Tự ái, ích kỷ và cái miệng không chịu yên trong lá số

Có ba nết tính nghe qua rất bình thường, ai cũng mang chút ít, vậy mà lại là mầm gây rạn nứt quan hệ giữa người với người: lòng tự ái không chịu để kẻ khác vượt mặt, thói ích kỷ lặng lẽ chỉ lo thu vén cho mình, và chiếc miệng chẳng bao giờ chịu nghỉ. Để đóng lại Chương Tám, sách lần lượt điểm danh cả ba, như muốn nói rằng đến những nét tâm tính vụn vặt nhất của đời thường cũng có chỗ đứng riêng trong hệ thống sao cung.

Cách tự ái

Tự ái là nét tính sinh ra đã có, nằm sẵn trong mỗi con người mà chẳng chừa ai. Sự khác biệt giữa người với người chỉ nằm ở cường độ phát lộ, hoặc ở phần dụng, tức là lòng tự ái ấy nổi lên trong hoàn cảnh nào và do nguyên cớ gì. Bên dưới là những ngôi sao có thể xem là tiêu biểu nhất cho nết tính này, mỗi sao một sắc thái, một cách bộc lộ riêng.

Liêm Trinh

Liêm Trinh nói lên tính khó, sự khắc nghiệt và lòng tự ái lớn. Gốc rễ có thể là tính nóng vốn có, hoặc là do người khác không theo cái nguyên tắc ứng xử mà đương số coi là bất di bất dịch, bắt buộc phải có giữa mình và người. Khi Liêm Trinh hãm địa, tự ái còn tăng thêm, dễ dẫn tới chỗ nhìn người xung quanh bằng con mắt cực đoan.

Hóa Quyền

Ở đây là thói tự phụ, tự đắc, nặng hơn nữa là tự cao tự đại, kiêu căng, khinh miệt người khác. Kẻ ấy luôn thấy mình cao hơn thiên hạ, coi thường người thấp thế hơn, ham tranh quyền và không bao giờ chịu lép vế trước ai. Nếu người ấy đã sẵn quyền tước trong tay thì cái tôi càng phình to, dễ trượt sang lối độc tôn, độc tài mỗi khi hành xử. Bản chất Hóa Quyền không hề e dè, cho nên tự ái ở sao này bao giờ cũng phơi bày lộ liễu, chẳng buồn che đậy, và người xung quanh nhìn vào là nhận ra ngay.

Lâm Quan

Lâm Quan ứng với thói khoe khoang, tự tôn mình lên, tự kỷ ám thị, thích quảng bá bản thân và mê được người khác khen ngợi. Vì ý nghĩa sao này khá kém đẹp nên nhiều khi nó chỉ sinh ra một thứ tự ái không có nền móng thực chất, một thứ tự ái hão, chẳng khớp với thực lực. Đương số vì thế trở nên trịch thượng đến lố bịch mà tự mình không hề nhận thấy.

Cô Thần, Quả Tú, Đẩu Quân

Lâm Quan hướng ra ngoài thì ba sao này quay hẳn vào trong. Chúng chỉ lòng tự ái ngấm ngầm, khoác áo tự trọng hoặc áo tự kiềm chế chứ không lộ ra ngoài. Khi cả ba tụ lại, đương số khó tính, ít giao du, ít cởi mở, đành buông xuôi vì không ai xử sự vừa ý mình, rốt cuộc chỉ có mình mới vừa lòng được mình. Từ một góc nhìn khác, ba sao còn chỉ nết nhất nhất đắc kỷ, tức chỉ biết đến lợi ích và quan điểm riêng của bản thân. Chính khuynh hướng hướng nội ấy khiến tự ái ở đây mang tính dồn nén: tự ái mà không tự bảo vệ ra bên ngoài, tự phụ mà không cho ai thấy.

Tướng Quân, Thiên Tướng

Ở hai sao này, cái nổi bật là tính nóng hơn là tự ái thuần túy, nhưng nóng cũng chính là một hình thức của lòng tự ái lớn: thiếu kiên nhẫn khi bị đụng chạm, và hay xông vào những chuyện bất bình, kể cả chuyện của người ngoài, hễ thấy mình dính líu hoặc bị xúc phạm. Thiên Tướng hiền hậu hơn, còn Tướng Quân thì xông xáo, tích cực và hiếu thắng rõ rệt. Đứng riêng, mỗi sao chỉ tự ái đúng chỗ, tức chỉ nổi lên khi thật sự bị va chạm hoặc khi kẻ khác phạm vào những phép ứng xử công bằng. Song khi đi chung, cả hai bộc lộ một lòng tự ái lớn khôn xiết, bất kể nam hay nữ.

Thiên Khôi, Thiên Việt

Tinh thần của Thiên Khôi, Thiên Việt luôn nghiêng về ganh đua, tranh hơn, ít khi chịu kém người, dù chỉ kém chút ít. Bất kỳ sự vượt mặt hay lấn lướt nào của người khác cũng bị đương số coi là nỗi hổ thẹn, một bất lợi cho mình. Tâm trạng ấy là căn nguyên của thái độ lúc nào cũng gắng giành ưu thế nơi hai sao này. Điểm đáng ghi nhận là tự ái của cặp sao vẫn chính đáng và hướng thượng, khác hẳn những dạng tự ái tiêu cực còn lại.

Quan Phù, Hóa Kỵ

Tự ái của hai sao này nhỏ mọn hơn nhiều, tinh thần cạnh tranh nghiêng về đố kỵ, ghen ghét và bực bội. Quan Phù và Hóa Kỵ không đủ sức thi đua, giành phần thắng một cách đường hoàng, mà chỉ có lòng gan tị, thường lộ ra qua những thái độ chẳng mấy quang minh. Nếu Thiên Khôi, Thiên Việt vì tự ái mà gắng sức vươn lên trên thiên hạ, thì Quan Phù, Hóa Kỵ, vì thiếu sức đua tranh công khai, đành chuyển sang cạnh tranh bằng đường hiềm khích, ganh tị và gièm pha sau lưng.

Sát, Phá, Liêm, Tham

Đây là lối tự ái của nhà võ, nhạy bén và dễ bị khích động, bởi cá tính bốn sao này vốn rất mạnh, lúc nào cũng sẵn sàng áp đảo, lấn lướt người khác. Gần như đó là tự ái của hạng võ phu, thiên về hành động hơn lý lẽ. Nếu bốn sao đắc địa, tự ái bớt nặng nề đi phần nào, ít thô bạo hơn.

Tự ái là chuyện của cái tôi muốn được thừa nhận, còn ích kỷ là chuyện của cái tôi muốn ôm trọn phần lợi. Hai nết tính khác nhau nhưng thường cùng cư ngụ trong một con người.

Cách ích kỷ

Sống giữa đời, hầu như ai cũng giữ trong lòng một phần vị kỷ. Nó đã bén rễ sâu trong tâm địa nhân loại, thông thường đến mức người đời coi như lẽ tự nhiên và chẳng nỡ trách móc nặng lời. Vì vậy điều đáng bàn riêng ở đây chỉ là những ca ích kỷ đến độ nặng nề, trơ trẽn, nhẫn tâm. Còn mức độ thấp hay cao của nó thì tùy vào việc các sao liên quan hội tụ nhiều hay ít trên lá số.

Địa Không, Địa Kiếp hãm địa

Khi hãm địa, hai sao này là nết của kẻ gian phi. Trong một lá số vốn đã có dấu hiệu gian phi, mức ích kỷ ở đây gần như không nơi nào sánh được, vì đương số đành lòng chiếm đoạt, biến của cải thiên hạ thành túi riêng, thậm chí sẵn dùng thủ đoạn tàn nhẫn, phi pháp và mờ ám để trục lợi. Đó là ích kỷ đi liền với bất nhân, bất lương, làm giàu phi nghĩa, xem thường đạo đức, dư luận, luật pháp lẫn mạng sống người khác; mức độ nghiêm trọng của bộ sao hãm địa này khỏi cần nói thêm. Nếu đắc địa thì tính ích kỷ may ra có phần sáng suốt hơn, tùy từng trường hợp và tùy người mà đương số giao thiệp, nhưng nhìn chung vẫn không xóa được bản chất vị kỷ cố hữu. Theo hướng đó, mọi sao gian phi đã liệt kê ở cách gian phi trước kia đều mang thêm nghĩa ích kỷ, không có ngoại lệ, chỉ khác nhau ở chỗ nhiều hay ít.

Vũ Khúc, Tham Lang

Đây là thói tham tiền, hám lợi, nhiều lúc bất chấp cả lẽ phải và đạo lý, tức nết ích kỷ của dân con buôn trục lợi, chỉ chăm vơ vét tiền về cho mình. Trong bộ sao này, Tham Lang mới là sao nói lên tính ích kỷ, còn Vũ Khúc chỉ rõ lĩnh vực cụ thể của nó, đó là tiền bạc. Cho nên Tham Lang đi với bất cứ tài tinh nào cũng hàm nghĩa ích kỷ về tiền. Với tâm trạng ấy, người mang tổ hợp Vũ Khúc, Tham Lang hiếm khi chịu bỏ tiền cho ai vay mượn hay giúp đỡ về tài chính, chỉ biết thu vào chứ không biết chi ra. Các bộ sao liên quan mang nghĩa tương tự còn có Tham Lang, Hóa Lộc; Tham Lang, Lộc Tồn; hoặc Tham Lang, Đại Hao, Tiểu Hao.

Hóa Kỵ, Cự Môn

Tính nhỏ nhen, đố kỵ, ganh tị của hai sao này là biểu hiện rõ của ích kỷ: không muốn ai hơn mình, dù chỉ hơn ở một điểm bé nhỏ.

Quan Phù, Quan Phủ

Hai sao này gắn với sự cạnh tranh, ganh đua, câu nệ và đố kỵ, đồng thời luôn đặt quyền lợi riêng của mình lên trên hết thảy.

Cô Thần, Quả Tú, Đẩu Quân

Tính khó chiều, khó hòa hợp với bạn bè, cái tôi nặng nề, ít nhún nhường, ít giao du, buông xuôi và chỉ biết sống cho mình: đó là những đường nét của ích kỷ mà ba sao này vẽ ra. Riêng về tiền bạc, ba sao thiên về hà tiện, chi tiêu chặt chẽ, suy tính lâu trước khi mở ví, nên mang thêm nghĩa ích kỷ trong tiền nong. Có lẽ vì lẽ đó mà chúng thuận lợi cho việc nắm giữ, gìn giữ của cải được bền lâu. Nếu cả ba sao cùng hội, ích kỷ trở nên cực mạnh, và đây cũng là một trong các nguyên nhân dẫn đương số tới cảnh cô độc về sau.

Tử Vi

Sao này chỉ việc suy xét, tính toán quá kỹ trước khi hành động: điều gì cũng đem ra cân đo, tính hơn thiệt cặn kẽ rồi mới quyết. Bởi vậy người mang Tử Vi theo hướng này thường không hào phóng, không rộng rãi trong việc cho đi.

Lộc Tồn

Bản chất của Lộc Tồn là sự chặt chẽ về tiền bạc, xuất phát từ tính toán, cân nhắc kỹ trước khi tiêu, cộng thêm khuynh hướng chắt bóp, hà tiện; đó là nét ích kỷ về tiền của sao này. Tuy nhiên, cũng như bộ Cô Thần, Quả Tú, Đẩu Quân nói trên, nét ích kỷ ấy lại có lợi cho việc giữ của lâu dài, không để hao hụt oan uổng.

Còn một nết tính hướng ra ngoài nhiều hơn tự ái và ích kỷ: đó là chiếc miệng không chịu nghỉ, luôn cần một đề tài để bàn tán.

Cách đa ngôn

Người đa ngôn là người nói không biết mỏi, mê chuyện phiếm, đôi khi kể sai sự thật và tùy tiện thêm thắt chi tiết cho câu chuyện thêm màu. Đó là dáng dấp của kẻ ngồi lê đôi mách, ưa quây quần từng nhóm để bàn tán việc nhà người khác, quên mất việc nhà mình. Nết này gặp ở phái nữ nhiều hơn, song không có nghĩa phái nam được miễn, hạng người ấy ở đâu cũng có.

Thái Tuế

Không sao nào tiêu biểu cho thói đa ngôn, ngồi lê đôi mách bằng Thái Tuế. Đầu óc người này luôn dự trữ sẵn đề tài để buôn chuyện, và họ bàn về người khác nhiều gấp bội so với nói về mình. Kẻ mang Thái Tuế chính là lực lượng chế tạo rồi phát tán dư luận mạnh mẽ nhất trong xã hội. Đây có thể là một mặt của tài hùng biện, nếu Thái Tuế đi liền với các sao văn hóa. Trái lại, đặt vào một lá số khác, Thái Tuế thường chỉ đem họa đến từ chính cái miệng: vạ miệng, khẩu thiệt, đôi co cãi vã, xuyên tạc thêm bớt sự việc, đúng kiểu "hàng tôm hàng cá" ngoài chợ.

Lưu Hà

Lưu Hà ứng với việc nói nhiều, có lúc đến mức nhảm nhí, không đầu không đuôi. Đi cùng các khoa tinh, ý nghĩa chuyển thành tài hùng biện đáng quý; ngoài trường hợp đó, Lưu Hà khá giống Thái Tuế.

Hóa Kỵ

Hóa Kỵ từ xưa được xem là sao của cái lưỡi, nên hàm nghĩa nói nhiều; có điều lời lẽ hay chệch sang chê bai người khác, kèm theo chút ác ý và lòng ghen ghét. Đề tài mà người mang Hóa Kỵ ưa kể thường quanh quẩn chuyện nói xấu, dùng chính đầu lưỡi mình làm khí giới để làm hại người ta, một thứ vũ khí vô hình nhưng sắc bén.

Đà La, Thái Tuế

Bộ sao này chỉ lời nói sai ngoa, ngang bướng, bất chấp lẽ phải, tác dụng gây ra cãi lộn nhiều hơn là lập luận, tranh biện đàng hoàng. Thái Tuế, Đà La là hạng mỏng môi, hay bép xép, lải nhải không dứt, khiến người xung quanh chán ghét, thường sinh vạ miệng, đôi co và khích bác vô ích.

Phục Binh

Sao này chỉ việc nói xấu, xuyên tạc, hại người bằng cách vu cáo, gièm pha, kèm theo nhiều toan tính nhỏ nhen, tiểu tâm giấu kín trong lòng.

Có năm nết tính đặc biệt gồm ghen tuông, nóng nảy, tự ái, ích kỷ và đa ngôn, những mảnh ghép rất đời thường mà ai cũng quen thuộc. Điều Lý số học muốn nhấn mạnh có lẽ chẳng phải chuyện cải được mệnh hay không, mà là nhận ra những mảnh ghép ấy đang hiện hữu nơi mình và người quanh mình, để chung sống với chúng một cách tỉnh táo hơn.

Nguồn: Dương Thành, "Hi Di Trần Đoàn với nền văn hóa Trung Hoa đời Tống"