Tự cười mình, hạnh phúc, mẹ chồng nàng dâu và lời khen

Tự đánh trống lấp: biết cười chính mình

Có người cười người khác để được cười, và có người cười chính mình để cả phòng cùng cười mà không ai bị tổn thương.

Hài hước có thể cải thiện đời sống, nâng chất lượng cuộc sống và lấp khoảng cách giữa người với người. Tự "đánh trống lấp" nghĩa là dùng cách khoác lác, tự chế giễu mình, nói ra nhận thức riêng về một sự việc nào đó, để thể hiện một kiểu khôi hài và lạc quan. Đứng trước tình cảnh éo le khó xử, ta thản nhiên xử lý, đưa ra cách giải thích khác với mọi người và thoát khỏi thế khó bằng vẻ chững chạc tự nhiên.

Họa sĩ Rubens của Tây Ban Nha được vua sai đi làm đại sứ ở Anh. Một lần, ông nhận lời mời đến vẽ, và một vị đại thần Anh hỏi: thưa ngài đại sứ kính mến, có phải lúc rảnh ngài thường dùng hội họa để giải trí không? Rubens đáp: không, hội họa là nghề của tôi, lúc rảnh tôi mới làm đại sứ thử chơi. Một số chính khách quan liêu thường coi trọng chức quan, trong lòng cho rằng chỉ làm quan mới đáng tôn trọng và coi thường sự nghiệp người khác theo đuổi, và câu hỏi của đại thần chứa ý vị đó. Rubens không quỳ lạy trước người quyền cao chức trọng, câu đáp của ông không tự ti cũng không kiêu ngạo, thật nghệ thuật và thật lịch lãm. Ông tự giễu mình làm đại sứ là nghiệp dư chứ không phải nghề, đẩy thế khó sang đối phương và giữ lại sự tôn nghiêm cho mình.

Người hói lúc còn trẻ thường nhạy cảm với cảnh quan trên đầu. Hai bạn học lâu ngày gặp lại, một người ngạc nhiên: ơ, tóc của cậu... Nói chưa dứt đã biết mình lỡ lời. Người kia tóc thưa đến đếm được nhưng chải chuốt cẩn thận, thản nhiên cười: đỉnh đầu tôi à, đó là những người bạn vất vả công lớn, tôi đâu dám lạnh nhạt, đành ban đất phong cho từng người, đối đãi tử tế. Một câu tự chế giễu làm bầu không khí lập tức hòa dịu.

Khi có ai chạm vào chuyện nhạy cảm của mình, trong lòng dĩ nhiên không vui, nhưng cần giữ được sức kiềm chế, không tái mặt, và biểu hiện xuất sắc có thể biến cục diện bất lợi thành có lợi. Người hói kia tối kỵ nhất là bị nói đến tóc, nhưng khi đã bị nói thì không thể tai điếc làm ngơ, cũng không nên đối đãi tiêu cực, mà nên đáp lại tích cực, và tự chế giễu là cách tốt nhất. Herbert Terru trong cuốn "Đời người hài hước" xếp tự chế giễu vào loại hài hước ở tầng cao của con người, vì nó cần lòng dạ cởi mở và trí tuệ cao. Chế giễu nhược điểm, khuyết điểm và sai trái của mình đã cần hài hước, chế giễu cả chỗ mạnh của mình cũng cần hài hước tương tự.

Hài hước dùng được vào bất cứ lúc nào. Sau khi nhậm chức Tổng thống, Reagan thăm chính thức Canada. Bài phát biểu của ông luôn bị tiếng hô khẩu hiệu chống Mỹ của quần chúng làm gián đoạn, Thủ tướng Canada Trudeau tỏ ra mất tự nhiên. Reagan cười nói với ông: chuyện này ở Mỹ cũng từng xảy ra, tôi nghĩ những người này hẳn là đặc biệt từ Mỹ sang quý quốc để tôi có cảm giác như đang ở nhà. Trudeau đang nhíu mày bỗng mặt mày hớn hở. Đó là kiểu tự hài hước của Reagan.

Hạnh phúc ở ngay bên mình

Hạnh phúc không ở đâu xa, nó xoay quanh ta như ánh sáng mặt trời, nước và không khí.

Trong cuộc sống đổi thay thất thường, ai cũng muốn được hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc rốt cuộc là gì? Thực ra, giữa những đổi thay như mặt trời mọc rồi lặn, hạnh phúc luôn quanh quẩn bên mình. Dưới ánh nắng le lói lúc hoàng hôn, nắm tay người yêu đi giữa các bụi hoa bãi cỏ, kể cho nhau nghe nỗi lòng, ấy là hạnh phúc. Cầm một cành hoa đến bệnh viện thăm người bạn ốm, ta cảm thấy có sức khỏe là hạnh phúc. Đứng lâu trước cổng trường của trẻ câm điếc, tận mắt thấy những đứa trẻ mất tiếng nói và nghĩ đến những khó khăn sau này của chúng, ta không còn oán con mình học không đạt điểm cao, không đậu đại học, mà thấy hạnh phúc vì mình có một đứa con lành lặn đáng yêu. Gặp những người bạn thất nghiệp, hiểu cảnh khốn đốn của họ, ta không còn buồn vì mình không có việc nhàn, chỉ cần có bát cơm đã là hạnh phúc. Sáng ra cửa, vợ đưa bộ quần áo vừa là xong, ta mặc vào thư thái đi giữa phố cũng hạnh phúc. Chiều về có bữa cơm nóng chờ sẵn, ấy cũng là hạnh phúc.

Hạnh phúc không trừu tượng, cũng không trống rỗng, mà gắn chặt với mọi mặt của đời sống thường ngày. Dù nam hay nữ, khi hòa vào xã hội ta đang ở giữa mọi mâu thuẫn, vì con người là tổng hòa của mọi quan hệ xã hội, nên hạnh phúc cũng vướng víu với đủ loại mâu thuẫn.

Cô Nam tính nết rất cộc cằn. Cô và chồng cưới nhau chưa lâu thì công ty ra sản phẩm mới. Giám đốc kêu gọi nhân viên góp ý, muốn nghe cả cách chào bán. Cô Nam vắt óc năm ngày mới chuẩn bị xong một phương án và trình bày trước với cô Thiệu, đồng nghiệp vừa về phòng. Không ngờ khi giám đốc đến dự, chưa để Nam mở miệng, cô Thiệu đã lên tiếng trước, tung ra mấy đề xuất mà nội dung chính là phương án của Nam. Giám đốc khen cô Thiệu hết lời, còn Nam cay cú không nói nên lời.

Tan ca, cô tức hầm hầm về nhà. Chồng vừa hỏi: Nam, em ăn cơm chưa? Cô trợn mắt: ăn rồi, ăn thuốc súng! Anh bối rối tắt tivi, bưng cơm nóng ra. Cô gắt: bụng đầy bực rồi, anh muốn nhét thêm cho tôi chết à? Anh cười ngây ngô cất cơm đi, bưng ra đĩa hoa quả. Cô giật đĩa quăng xuống đất. Anh liền bưng ra cả chồng đĩa: quăng đi, quăng cho trong lòng dễ chịu. Cô túm mấy cái đập một mạch xuống sàn, anh cũng đập theo. Cả nhà chỉ nghe loảng xoảng nhưng đĩa không vỡ, vì toàn đĩa nhựa giả sứ. Cơn giận của cô tan quá nửa, rồi anh ngồi bên hỏi đầu đuôi và giúp phân tích: cô Thiệu mới đến làm có cái khó của cô ấy, và biện pháp vẫn là biện pháp, còn cả một quá trình thực hiện. Đúng lúc ấy điện thoại reo, cô Thiệu gọi chủ động xin lỗi: chị Nam, xin chị thứ lỗi, em sợ công ty không nhận nên nóng lòng muốn được việc. Ngày mai em sẽ đến gặp giám đốc giải thích, hoặc hai chị em mình cùng đi để chị trình bày chi tiết phương án. Cô Nam cùng chồng đi nhặt các đĩa nhựa.

Cô là con gái độc nhất, được cha mẹ nuông chiều từ nhỏ nên hễ giận là thích quăng đồ. Chồng cô là người có lý trí, dí dỏm, khoan dung, ít nhất khi cô nổi giận đùng đùng anh vẫn giữ được bình tĩnh và còn giúp cô tìm cách trút giận. Hồi mới cưới, cô giận quá đã quăng mấy cái đĩa sứ, anh không trách, chỉ lo quăng sứ nguy hiểm, dễ bị thương, làm hỏng sàn, tốn tiền. Thế là anh nửa đùa nửa thật mua mười mấy chiếc đĩa nhựa giả sứ, nói là chuyên để vợ trút giận. Anh như chiếc xe cứu hỏa, khi cô nổi nóng thì dập kịp thời và giỏi biến căng thẳng thành hòa dịu.

Hạnh phúc hiện ra dưới nhiều hình thức trong đời sống, nó là một cảm thụ của sinh mệnh và một trải nghiệm của đời người. Nhiều khi hạnh phúc không phải là đi tìm cái ta chưa có, mà là vui vẻ hưởng cái hiện đang có. Một người có gia đình hòa thuận, môi trường làm việc và sinh hoạt tốt, tâm trạng tốt thì đã hạnh phúc. Biết phát hiện, biết trân trọng, biết sáng tạo thì hạnh phúc luôn ở quanh ta.

Chuyện nhỏ giữa nàng dâu và mẹ chồng

Hai người đàn bà cùng thương một người đàn ông có thể đối chọi quyết liệt, cũng có thể sống hòa thuận. Thường chỉ cách nhau vài lời nói.

Mẹ chồng và nàng dâu là hai người phụ nữ có quan hệ luôn tế nhị, tình yêu của họ cùng dồn vào một người đàn ông, và điều ấy có thể khiến họ đối chọi, cũng có thể khiến họ chung sống thuận hòa. Ngày lễ ngày Tết, trong không khí vui, người ta dễ xốc nổi nên mẹ chồng nàng dâu khó tránh xích mích nhỏ. Bỏ qua chuyện phải trái, đúng sai, những điều sau chỉ là vài "túi cấp cứu" cho người làm dâu để ngày lễ được yên ổn. Nguyên tắc cao nhất: ưu tiên mẹ chồng. Ăn mặc ở đi lại dồn lại vào dịp Tết, và trước mọi mâu thuẫn trong sinh hoạt, nàng dâu phải giữ vững nguyên tắc ưu tiên mẹ chồng, không cần lý do, không cần nguyên nhân. Làm thế thì chẳng có gì sai.

Mẹ chồng chưa hiểu cảnh nhà con dâu

Năm nay vợ chồng bạn chi tiêu căng thẳng, vay tiền mua nhà, đóng bảo hiểm, đi học tại chức, khoản nào cũng tính vừa đủ. Vậy mà bạn vẫn dày công chuẩn bị một món quà Tết không nhỏ cho mẹ chồng, chạy nhiều nơi mới chọn được. Mang đến nhà, bà đáp: mấy thứ này mẹ không thích lắm, để lại đây hay tốt nhất đem cho anh cả nhé. Lúc ấy nên làm gì? Mẹ chồng tính thẳng, không coi bạn là người ngoài nên nghĩ gì nói nấy. Lần sau mua thì cân nhắc sở thích của bà trước. Cho anh trai chồng cũng chẳng sao, đều là người nhà, bà sẽ nghĩ đến cái tốt của bạn và anh chồng cũng cảm ơn bạn. Bạn mua quà vì bà là bề trên, là mẹ đẻ của chồng, đã tận tâm tận sức, chồng hiểu và bạn cũng không thẹn về lý về tình, nên có thể giữ tinh thần ổn định, không biến sắc. Nếu bà chưa vừa lòng ở điểm nào, hãy nghĩ xem vợ chồng mình có làm chưa thỏa không. Nếu có, tìm dịp nói chuyện, chỗ nào sai thì nhận, chỗ nào cần tỏ thái độ thì tỏ, quét sạch bệnh tâm lý để gia đình yên lâu dài. Nếu không, yên tâm ăn Tết, quà năm nay đã tặng rồi.

Cùng bà đi dạo phố

Quảng cáo ở thương trường vung ra khắp nơi, hai vợ chồng trẻ bị cuốn hút, hẹn nhau đi dạo phố. Mẹ chồng biết thì cũng xin đi cùng. Dù trong lòng không muốn đi cùng người già, vẫn nên đồng ý. Hãy nghĩ điều bà coi trọng là cảm giác một tay níu con trai, một tay vịn con dâu, bước theo cảm giác, đi đến đâu thì tới đó, ấy mới là thượng sách. Gặp thứ làm hai bạn sáng mắt mà bà không thích như đồ điện thì đi lướt qua, ghi nhớ chỗ để hôm khác đến xem. Đừng vừa đi đường khác vừa dạo phố khiến bà bực. Bà hỏi "con thấy thế nào" thì đều đáp "rất tốt", vì bà hỏi nghĩa là bà đã có ý và muốn tìm sự ủng hộ. Nếu thấy nói "rất tốt" mãi hơi giả, thì chỉ sang món khác: con thấy cái này cũng hay, hợp với mẹ. Dù thứ bạn giới thiệu không hợp ý, bà vẫn vui vì biết bạn có nghĩ đến bà. Nếu bà nhắm một món mà còn do dự, chủ động nhờ nhân viên lấy hàng mẫu cho bà xem kỹ. Với quần áo, đừng chần chừ, mời bà mặc thử, và thấy trên mặt bà vẻ quyến luyến không nỡ rời thì nhân lúc ấy khuyên bà mua luôn. Nếu bà ngại đắt, bạn làm ra vẻ trả tiền, vì các bà mẹ chồng ít khi muốn con cái tiêu tốn. Cứ cho là bà để bạn trả cũng chẳng sao, vì nếu bà không sinh ra con trai thì bạn lấy đâu ra người chồng tốt.

Không làm ngòi nổ

Cả nhà đang vui vẻ ăn cơm, bạn hỏi chị dâu: gần đây có quyển sách về giáo dục tố chất cho trẻ được quảng cáo rầm rộ, chị đã mua cho cháu chưa? Chị đáp chưa, vì nhà đã có nhiều sách tương tự. Mẹ chồng liền nói với bạn rằng giáo dục con là một học vấn lớn, phải nghe nhiều đọc nhiều, tuyệt đối không được tự cho mình là đủ. Mẹ chồng và nàng dâu xưa nay đối lập về chuyện dạy cháu, và lời của bạn có thể thành ngòi nổ phá bầu không khí êm dịu. Cách đối phó: hỏi bà có cần thêm canh không, nói với bà trong món hôm nay có hai món bạn mới học, nấu theo khẩu vị của bà, xin bà góp ý cho lần sau ngon hơn. Nhân đó chuyển đề tài sang chuyện nấu canh. Hỏi bà về đội múa kiếm của người già bà tham gia năm nay có biểu diễn không, nếu không thì đáng tiếc. Rồi nói bà nên đi leo núi, du lịch nhiều để tốt cho sức khỏe và tinh thần. Còn quyển sách kia, mỗi người một cách nhìn, đến giờ chưa có kết luận gì, rồi nhanh chóng chuyển sang chuyện không sinh mâu thuẫn như kịch hài và tiểu phẩm dạ hội đón Tết.

Kiên trì là thắng lợi

Đón và tiễn Tết đã mệt, nhưng đêm nào sau mười giờ mẹ chồng cũng hào hứng bày bài ra chơi, lần nào cũng bắt cả hai vợ chồng tham gia, trong khi bạn buồn ngủ lảo đảo. Hằng ngày bạn làm thêm ca, mệt đến mức ít nói chuyện với bà, nên lúc này ngồi chơi bài cùng bà là hoàn toàn xứng đáng, có dịp còn nên "ù" một ván. Nếu quá mệt, bớt xem truyền hình, buồn ngủ thì rửa mặt nước lạnh hoặc uống một tách cà phê đặc thơm ngon. Xin nhớ, cùng chơi với bà thì kiên trì chính là thắng lợi.

Món quà tốt nhất là lời khen

Ta được dạy phải khiêm nhường đến mức một lời khen thật lòng cũng thành khó mở miệng.

Từ nhỏ cha mẹ và nhà trường dạy ta phải khiêm nhường, nên ta lầm tưởng nép mình mới là lễ phép, phải cố hết sức không làm phiền ai. Vì thế thấy người khác chưa tốt cũng ngại nói, nghe người khác khen mình cũng thấy không tự nhiên và khó nhận một cách thoải mái. Cảm giác "không thoải mái" ấy khiến ta vận dụng cái lý "điều mình không muốn thì đừng đưa cho người". Trong lòng có cảm xúc mà đến lúc mở miệng lại thấy lúng túng cho cả hai bên. Lâu dần, thật sự thành "miệng vàng khó mở". Giữa người với người chỉ còn xoi mói, tìm vấn đề, nêu ý kiến, phê bình, thậm chí xung đột, mà thiếu lời khen.

Một lần ông Lưu đáp chuyến bay trong nước đến Thâm Quyến. Lên máy bay thì được báo chậm hai tiếng, hành khách ca thán râm ran. Ông thấy một nhân viên phục vụ vừa bưng trà rót nước vừa gánh lời oán trách của khách, và nhận ra người vất vả nhất chính là anh, vì giờ làm của anh bỗng kéo dài gấp đôi. Một số hành khách khác cũng thấy sự đồng cảm trong mắt họ, nhưng không ai đủ can đảm nói một lời cảm ơn. Cuối cùng ông Lưu tìm được một tờ phiếu thăm dò ý kiến, viết lên đó "Tôi cám ơn các bạn" rồi vội đưa cho một nhân viên. Việc ấy khiến ông căng thẳng và lúng túng vô cùng. Sao khen ngợi người khác lại gặp trở ngại tâm lý lớn thế?

Trong công ty, nhiều người làm một công việc giống nhau, đôi khi rất khó thấy mình đã đóng góp gì, giá trị của mình như chiếc đinh vít, có cũng được mà không có cũng được. Theo quan niệm truyền thống, ta quen coi làm tốt là bổn phận, không cần biểu dương, làm hỏng thì nhất định phải quở. Nhưng sự đồng cảm và lời khen lại nâng được sức gắn bó và khí thế của nhân viên. Phải có can đảm nhất định để vượt qua trở ngại tâm lý này, và lúc đầu sẽ phải cố gắng căng thẳng, không thoải mái. Nhưng những người được khen sẽ vui vẻ, thỏa mãn, tăng thêm lòng tự tin và tự trọng, và điều đó cho ta dũng khí để làm. Còn khen thế nào cho đúng mức, có bốn cách đi từng bước.

Một là khen bằng ngôn ngữ tín hiệu: một ánh mắt tán thưởng, một cái gật đầu đồng tình hoặc nhẹ vỗ vai để truyền tình cảm. Từ phản ứng tích cực của người kia, ta tăng thêm dũng khí và sẽ dễ nói thành lời. Hai là thà khen những người, việc, vật mà họ quan tâm còn hơn khen thẳng họ. Khi nghe "ông X, ông thật tài giỏi", người ta có thể sởn da gà, và ta cũng tự thấy mình mãi không nói được những lời như thế. Hãy nhắm vào việc họ làm hoặc cách họ nghĩ ra mà khen theo từng việc, thì người nói thận trọng thiết thực, người nghe cũng yên dạ. Ba là chọn nhiều cách bày tỏ: có lúc động tác hay lời nói chưa đủ, ta có thể viết một tấm thiệp, tặng một món quà nhỏ, cùng ăn cơm, cùng đi chơi để tăng dịp giao lưu. Bốn là khi khen đừng quá phô trương, gượng gạo, khách sáo. Khen không tự nhiên làm người nghe thấy không thật, thậm chí nghi mình bị nịnh, càng không tin, thế là được chẳng bù mất.

Chỉ cần có quyết tâm cải thiện quan hệ giữa người với người, từng bước đòi hỏi ở mình, ta sẽ tin rằng niềm vui của người khi được ta cổ vũ nhất định làm lòng tự tin của ta tăng lên.

Nguồn: Tư Mã Sơn Nhân, Nguyên An, Âm Dương Kinh.