Sao Tử Vi là tinh tú, thần linh hay yếu tố nhân bản

Có người tin rằng những vì sao trên lá số là tinh tú thật sự ứng chiếu xuống trần, có người lại xem chúng như các vị thần linh nắm giữ số phận con người. Giữa hai lối nhìn đối chọi ấy, Trần Đoàn đã chọn một con đường khác hẳn khi đặt tên cho 111 vì sao trong khoa Tử-Vi.

Quan niệm cần có về các sao

Lá số Tử-Vi sử dụng 111 vì sao gồm 14 chính tinh và 97 phụ tinh. Mỗi sao có một số ý nghĩa về con người và vận mệnh cá nhân, đồng thời cũng mang độ số và đặc tính Âm Dương ngũ hành của vũ trụ. Do danh hiệu, độ sáng và thể tính Âm Dương ngũ hành này, mà mỗi người quan niệm một khác về các sao.

Quan điểm sao là tinh tú

Có quan điểm cho rằng sao là một tinh tú và khi ứng chiếu vào giờ sinh của cá nhân, sẽ quyết định cá tính và hướng đi của đời người giống như đặc tính và quỹ đạo của hành tinh. Quan điểm này không những đã nhân cách hóa tinh tú, mà còn ban cho tinh tú trên trời khả năng chỉ đạo hướng đi người đời dưới thế.

Quan điểm sao là thần linh

Có quan điểm cho rằng sao không phải là tinh tú có phân tính và có nhân mệnh, lại lý do rằng tinh tú chỉ là một vật chất, không có linh hồn, phải chịu sự chi phối của sức hút các định tinh khác, không mang một quyền lực nào khả dĩ ảnh hưởng đến vận mệnh con người được. Quan điểm này cho rằng, sao trong Tử-Vi có thể xem như những thần linh vạn năng có thể xếp đặt số vận của nhân loại, ban cho người đời cá tính này, cá tính nọ, cuộc đời thế này, thế khác. Những thần linh đó giống như thần định mệnh, kiểu như Nam Tào, Bắc Đẩu của cổ truyền thời gian, có hình người, có nhân tính, nhất là có quyền kéo dài hay kết thúc cuộc đời của người phàm tục.

Quan điểm các sao như thần linh đã bài bác quan điểm các sao là tinh tú. Duy cả hai quan điểm đều giống nhau ở chỗ cùng ban cho sao một quyền lực vạn năng, chi phối trước vận số cá nhân.

Đứng trước sự phân tranh đó, ta theo quan điểm nào? Sao là cái gì? Phải chăng là tinh tú? Phải chăng là linh thần?

Quan điểm sao là yếu tố nhân bản

Theo thiển nghĩ, "sao" trong lá số Tử-Vi không phải là tinh tú, dù là tinh tú được nhân cách hóa. Nó không có một quyền lực nào khả dĩ quyết định con người và đời người. Mặt khác, "sao" cũng không phải là linh thần, bởi lẽ không có một linh thần nào phù hộ mạng con người kết. Thiết nghĩ tác giả khoa Tử-Vi, Trần Đoàn đã không tinh tú hóa, cũng như đã không thần huyền hóa các sao. "sao" chỉ là một tên gọi để chỉ những yếu tố của con người và của đời người. Con người và đời người bị chi phối bởi nhiều yếu tố, nhiều động lực. Ví dụ như con người chịu sự chi phối của thể xác, của linh hồn, của trí tuệ, của tình cảm, của khát vọng, của khả năng, của tính tình, của bản năng, của xu hướng, của mặc cảm, của tưởng tượng, của ký ức, của tự ái…v.v….các thứ đó gọi chung là yếu tố cá nhân. Còn đời người thì bị chi phối bởi tiền bạc, bởi quyền danh, bởi tai họa, bởi cái chết, bởi xã hội, bởi văn hóa…v.v..các thứ đó gọi là yếu tố cuộc đời. Khoa Tử-Vi đã liệt kê tất cả các yếu tố cá nhân và yếu tố cuộc đời, gọi chung các yếu tố đó là "sao", đặt cho mỗi yếu tố một danh hiệu cho dễ gọi. Tên gọi chỉ là một ước lệ. Vì là ước lệ cho nên không quan trọng. Cái quan trọng ở đây chính là nội dung. Trần Đoàn đã đặt cho mỗi sao một nội dung, nói dễ hiểu là một số ý nghĩa. Ý nghĩa đó liên quan đến cá nhân con người và đến cuộc đời con người. Ý nghĩa đó diễn xuất các trước chi phối cá nhân và chi phối cuộc đời.

Quan niệm của Trần Đoàn có lẽ chỉ có thế. Đó là một quan niệm nhân bản về các sao, xem các sao như một thành phần của con người, một động lực cho cá nhân, cho cuộc sống nhân loại. Trần Đoàn không nhìn lên trời để tìm hiểu con người mà nhìn vào con người để tìm hiểu nó. Ông không nhìn lên tinh tú để dò vận mệnh nhân loại, mà nhìn vào con người để nói lên vận mệnh đó. Ông cũng không nhìn vào linh hồn nào để hỏi vận mệnh của ai mà chú mục phân tích các yếu tố của con người biết vận mệnh người đó. Nếu tên gọi yếu tố có trùng hợp với tên tinh tú thì sự trùng hợp này không có ý nghĩa các yếu tố đó là tinh tú. Có thể Trần Đoàn mượn tên tinh tú để mệnh danh các yếu tố con người để cho khoa Tử-Vi của ông có chút ít màu sắc của vũ trụ. Nhưng, cách mượn tên không làm mất đi tính cách nhân bản của những yếu tố liệt kê.

Tóm lại, sao trong khoa Tử-Vi không có nghĩa là tinh tú, cũng không phải là tên của linh thần nào. Đó chỉ là tên gọi các yếu tố cơ bản của con người và đời người. Nhờ lối quan niệm nhân bản đó, ta mới có thể đánh giá khoa Tử-Vi theo nhu cầu phê bình một bộ môn khoa học nhân văn, tức là đánh giá đối tượng phương pháp, triết lý tiềm ẩn của khoa này.

Nguồn: Tử Vi Tổng Hợp - Nguyễn Phát Lộc