Hung tinh có dùng được không? Điều kiện để sát tinh thành lợi khí quan cách

Sát tinh, hung tinh chưa chắc đã là điềm dữ

Theo đường quan lộ có những phụ tinh lành, hợp lại gọi là nhóm cát tinh. Dễ sinh ra một ngộ nhận: tưởng rằng chỉ riêng cát tinh mới đỡ người ta lên đường thăng tiến, còn hung sát tinh thì chỉ có việc kéo chức tước xuống.

Nhìn đại thể, cách hiểu ấy không phải vô lý: hung sát tinh, dù ở thế đắc địa, vẫn ngậm sẵn mầm tai họa cho chốn quan trường. Song xét kỹ thì nó quá sơ lược nên không thật chuẩn. Để cân nhắc lợi hại của hung sát tinh, phải phân biệt thêm ba yếu tố: bảng số sao cung thuộc văn cách hay võ cách; hung sát tinh nằm ở thế đắc địa hay hãm địa; và con người đang phục vụ trong hoàn cảnh nào. Ba trục tọa độ này sẽ được mổ xẻ lần lượt ở các phần kế tiếp. Kết luận rút ra khác xa cái nhìn giản đơn, một chiều của người mới học xem số, những người quen cho rằng sát tinh là xấu, cát tinh là tốt, mà chẳng đoái hoài đến bối cảnh riêng của từng lá số. Hung sát tinh không phải lúc nào cũng gây hại cho quan trường. Nhóm sao này chỉ thành xấu khi không hợp cách, khi hãm địa lại gặp cách hãm địa, và khi con người làm việc trong một môi trường trái ngược với cách số của chính mình.

Thật ra, đây là một khúc quanh trọng yếu trong lối tiếp cận của cả cuốn sách. Từ đầu chương đến giờ, những phụ tinh được nhắc đến đều thuộc phạm trù "tốt". Tới đây, khoa Lý số học buộc phải đối diện một sự thật rắc rối hơn nhiều: đường ranh giữa cát và hung không đứng yên mà đổi thay theo bối cảnh. Một sao mang tiếng dữ như Kình Dương, Đà La, Hoả Tinh, Linh Tinh hoàn toàn có thể thành công cụ đắc lực nếu được đặt đúng chỗ, đúng người, đúng hoàn cảnh. Ngược lại, cát tinh đặt sai chỗ vẫn có thể thành vô dụng, thậm chí phản tác dụng. Bài học quan trọng bậc nhất khi bước vào phần luận về hung sát tinh chính là đây: chẳng có sao nào tuyệt đối tốt hay tuyệt đối xấu; tất cả đều là những khí cụ, hay dở tùy ở cách con người và hoàn cảnh sử dụng chúng.

Hợp cách: văn tinh và võ tinh phải theo đúng phe của mình

Mỗi ngôi sao, theo ý nghĩa của nó, mang một tính cách riêng. Về phương diện quan chức có hai lối là văn và võ. Khi văn tinh tụ họp đông đảo thì văn cách nổi trội; ngược lại, võ tinh dồn về nhiều thì võ cách nổi trội. Hai trường hợp ấy gọi là thuần cách. Đạt được thuần cách thì đường quan trường dễ thông và hiển quý.

Khái niệm thuần cách thực chất đòi hỏi sự nhất quán bên trong của cả lá số, chứ không chỉ soi vào một hai ngôi sao lẻ loi. Có người sở hữu một chính tinh võ cách rất mạnh, nhưng quanh nó lại toàn văn tinh; sự lạc điệu đó bào mòn đáng kể sức mạnh vốn có của chính tinh ấy. Cũng như một vị tướng giỏi bị nhét vào bộ tham mưu toàn nhà ngoại giao và học giả, tài chinh chiến của ông khó có đất thi thố. Đảo lại, một chính tinh không quá xuất sắc, nhưng cả dàn phụ tinh xung quanh cùng một hướng, hoặc văn hoặc võ, thì sự đồng nhất ấy tự nó sinh ra một sức cộng hưởng đáng kể.

Khi văn tinh và võ tinh trộn lẫn thì gọi là phối cách. Khoa Lý số học xem nhẹ phối cách, cho là kém thuần cách, thậm chí xếp vào tạp cách hay phá cách. Hung sát tinh thuộc loại võ cách. Điều này không nhất thiết là hễ có sao ấy thì đương số ra làm quan võ, mà chỉ cho biết đương số nhiều võ tính, có triển vọng và có điều kiện theo nghiệp võ; tức là một tiềm năng đợi được đánh thức đúng cách, chứ chưa phải kết quả đã định. Theo khuynh hướng đề cao thuần cách, khoa Lý số học cho rằng võ tính, tức cái do hung sát tinh biểu thị, phải đi cùng võ cách mới hợp vị và đắc thế. Lẽ là võ nghiệp chỉ hiển đạt nơi người có đặc tính và tác phong của một quan võ. Thuật dùng người thời xưa dựng trên chính nguyên tắc ấy: trọng dụng đúng sở trường, đặt đúng hoàn cảnh.

Nguyên tắc thuần cách quý hơn phối cách phản chiếu đúng lối tổ chức của xã hội quân chủ xưa. Một đạo quân gồm toàn người có tố chất chiến binh sẽ thiện chiến hơn đạo quân nửa văn nửa võ thiếu đồng nhất. Tương tự, triều đình có ban văn gồm những người vững học vấn, ban võ gồm những người giàu bản lĩnh chinh chiến, sẽ chạy trơn tru hơn nhiều so với một bộ máy mỗi người một kiểu, chẳng rõ sở trường. Khoa Lý số học sinh ra và lớn lên giữa lòng xã hội ấy, nên cũng mang theo cái nếp đề cao sự thuần nhất và chuyên biệt khi nhìn một quan cách.

Hợp vị trí và hợp hoàn cảnh: hai điều kiện đi kèm

Ngay trong thế hợp cách, mức độ hiển đạt vẫn còn nhiều bậc. Có quan võ thành công, cũng có quan võ kém cỏi hoặc chẳng nên gì. Bậc thành công này tùy vào vị trí đắc địa hay hãm địa, cùng mối tương quan Ngũ Hành giữa các võ tinh với nhau. Nói chung, hung sát tinh đắc địa trong võ cách thì đạt quý. Sao đắc địa lẫn sao hãm địa thì kém đi. Hoàn toàn hãm địa thì rất xấu.

Võ tinh phát huy nhiều nhất trong buổi tao loạn, lúc phải dùng đến thủ đoạn cứng rắn, bạo lực, sát phạt, đổ máu. Ba điều kiện gồm hợp cách, hợp vị trí, hợp hoàn cảnh cùng lúc định đoạt việc một hung sát tinh sẽ hóa thành lợi khí hay họa căn cho đương số. Thiếu một trong ba, dù hai điều kiện kia tốt đến đâu, kết quả cũng khó trọn: có tài mà sai vị trí thì uổng phí; đúng vị trí mà sai hoàn cảnh thì đành ngồi đợi thời; hợp vị trí, hợp hoàn cảnh mà bản chất sao lại nghịch với cách cục chung của lá số thì cũng khó phát huy hết.

Có thể hình dung ba điều kiện bằng một phép so sánh giản dị. Hợp cách tựa như chọn đúng binh chủng cho người lính: kẻ có tố chất xung kích nên đưa vào bộ binh tác chiến, chớ xếp sang ngành hậu cần. Hợp vị trí tựa như rèn luyện đúng mức, đúng bài bản, để tố chất ấy được mài sắc chứ không bị phung phí hay lệch lạc. Còn hợp hoàn cảnh tựa như đưa người lính ra đúng chiến trường đang cần tài năng của họ, thay vì để họ ngồi không giữa thời bình, hoặc điều đi sai chỗ khi cuộc chiến đòi một loại năng lực khác hẳn. Đứt một mắt xích, cả chuỗi có thể gãy, dù từng mắt xích riêng lẻ chẳng có gì đáng chê.

Các loại võ cách: nơi hung sát tinh có đất thi thố

Theo quan niệm thuần cách của khoa Lý số học, có hai loại võ cách đầy đủ và thuần khiết nhất, đó là Sát Phá Liêm Tham và Vũ Tướng.

Khi hung sát tinh đồng hành với một trong hai cách đó, ta có sự ăn khớp với võ cách và gọi là Võ chính cách. Tuy vậy, võ nghiệp thành đạt nhiều hay ít còn tùy thế đắc địa hay hãm địa của hung sát tinh và của hai bộ võ cách ấy. Có hai sự phối trí khá hữu hiệu giữa hai bộ võ cách với hung sát tinh.

Trường hợp thứ nhất: hung sát tinh đắc địa gặp Sát Phá Liêm Tham đắc địa hoặc Vũ Tướng đắc địa. Với bộ Sát Phá Liêm Tham đắc địa, hung sát tinh đắc địa báo hiệu võ nghiệp hiển đạt trong thời loạn, nhờ đức táo bạo, mạo hiểm, bất khuất giữa cảnh ngộ vô cùng gian nan. Bộ này hội cả phú lẫn quý, tức được cả danh lẫn lợi, song công danh khó giữ lâu dài. Đó là cái giá của một sự nghiệp dựng giữa thời loạn: thành công đến nhanh và lớn, nhưng nền móng không thật vững, dễ lung lay khi thời cuộc đổi thay, khi hòa bình trở lại và những đức táo bạo, mạo hiểm từng đưa đương số lên cao không còn hợp với bối cảnh mới. Còn gặp bộ Vũ Tướng thì trọn vẹn cả công danh lẫn tiền bạc suốt quãng đời sinh tiền, không chịu ảnh hưởng của thăng trầm, hoạnh phá. Khác hẳn cách Sát Phá Liêm Tham vừa nói, bộ Vũ Tướng đem lại sự nghiệp bền vững hơn nhiều, ít bị biến cố thời cuộc xáo trộn, vì bản chất Vũ Tướng thiên về mưu lược, tổ chức, kỷ luật hơn là xông pha, mạo hiểm thuần túy như Sát Phá Liêm Tham. Còn nếu hai bộ ấy rơi vào hãm địa, thì Sát Tinh có đắc địa cũng chẳng bù đắp nổi thiệt thòi: danh nhỏ, chức thấp, đường thăng giáng bấp bênh.

Trường hợp thứ hai: hung sát tinh hãm địa gặp Sát Phá Liêm Tham hoặc Vũ Tướng hãm. Với Sát Phá Liêm Tham hãm địa, hung sát tinh hãm địa càng kìm hãm công danh, khiến người quân nhân khó thăng tiến, hóa bất đắc chí, càng tung hoành càng vấp họa lớn. Nếu bốn sao chính sáng sủa thì quan cách khá cao hơn, nhưng lại thiếu thuộc hạ đắc lực vì hung sát tinh hãm địa. Chưa hết, hung sát tinh hãm địa còn gây họa cho chính bản thân. Đây là tình huống đáng ngại nhất trong mọi kịch bản phối hợp, vì cái hại không dừng ở chỗ công danh không thành, mà còn lan sang cả sự an nguy của đương số, biến một quan cách vốn có tiềm năng thành mối hiểm họa nằm ngay trong lá số của mình. Gặp Vũ Tướng hãm địa thì cũng dưới mức trung bình và nhiều hung họa. Trái lại, nếu Vũ Tướng đắc địa thì rất hay: chẳng những có uy danh mà còn vượt được trở ngại và những mưu đồ bất chính của đối thủ.

Bốn kịch bản vừa nêu có thể gói thành một bảng đối chiếu ngắn cho dễ nhớ. Hung sát tinh đắc địa cộng võ cách đắc địa cho kết quả tốt nhất, dù độ bền khác nhau tùy bộ Sát Phá Liêm Tham hay bộ Vũ Tướng. Hung sát tinh đắc địa mà võ cách hãm địa thì kết quả bị hạ xuống mức trung bình. Hung sát tinh hãm địa cộng võ cách hãm địa cho kết quả xấu nhất, có nguy cơ tự chuốc họa vào thân. Cuối cùng, hung sát tinh hãm địa mà gặp Vũ Tướng đắc địa lại là một biệt lệ đáng chú ý: bản thân hung tinh yếu, nhưng nhờ chỗ dựa vững của võ cách mà vẫn vượt được nghịch cảnh, thậm chí đảo ngược mưu đồ của đối thủ. Biệt lệ ấy cho thấy có lúc một chính tinh đủ mạnh bù đắp phần nào cho phụ tinh yếu, chứ không phải phụ tinh yếu là coi như hỏng hẳn.

Hai bộ võ cách Sát Phá Liêm Tham và Vũ Tướng chỉ là bước đầu để hiểu cách hung sát tinh vận hành nơi quan trường. Còn nhiều bộ sao khác, cả văn cách lẫn những hung sát tinh đơn lẻ như Địa Không, Địa Kiếp, Kình Dương, Đà La; mỗi sao có cách ứng xử rất riêng khi đứng chung với những cách cục khác nhau.

Điều cần khắc ghi suốt quá trình bước vào phần chi tiết ấy là ba nguyên tắc đã trình bày ở đây, gồm hợp cách, hợp vị trí, hợp hoàn cảnh. Chúng vẫn là khung sườn chung để soi chiếu bất kỳ hung sát tinh nào, dù là Địa Không, Địa Kiếp hay Kình Dương, Đà La. Không có lối tắt nào thay được việc xét đủ cả ba yếu tố cùng lúc; bỏ sót một yếu tố nào cũng dễ dẫn tới phán đoán phiến diện, hoặc quá bi quan, hoặc quá lạc quan so với thực chất của lá số.

Nguồn: Hi Di Trần Đoàn với nền văn hóa Trung Hoa đời Tống (Dương Thành biên soạn).