Ba chuyện về số mệnh: cơn gió, cái miệng và mũi tên bắn khỉ

Một đêm mộng và con thuyền đi bảy trăm dặm trong một đêm

Có những cơ hội lớn đến không phải vì mình chạy tới, mà vì cả trời đất đồng loạt nghiêng về phía mình.

Nhớ lại thuở học văn, đọc đến bài Đằng Vương Các tự, ai cũng thấy lời văn đẹp đẽ, câu chữ chỉnh tề, cảnh vật tả tỉ mỉ sinh động như đứng ngay trước mắt, say mê lưu luyến không nỡ buông. Người đời sau đưa bài ấy vào tuyển tập Cổ văn quan chỉ, đủ biết giá trị của nó bền vững.

Bài tựa này do Vương Bột, một trong Sơ Đường tứ kiệt, viết nên. Hôm nay chúng ta còn được đọc nó hoàn toàn là nhờ số mệnh kỳ lạ của riêng Vương Bột: đến vận thì đúng lúc nổi danh muôn thuở, và vì thế mới có phép lạ “gió đưa bảy trăm dặm”.

Chuyện kể rằng vào đời Đường, Diêm Bá Dữ, quan châu mục Hồng Châu (nay là huyện trưởng huyện Nam Xương), cho trùng tu lầu Đằng Vương, mục đích là nhân dịp này khoe tài của chàng rể là Ngô Tử Chương. Ông đã nhờ trước người soạn sẵn một bài tựa để rể đến lúc ấy cứ thế mà nâng bút, rồi định ngày mùng chín tháng Chín, tiết Trùng Dương đẹp trời, bày tiệc lớn mời hết những nhân vật có đầu có mặt trong huyện.

Lúc ấy Vương Bột đang đi thăm cha làm huyện lệnh ở Giao Chỉ (nay là Việt Nam). Thuyền ghé Mã Đương, nơi cách Nam Xương bảy trăm dặm, đường thủy cần ba ngày, trong khi lịch đã sang mùng tám tháng Chín. Đêm ấy Vương Bột mộng thấy thần nước nói với mình một câu: “Tống quân nhất phàm” (đưa ngài một cánh buồm). Quả nhiên thuyền đi như tên bắn, sáng sớm mùng chín đã đến Nam Xương.

Nam Xương là đô thị lớn, hễ khách qua đường ghé vào đều dạo phố. Chàng chỉ thấy khắp phố người đông nhộn nhịp, náo nhiệt khác thường, như thể nhà nào đang làm đám hỷ. Vương Bột lấy làm lạ, vội hỏi người đi đường mới biết hôm nay Diêm đại nhân mời hết những tài tử danh lưu trong huyện dự yến ở lầu Đằng Vương, trong tiệc phải viết một bài tựa, ai viết hay nhất sẽ được chọn và khắc bia treo trên gác.

Bài tựa viết giữa tiệc rượu của vị châu mục

Chàng trai chưa được ai mời, nhưng lòng đã nhắm đúng chỗ, nên theo dòng người mà bước vào.

Vương Bột nghe xong, thấy đúng ý mình, vui vẻ đi theo dòng người, không ai mời cũng tới. Khi người chủ trì sai mang văn phòng tứ bảo đến từng vị tài tử danh lưu, ai nấy đều khiêm nhường từ chối, nói “tại hạ học thuật nông cạn, không dám múa rìu qua mắt thợ”.

Đến trước mặt Vương Bột, chàng trai này chẳng biết trời cao đất dày, vui vẻ nhận lấy văn phòng tứ bảo không chút khách khí. Cả sảnh kinh ngạc, không biết cậu bé này là hạng người nào. Diêm châu mục càng thêm giận mà chẳng dám nói, bèn ra lệnh cho thuộc hạ hễ Vương Bột viết xong câu nào thì báo lên câu ấy. Đến khi Vương Bột viết tới câu:

Lạc hà dữ cô vụ tề phi,
Thu thủy cộng trường thiên nhất sắc.

thì Diêm châu mục tâm phục khẩu phục, than rằng: “Thật là thiên tài!” Một phen công phu vun bồi chàng rể, bị Vương Bột khuấy một cái, hóa ra uổng phí hết.

Việc Vương Bột lừng danh thiên hạ, tiếng thơm trăm đời, hoàn toàn là ý trời. Nếu không có ông trời giúp một tay bằng “một cánh buồm đưa ngài”, chàng đã không kịp dự buổi náo nhiệt ấy.

Cơn gió đưa lên, cơn gió dìm xuống

Cái làm nên người cũng có thể là cái cuốn người đi; chỉ là mỗi lần đến vào một thời điểm khác nhau.

Vương Bột tuy nhờ “gió” mà thành danh, rồi lại vì “gió” mà chết. Chuyện kể sau khi rời Nam Xương, chàng đi thuyền sang Giao Chỉ, giữa biển gặp bão lớn thổi lật thuyền, Vương Bột rơi xuống nước chết đuối.

Người học rộng tài cao như Vương Bột mà yểu mệnh như vậy thì trong lòng rất không cam, nên âm hồn không tan, hóa thành một con chim nhỏ, suốt ngày bay qua bay lại hai bờ sông, miệng ríu rít đọc đi đọc lại hai câu đắc ý nhất trong bài tựa: “Lạc hà dữ cô vụ tề phi, thu thủy cộng trường thiên nhất sắc”. Tiếng ấy làm một vị hòa thượng đang ngồi thiền gần đó nổi giận, quát chàng: “Ngươi phiền quá đi! Ngươi tưởng văn ngươi giỏi lắm sao, hai câu này còn phải sửa đấy!”

Vương Bột nghe, trong lòng rất khó chịu, nghĩ: ta là tài tử, lẽ nào học vấn của lão trọc này lại hơn ta? Chàng liền khinh khỉnh hỏi: “Theo ý ngươi thì sửa thế nào?”

Hòa thượng nói: “Lạc hà cô vụ tề phi, thu thủy trường thiên nhất sắc; chữ ‘dữ’ và chữ ‘cộng’ là thừa, đều nên bỏ đi, chẳng phải càng cô đọng hơn sao?” Vương Bột nghe xong, quả là trời ngoài còn có trời, phục đến á khẩu, chỉ còn biết cam tâm tình nguyện lao xuống sông, từ đó không còn ai nghe thấy tiếng kêu thương của con chim nhỏ âm hồn chưa tan ấy nữa.

Câu chuyện nói rõ ai cũng có mệnh vận, cái nên đến thì không cản được. Tục ngữ nói hay: “Là phúc chẳng phải họa, là họa tránh không khỏi.” Đến lúc ông ta gặp vận, lại xảy ra phép lạ khó tin “gió đưa bảy trăm dặm”, giúp chàng kịp dịp này mà thành danh, tiếng thơm nghìn đời; đến lúc ông ta xui xẻo thì lại có chuyện “gió thổi lật thuyền” mà chết chìm. Cả đời Vương Bột, vì “gió” mà nổi danh, vì “gió” mà chết, giống như câu “nước chở được thuyền, cũng lật được thuyền”; cuộc gặp gỡ của đời người lạ lùng đến vậy, ai mà không tin mệnh?

Chuyện bên lề Thủy Hử: vị thiên tử họ Trịnh bị thay xương

Có một lời kể khác về số mệnh, nơi cái miệng của một bà mẹ nghèo làm đảo lộn cả một triều đại.

Chuyện kể rằng cuối đời Tống thiên hạ đại loạn, trời thấy vận nhà Tống sắp hết nên chọn một vị chân mệnh thiên tử cho giáng sinh xuống cõi người, để về sau thay nhà Tống cai trị thiên hạ. Đồng thời trời cũng sai ba mươi sáu vì sao trên trời (về sau người ta mở rộng thành một trăm linh tám) cùng giáng sinh xuống phàm, để phò trợ vị chân mệnh thiên tử ấy đánh dựng thiên hạ.

Vị chân mệnh thiên tử này giáng sinh ở Phúc Châu, Phúc Kiến, họ Trịnh tên Đường. Sao biết người ấy là chân mệnh thiên tử? Vì lời nói của người ấy có uy nghi linh nghiệm vô cùng, muôn vật trong thiên hạ đều nghe theo lệnh miệng người.

Một hôm có một thầy xem số vì đi nhầm đường, lỡ nhà trọ, tìm đến nhà họ Trịnh xin ngủ nhờ một đêm. Nhưng ếch ở giếng trời kêu oạp oạp ầm ĩ, làm khách không tài nào ngủ được, bèn nói với mẹ Trịnh rằng mấy con ếch này ồn quá, khiến người không ngủ nổi. Trịnh Đường đứng bên nghe được, liền gọi lớn xuống giếng: “Ếch không được kêu, tối nay có khách trọ ở đây!” Nói cũng lạ, lời vừa dứt, quả nhiên muôn vật lặng im, không một tiếng động.

Thầy xem số lấy làm lạ lắm, sáng hôm sau trước khi đi nói với mẹ Trịnh: “Con trai bà sau này sẽ làm hoàng đế.”

Mẹ Trịnh mỗi ngày làm việc trong bếp, vừa làm vừa lẩm bẩm: “Con ta sau này làm hoàng đế, kẻ đầu tiên đáng chém ngàn nhát là ông chủ tiệm đối diện họ Trần, kẻ thứ hai phải giết là lão họ Lâm nhà bên…” Ngày nào cũng vậy, ngày ngày chửi rủa, bởi chồng nhà họ Trịnh mất sớm, gia cảnh nghèo túng, mẹ góa con côi khó tránh bị người ức hiếp, oán hận tích trong lòng, không biết kêu ai; nay nghe nói con sẽ làm vua, lòng dạ đàn bà hẹp hòi nên mượn đó mà trút nỗi uất ức.

Người nói vô tâm, người nghe hữu ý: vị thần Táo nghe mẹ Trịnh chửi bới thì hết sức hoảng sợ, nghĩ bụng bây giờ Trịnh Đường còn chưa làm hoàng đế mà đã đòi giết người này người nọ, thế thì còn ra gì! Thần vội lên trời tâu với Ngọc Hoàng đại đế. Ngọc Hoàng nghe xong liền sai một vị đại tướng hạ xuống, ngay trong đêm tháo thay hết xương cốt quý của Trịnh Đường, biến thành người thường, không thể làm hoàng đế được nữa.

Đêm ấy Trịnh Đường bỗng thấy khắp người đau đớn vô cùng, kêu lớn. Mẹ Trịnh nhà nghèo không có tiền mời thầy thuốc, chỉ bảo con nghiến răng chịu, không cho kêu. Xương quý khắp người Trịnh Đường tuy bị tháo thay, nhưng may nhờ mẹ bảo nghiến chặt răng, nên cái lưỡi không bị thay mất. Về sau Trịnh Đường tuy không làm được hoàng đế, nhưng lời nói ra vẫn như lời hoàng đế, vô cùng uy nghiêm; người cùng làng đặt cho anh một biệt hiệu là “miệng hoàng đế, thân ăn mày”.

Nhưng vấn đề là ba mươi sáu anh hùng hảo hán cùng giáng sinh năm ấy để bảo vệ Trịnh Đường đánh thiên hạ, nay rắn mất đầu, không biết đi đâu theo ai; dù trời lại phái xuống một vị chân mệnh thiên tử khác thì thời gian cũng không khớp. Vì thế ba mươi sáu anh hùng hảo hán ấy, anh hùng không đất dụng võ, lần lượt bị bức lên Lương Sơn, tạo nên câu chuyện nổi tiếng trong lịch sử là Thủy Hử truyện. Còn nhà Tống vì không có chân mệnh thiên tử nối ngôi nên cuối cùng bị người ngoại tộc là Mông Cổ tiếp quản; sau đó trời lại sai Chu Nguyên Chương xuống thống nhất Trung Quốc, lập nên triều Minh.

Người đời chỉ biết đoạn lịch sử Thủy Hử truyện, mà không biết vì sao tạo thành Thủy Hử truyện; nên gọi chuyện này là “Thủy Hử ngoại truyện”.

Năm cô con gái và mũi tên bắn khỉ ở kiếp trước

Có người đã trả một món nợ năm lần liền mới chịu tin rằng nó có thật.

Thời kháng chiến, có một người Đài Loan từng tới miền bắc Trung Quốc, nghe nói có một vị hòa thượng biết chuyện kiếp trước. Tò mò, anh tìm đến chùa thăm, nhưng hòa thượng không chịu tiếp. Chàng trai rất kiên nhẫn, đến lần thứ hai, thứ ba, thứ tư; thấy anh thật lòng, hòa thượng mới tiếp.

Hòa thượng nói với anh: “Kiếp trước ông là một viên quản đới (sĩ quan cấp trung trong quân đội xưa). Một hôm ông nằm ngủ hóng mát dưới gốc cây, gần đó có một bầy khỉ chuyền cành kêu inh ỏi không dứt, làm ông không ngủ được. Trong cơn giận, ông cầm cung tên bắn xuống, tổng cộng bắn chết một con khỉ mẹ già và năm con khỉ con. Kiếp này, con khỉ mẹ ấy đầu thai làm vợ ông, năm con khỉ con đầu thai làm năm đứa con gái của ông; ông phải nuôi nấng chúng để đền bù món nợ nhân quả kiếp trước.”

Chàng trai nghe xong chỉ thấy hay hay buồn cười, không để vào lòng. Không lâu sau anh trở về Đài Loan, cưới vợ sinh con, đứa đầu lòng là con gái, đứa thứ hai lại là con gái. Anh bắt đầu sốt ruột trong lòng, vì theo phong tục truyền thống của người Trung Hoa, ai cũng mong có con trai nối dõi. Đến đứa thứ ba lại là con gái; bạn bè khuyên: đứa thứ tư nhất định là con trai. Nhưng đứa thứ tư vẫn là con gái. Bạn bè thân thích lại khuyên: sinh thêm một đứa nữa, nhất định là trai; anh chịu không nổi lời xúi, sinh thêm đứa nữa thì lại là con gái.

Đến lúc ấy anh mới nhớ lại chuyện kiếp trước mà hòa thượng đã nói năm xưa, chỉ còn cách chịu nhận mệnh. Về sau, hễ gặp bạn bè bàn đến chuyện ấy, anh cứ cười gượng mà nói: “Nhân quả kiếp trước này, không thể không tin!” Năm cô con gái của anh, vì là khỉ đầu thai, đứa nào cũng thông minh lanh lợi; nghe nói nay đã có ba người sang Mỹ, ai cũng có sự nghiệp thành đạt.

Nguồn: Phan Tử Ngư, Tử Vi Đẩu Số Kinh Điển.