Dáng nhà cát hung và vẻ ngoài đặc sắc của cửa hàng

Lời ca về hình dáng nhà lưu truyền ở Hồng Kông và Macao

Lý luận dương trạch của phong thủy cho rằng muốn đạt được cát tường phú quý trong đời người thì không chỉ phải chọn đất tốt, mà còn phải coi trọng dáng vẻ bên ngoài và kết cấu bên trong của nơi ở. Về dáng vẻ bên ngoài, chỗ gây lo lắng nhất là việc gắn hình dạng và kết cấu căn nhà với số phận sống chết, giàu nghèo, sang hèn của con người, khiến người nghe xong sinh lo.

Một bài mật quyết còn lưu truyền ở Hồng Kông và Macao đến nay là “Dương thị dương trạch tương hình ca”. Bài ca dài, chia hình nhà thành hai loại cát và hung, mỗi loại lại xét từ nhiều phương diện: hình dạng căn nhà, số gian của phòng khách, độ cao thấp giữa mặt trước và mặt sau, độ to nhỏ của xà và cột. Từ đó nói đến cát hung của căn nhà và tai họa cho chủ nhà. Mấy câu tiêu biểu là:

Ốc tạo kim tự bình, phú quý nhân đinh hưng.

Ốc tạo bát tự hình, cô bần đa bệnh tật.

Thử ca tuy bất nhã, câu câu nghiệm như thần.

Theo bài ca, căn nhà đại cát là nhà có hình chữ Kim, chữ Tứ, hình giếng chữ Thổ, hình Thái Dương tinh, hình Đấu Hộc tinh. Căn nhà đại hung là nhà có hình chữ Bát, chữ Hỏa, chữ Nhân, hình Mộc tinh, Kim tinh, Thủy tinh, Hỏa tinh, và hình mặt quạt.

Hình chữ và âm đọc: cát hung nằm ở lòng ưa chuộng của người đời

Mỗi hình chữ, mỗi con số đều mượn một lời chúc hoặc một nỗi sợ đã có sẵn trong tiếng nói dân gian.

Cách nói ấy thật ra khai thác nhận thức văn hóa truyền thống của dân gian và đánh trúng tâm lý cầu điều lành của con người. Trong tập tục, “kim” gợi đến “kim ngọc đầy nhà”; “tứ” gợi bốn mùa phát tài, bốn mùa bình an, “tứ bình bát ổn”; “thổ” là “thổ sinh kim”, “thổ sinh vạn vật”; “thái dương tinh” là mặt trời soi khắp, tiền đồ vô hạn; “đấu hộc tinh” là ngũ cốc được mùa, thóc đầy kho. Tất cả đều tượng trưng cho đi lên, tích cực, điềm lành.

Còn hình hung thì ngược lại. Chữ “bát” bị đọc là “bát tự mở ra ngoài”, nghĩa là mở toang ra ngoài. Chữ “hỏa” là ngọn lửa gây họa. Chữ “nhân” là một người đơn độc, cô đơn, trong khi hai người, tức chữ “tòng”, mới thành đôi. Hình Mộc tinh dài như cây gậy, gậy ấy đánh vào nữ chủ nhân. Hình Kim tinh khuyết thiếu, nghĩa là nhà không trọn vẹn. Hình Thủy tinh không cân bằng, ám chỉ nhà có con bất hiếu. Hình Hỏa tinh là hình tam giác, ba góc như ba cái đinh, bị gán là điềm nhà nhiều bệnh tật. Hình mặt quạt cũng bị gán một nghĩa xấu. Những hình ấy đều tượng trưng cho điều hung ác, điềm xấu.

Những quan niệm như vậy hình thành trong dân gian, một mặt giữ gìn nhận thức văn hóa truyền thống, mặt khác chứa cách hiểu mê tín về hiện tượng thiên nhiên. Thực chất, đó đều là lối nói gán ghép của con người.

Số gian phòng khách: mượn con số, mượn âm đọc

Có bao nhiêu gian giữa nhà thì lành, bao nhiêu gian thì dữ, đều tùy lòng người chuộng hay kiêng một con số.

Bài ca còn đánh giá cát hung theo số phòng khách trong nhà. “Đường tác cửu gian trú”, tức phòng khách chia làm chín gian, là đại cát. Còn “ba sảnh hai gian”, “ba sảnh bốn gian”, “một sảnh hai gian”, “bốn sảnh ba gian”, “bốn sảnh bốn gian” đều bị cho là hung.

Ở đây phong thủy mượn nhận thức dân gian về con số. Dân gian cho rằng chín là “thiên trường địa cửu”, lâu bền mãi mãi, nên lấy số chín làm tốt nhất. Ba sảnh hai gian cộng lại là năm, mà “ngũ” gợi đến “ngỗ” là ngang bướng. Ba sảnh bốn gian là bảy, mà bảy gợi đến “khứ” là đi mất. Bốn sảnh bốn gian là tám, mà tám gợi đến “tháp” là sập, sụt, lún. Tất cả đều hàm ý không lành.

Mượn thói quen trong dân gian để lý giải cát hung của số phòng trong căn nhà là lối nghĩ chủ quan, không có căn cứ; nó không xét đến số thành viên trong gia đình, cũng không xét nhu cầu sử dụng căn nhà của từng người. Rõ ràng đó cũng là một kiểu gán ghép chủ quan, mang màu mê tín.

Điều có lý trong bài ca: tỷ lệ cao thấp, xà và cột

Giữa những câu chữ huyền bí vẫn có mấy chỗ nói đúng điều thợ xây nào cũng biết.

Tuy vậy, bài ca cũng có lẽ phải nhất định, chính là ở những điều liên quan đến độ cao thấp trước và sau căn nhà, và tỷ lệ to nhỏ của xà cột. Nguyên lý ở đây tất nhiên không phải để nói chuyện cát hung, mà là nhắc phải chú ý tỷ lệ hợp lý trong kết cấu kiến trúc của căn nhà.

Những câu như “trước cao sau thấp”, “sau cao trước thấp”, “giữa cao trước sau thấp” nhìn từ kiến trúc đều là kiểu kết cấu nhà ở dân gian bất lợi cho việc thoát nước, đón nắng, thông gió, nên tránh. Nếu xét theo phong thủy thì phong thủy cũng khẳng định điểm ấy; đó là cách giải thích thêm về cát hung để ngăn chặn những kết cấu nhà ở xấu trong dân gian.

Những câu như “nhà to, xà cột nhỏ”, “nhà nhỏ, xà cột to”, “xà nhỏ cột thô to”, “xà to cột nhỏ” nhắc phải chú ý đến cân bằng của kiến trúc và kết cấu chịu lực. Đường kính xà và cột phải căn cứ vào sức cần thiết để nâng đỡ trọng lượng căn nhà mà quyết định. Xà cột quá nhỏ mà sức nén của nhà lại quá lớn thì sẽ sụp đổ. Xà cột quá lớn thì vừa lãng phí, vừa không hợp tỷ lệ căn nhà, trông không đẹp. Độ lớn của xà và cột phải theo sức chịu đựng của từng bộ phận, và giữa xà với cột cũng có tỷ lệ nhất định để đạt sự hài hòa về mỹ quan.

Trong bài ca, tỷ lệ không chuẩn giữa nhà với xà cột, giữa xà với cột là điều xây nhà gì cũng phải tránh. Với điều này, phong thủy mượn nỗi lo hỏa hoạn để cảnh tỉnh mọi người. Với người dân trình độ văn hóa thấp thì cách ấy chưa hẳn là không đáng thử.

Khi thiết kế nhà và tạo dáng cửa hàng, dĩ nhiên không nên tin lời “câu nào cũng nghiệm như thần”. Nhưng việc phong thủy coi trọng dáng vẻ bên ngoài của dương trạch là một gợi ý: lúc thiết kế cửa hàng, đừng xem nhẹ tầm quan trọng của hình dáng bên ngoài đối với việc tạo dựng hình tượng thương mại, và hãy nhờ nó mở rộng tầm ảnh hưởng của cửa hàng ra bên ngoài.

Từ góc độ tiêu thụ, chú trọng dáng vẻ bên ngoài cửa hàng không phải để theo đuổi cái gọi là họa phúc trong phong thủy, mà để coi nó như một sách lược bán hàng. Dáng vẻ bên ngoài cửa hàng cần được xem như ô cửa sổ để quảng bá hình tượng cửa hàng, như tấm tiêu chí tự tuyên dương bản thân, và như một cách quảng cáo lập thể.

Vẻ ngoài đặc sắc để nổi bật giữa phố nhiều cửa hàng

Hai tiệm cùng bán một thứ, người qua đường chỉ nhớ tiệm nào khác lạ hơn.

Người làm kinh doanh phải dùng dáng vẻ bên ngoài của cửa hàng để dựng hình tượng thương mại, và muốn vậy dáng vẻ ấy phải có nét riêng nổi bật, tức phải chủ ý tạo ra một vẻ ngoài đặc sắc để tự giới thiệu và thu hút khách.

Phố xá là nơi sầm uất náo nhiệt, tập trung nhiều cửa hàng; có những phố đông đúc đến mức thành một khu cạnh tranh buôn bán. Muốn thành công trong môi trường ấy, trước hết phải bắt tay từ dáng vẻ bên ngoài, làm cho cửa hàng của mình đặc biệt hơn cửa hàng khác, từ đó chiếm được thị trường. Có thể suy ra: một cửa hàng có dáng vẻ bình thường, hay giống phong cách của cửa hàng bên cạnh, thì doanh thu không thể vượt cửa hàng khác, nhiều nhất cũng chỉ ngang bằng. Nó không làm nổi bật mình được trước mắt khách trên một con phố san sát cửa hàng, nên rất khó cạnh tranh và rất khó giành vị trí ưu thế. Vì vậy thiết kế dáng vẻ bên ngoài phải đặc sắc; đó không chỉ là cách thu hút khách mà còn là một mưu lược kinh doanh.

Chú trọng tính đặc sắc của dáng vẻ bên ngoài cửa hàng cũng giống như chăm chút bao bì. Một món hàng có bán chạy trên thị trường hay không, ngoài chất lượng ra còn phải chú trọng tính đặc sắc của bao bì. Bao bì là lớp trang sức bọc ngoài sản phẩm; khi khách chọn hàng trên quầy, điều nhìn thấy đầu tiên chính là lớp bọc ấy. Người làm tiếp thị của cửa hàng phải dùng lớp trang sức ấy để thu hút khách, kích thích nhu cầu mua. Mấu chốt là lớp trang sức đó phải có nét đặc sắc ở nhiều mặt như mới mẻ, đẹp mắt, độc đáo.

Theo một cuộc điều tra chưa đầy đủ, cửa hàng làm ăn tốt phần đông là cửa hàng có dáng vẻ bên ngoài đặc sắc. Một thương nhân giỏi, trong đối sách tiếp thị sản phẩm, luôn giữ một nguyên tắc thiết kế liên quan đến dáng vẻ bên ngoài của cửa hàng. Họ xem nó là lớp vỏ trang sức, tin rằng bao bì đặc sắc thì có thể chiếm lĩnh thị trường kinh doanh.

Tính đặc sắc ấy tốt nhất nên xoay quanh sản phẩm chính của cửa hàng, hoặc dựa vào nét riêng trong cách tiếp thị sản phẩm để triển khai thiết kế và ý tưởng. Nguyên tắc chủ yếu là để khách từ ngoài cửa hàng có thể hiểu và đoán được phạm vi kinh doanh của cửa hàng, nhờ vậy dáng vẻ bên ngoài phát huy tác dụng quảng bá cửa hàng và thu hút khách.

Vẻ ngoài hài hòa, không dị hình dị dạng

Cái lạ chỉ có giá trị khi người nhìn thấy dễ chịu; lạ đến mức gai mắt thì khách quay lưng.

Theo đuổi nét đặc sắc không có nghĩa là làm vẻ ngoài thành dị hình dị dạng. Nếu hình ảnh lạ lẫm biến tốt thành xấu, gây phản cảm cho người đi đường thì mất nhiều hơn được.

Hình dáng kiến trúc đẹp là khai thác nhận thức thẩm mỹ của mọi người đối với kết cấu tạo hình. Với người Trung Quốc, nhận thức ấy chính là coi trọng yếu tố nâng đỡ ở xung quanh kết cấu, trước sau cao thấp đều nhau. Vì vậy khi thiết kế dáng vẻ đặc thù bên ngoài cửa hàng phải chú ý tính hài hòa của kết cấu: kiểu dáng độc đáo ấy có hợp quan niệm thẩm mỹ của mọi người về kết cấu kiến trúc hay không. Nói cụ thể, cơ bản là xem hai bên phải trái có đối xứng không, độ cao thấp phía trước và phía sau có tương xứng không, không gian quanh công trình có đều nhau không, chỗ cần tròn đã tròn chưa, chỗ cần vuông đã vuông chưa, chỗ cần nhọn đã nhọn chưa. Tóm lại, nguyên tắc là khi mọi người nhìn vào dáng vẻ bên ngoài cửa hàng phải thấy thoải mái, thuận mắt, thu được hiệu ứng thị giác tốt.

Với cửa hàng có kết cấu bên ngoài không hài hòa, phong thủy gọi đó là “hung trạch” và cho rằng sẽ mang lại nhiều điều không như ý. Cửa hàng vì kiến trúc bên ngoài không hài hòa mà mất khách, đó chính là hoạn nạn lớn nhất mà cửa hàng gặp phải.

Nguồn: Thiệu Vĩ Hoa, Phong Thủy Toàn Thư.