vòng cho việc buôn bán. Thực tế lợi nhuận kinh doanh phần lớn cao hơn lãi suất ngân hàng, nếu không thì chẳng ai ra ngân hàng vay mà chính ngân hàng cũng phải hạ lãi. Làm như vậy vừa có nhà, vừa có xe dùng, sức ép trả nợ lại nhỏ, cho dù vài tháng buôn bán ế ẩm vẫn có thể kê cao gối ngủ không lo.

Đứng trước cao thủ bán nhà, mặc cả sao cho khéo

Mua một mớ củ cải, người biết trả giá tiết kiệm được vài hào; mua một căn nhà, người biết trả giá giữ lại được cả vạn.

Điều cần bàn không phải là dạy người ta đi mua nhà, mà là quá trình mua. Trước những người bán nhà lão luyện, phải vận dụng mưu trí thế nào để giữ quyền lợi chính đáng, không bị lừa và không sa vào cạm bẫy họ giăng sẵn. Mua củ cải, trứng gà mà biết bớt giá thì chỉ tiết kiệm được ít hào, ít đồng. Mua nhà mà biết ép giá thì bớt được hàng vạn, thậm chí vài vạn tệ; còn người không biết ép, ngoài việc mất tiền oan còn mang tiếng là đồ phá của. Cho nên dù ngày thường bạn không phải người hay tính toán, lúc đi mua nhà cũng đừng lơ là.

Một kỹ sư ở Bắc Kinh đã tự khảo sát và rút ra mấy chiến thuật nhỏ khi mua nhà. Trước hết, nhân viên bán hàng của công ty địa ốc đều được đào tạo bài bản: cách tìm khách, cách trò chuyện, cách kiên trì thuyết phục, lại thêm chế độ thưởng theo phần trăm doanh thu để họ hăng hái chào bán. Đứng trước những đối thủ được huấn luyện như vậy, người mua muốn khỏi bị dắt mũi thì phải chủ động tìm hiểu nội tình của bên kia, và khéo đối đáp để tâm thế của mình luôn ở thế chủ động.

Lần đầu tới một công ty địa ốc, nếu nhân viên thấy bạn có khả năng mua, họ sẽ gợi chuyện hẹn bạn quay lại. Nếu bạn thực sự có ý định mua, cứ để lại địa chỉ hoặc số điện thoại, nhưng lời nói và vẻ mặt không được để lộ rằng bạn đã rất hứng thú. Lần gặp đầu, trừ khi nhắc tới ưu điểm của chỗ khác để so sánh, tốt nhất là nói ít. Sau đó nhân viên sẽ gọi điện hỏi bạn đã quyết hay chưa; bạn cứ kiên nhẫn tiếp chuyện và nghe họ giới thiệu, miễn là không hứa chắc sẽ mua của họ. Trong lúc trò chuyện, bạn nên chủ động hỏi về khuyến mãi, tỷ lệ giảm giá và cách thanh toán.

Đến lúc sắp ký hợp đồng, để giành ưu đãi lớn nhất, bạn có thể mang mẫu nhà của nhiều công ty khác nhau ra so sánh, nhằm ép giá căn mình định mua xuống hoặc tăng tỷ lệ chiết khấu và các ưu đãi khác. Phải cho họ hiểu bạn đã chuẩn bị đầy đủ, họ hạ được bao nhiêu điểm thì mới giữ chân được bạn. Nếu sau khi đọc kỹ hợp đồng, bạn thấy cần bổ sung vài điều khoản, cũng có thể biến chúng thành một điều kiện thương lượng.

Bàn đàm phán vốn là nơi đấu trí và đấu hiểu biết. Mua nhà tuy chẳng phải chiến trường, nhưng lợi ích lớn của cả hai bên đều do trao đổi và mặc cả mà thành. Dù không có tài biện bác bẩm sinh, bạn vẫn phải biết kiềm chế lời nói và cử chỉ, nói có lý, đòi có lợi, giữ tâm thế vững vàng, thành thạo để bên kia sốt ruột chờ đợi mình. Làm được thế, kết quả thường vượt ngoài dự tính.

Có tiền rồi, đối xử với tiền thế nào

Ai cũng muốn kiếm một khoản lớn rồi vẫy vùng như tám vị tiên qua biển; ít ai nghĩ xem lúc cầm tiền trong tay mình sẽ làm gì.

Khi thị trường được khai thông, ai cũng muốn lao ra kiếm tiền. Về đồng tiền, người đời để lại những câu rất khác nhau:

Tiền ơi, ngươi là nguồn gốc của muôn điều xấu.

Tiền là một vật tốt, nó có thể làm cho người vốn không cao thượng trở nên cao thượng.

Phẩm hạnh một người cao hay thấp phải xem thái độ của họ với tiền bạc; tiền dùng đúng chỗ cần nhất sẽ tỏa ánh sáng lấp lánh.

Vậy nhận thức về tiền thế nào, kiếm ra sao, tiêu ra sao, quả là một môn học vấn lớn.

Từ khi cải cách mở cửa, dân một số vùng duyên hải giàu lên rất nhanh. Có tin kể ở Quảng Đông nhiều nông dân học ít hoặc không biết chữ, thành người mới phất rồi lâng lâng không còn biết họ mình là gì. Một cuộc thống kê của một tờ báo năm 1995 cho biết trong số nông dân có tiền ở ngoại ô Thâm Quyến và Quảng Đông, từ tám phần mười trở lên không đem tiền tái sản xuất mà dùng xây biệt thự nhỏ, cưới vợ bé, có người còn công khai sống kiểu năm thê bảy thiếp. Dân ngoại ô Chu Hải còn cho rằng nuôi vợ bé không phải vi phạm pháp luật mà là bằng chứng của bản lĩnh, nuôi nổi vợ bé là chuyện vẻ vang của đàn ông.

Ở vùng Ôn Châu, Triết Giang, những nông dân phát tài lại không dám bỏ tiền vào việc công ích. Họ phần lớn không biết dự án xây trường cho vùng nghèo là gì, chính quyền vận động thế nào cũng không chịu móc ví vì giáo dục, vì đời sau. Nhưng nơi ấy lại thịnh hành tục xây mộ phần: nhà nhà đua nhau xây mộ cho tổ tiên trên sườn núi, có nhà dựng cả nhà thờ đồ sộ như kỳ quan. Họ tin rằng mình giàu không do tài năng mà do tổ tiên tích âm đức, ngày ngày phù hộ. Phong trào xây mộ chạy đua khiến con cháu ở nước ngoài về thăm quê nhìn mà trố mắt, không hiểu nổi.

Kiếm tiền thế nào là một việc, chi phối đồng tiền thế nào lại là việc khác. Theo nghiên cứu của một giáo sư Đại học Cambridge về một trăm nhà triệu phú hàng đầu của phương Tây từ cuộc cách mạng công nghiệp tới nay, họ có hai điểm chung. Thứ nhất, thuở lập nghiệp, trong giai đoạn tích lũy ban đầu, họ ăn tiêu dè sẻn, nằm gai nếm mật, để kiếm tiền và lớn mạnh có người dùng đủ mưu kế, thậm chí không từ thủ đoạn; có người keo kiệt như lão Grandet trong truyện của Balzac. Thứ hai, khi đã thành cự phú, nhất là lúc tuổi già sau một đời phấn đấu, họ lại dốc lòng cho công ích, phúc lợi và từ thiện. Tiền kiếm được, một phần dùng phát triển xí nghiệp, phần lớn hơn tặng lại cho xã hội. Cả trăm nhà giàu tầm cỡ thế giới đều như vậy.

Từ đó có thể thấy, xã hội phong kiến ở Trung Quốc tồn tại quá lâu, trình độ giáo dục của dân chúng lại thấp, nên những nông dân đột nhiên phất lên trở thành người tiên phong khôi phục tư tưởng phong kiến. Lấy vợ bé, xây mộ tổ cũng vậy, thực chất là nhờ đồng tiền nâng đỡ mà ý thức phong kiến biến thành hành động phong kiến. Cũng không phải trường hợp lẻ: Vũ Tác Mẫn ở thôn Đại Khưu, Thiên Tân, là bí thư chi bộ, khi thôn giàu lên ông dựng biệt thự cao cấp, mua xe sang loại chỉ lãnh đạo nước ngoài mới đủ tư cách ngồi, rồi biến thôn Đại Khưu thành nước riêng trong nước và cai trị theo lối gia trưởng phong kiến.

Hai chuyện cười về kiếm tiền và trả nợ

Có người rao bán một chiếc phong bì, bảo rằng bỏ ra một đồng sẽ nhận được một trăm đồng.

Giữa đám đông, một người giơ cao chiếc phong bì và rao: xin các ông các bà dừng chân, tôi chuyên bán thông tin, chỉ cần bỏ ra một đồng sẽ có được một trăm đồng. Nhiều người xúm lại xem. Bỏ một đồng được trăm đồng, việc tốt như vậy sao không thử? Thế là ai nấy ào ào mua phong bì. Khi mọi người đã trả tiền, mang phong bì đi bóc ra thì bên trong chẳng có gì. Một người chạy lại hỏi sao nói mất một đồng được trăm đồng mà chẳng có gì hết. Người bán đáp: ông cứ chuẩn bị một trăm chiếc phong bì, ra phố tìm một trăm người giống ông, thì sẽ có một trăm đồng. Người kia nghe xong đứng trợn mắt cứng lưỡi.

Đó là chuyện cười giễu những kẻ muốn hưởng lợi lớn mà không bỏ công. Nó cũng nhắc rằng nhà buôn thực ra không bán hàng hóa của mình mà bán tâm sức và trí tuệ: trăm phương ngàn kế dò xét tâm lý người ta để thu lợi cho mình.

Còn đây là chuyện trả nợ. Hai người bạn thân, A vay B hai trăm tệ, vì túng thiếu nên lâu không trả được. Một hôm hai người ngồi uống rượu, cơm no rượu say, B say bí tỉ nhìn A nói: hôm nay hai anh em uống thật thỏa thích, đầu tôi lâng lâng như gặp tiên, mắt nhìn một vật thành hai. A mừng rỡ hỏi lại: thật thế sao? B đắc ý đáp: thật chứ, bây giờ tôi nhìn anh thành hai người rồi. Thế là A vội móc trong túi ra một trăm tệ nhét vào tay B, trịnh trọng nói: vay anh hai trăm tệ, nay xin trả lại anh. Hai chuyện khôi hài nhỏ ấy chẳng có ý tứ bao nhiêu, nhưng ngẫm kỹ vẫn thú vị.

Nguồn: Tư Mã Sơn Nhân, Âm Dương Kinh.