Sao Thiên Cơ - Tử Vi Tinh Điển

Trong mục "chư tinh vấn đáp", Thiên Cơ được gọi là sao giỏi tính toán mưu lược, quyền biến cơ mưu. Hóa khí của sao Thiên Cơ là "Thiện"; thâm ý cổ nhân muốn tính chất kế mưu, quyền biến của sao này đặt trên chính đạo hơn là tà đạo.

Hi Di Trần Đoàn tiên sinh viết: Thiên Cơ giao hội với Thiên Lương, Xương Khúc thì làm văn được thanh hiển, làm võ được trung lương — nhưng nếu rơi vào đất hãm, bị Tứ Sát xung phá thì thành hạ cách.

Đa số chủ tinh đều có "hóa" khí riêng — ví dụ Phá Quân hóa khí là "Hao", Thiên Tướng hóa khí là "Ấn". Đi thuận theo đúng chiều hóa khí của mình thì sao mới đắc dụng.

Thiên Cơ thuộc âm mộc, là thứ mộc của hoa cỏ mềm mại, dễ uốn và lay động. Bởi vậy tư tưởng mẫn tiệp, ưa nghĩ ngợi, hay nghi ngờ, phản ứng mau lẹ nhưng cũng nóng nảy. Kết hợp những điểm trên, Thiên Cơ lúc hành động dễ mắc vào tình trạng quá nóng vội, dù kế hoạch đã thấu đáo mà tự mình làm lại không thành. Thiên Cơ vì hiếu động nên cuộc sống cũng ba động theo.

Thiên Cơ là sao Nam Đẩu. Thiên Cơ thủ Mệnh thì thông minh sáng suốt, hiếu học, hiếu động, tâm địa từ thiện; nhưng vì quá hiếu học, cái gì cũng học nên học rộng mà không tinh. Thiên Cơ đa tài đa nghệ, làm mưu sĩ được nhưng làm con người hành động thì không hay; vào việc nghiên cứu tốt, ở vị thế chỉ huy chỉ ở mức bình thường.

Thiên Cơ nhạy cảm, sức đối kháng không lì lợm nên không hợp với Hỏa Tinh, Linh Tinh, Kình Dương, Đà La, Địa Không, Địa Kiếp, và sợ nhất là Hóa Kỵ. Gặp Hóa Kỵ, Thiên Cơ dễ biến ra không tưởng, ảo tưởng khó bắt kịp thực tế.

Thiên Cơ đứng một mình chỉ ở các cung Tí, Ngọ, Tị, Hợi, Mùi, Sửu; đi cặp với Thái Âm tại Dần, Thân; đứng đôi với Cự Môn ở Mão, Dậu; đồng cung với Thiên Lương ở Thìn, Tuất.

Thiên Cơ Cự Môn đồng cung tại Mão, Dậu

Trước hết nói về Thiên Cơ Cự Môn đồng cung, tức là cách Cơ Cự đồng lâm. Cách này có những nét đặc thù, không thể không chú ý. Cổ ca viết: Với Cự Môn đứng chung, khả dĩ vào võ chức nơi biên ải, cần phải thêm Quyền phùng Sát để lập công danh. Như thế cổ ca muốn nói rằng Cơ Cự được Hóa Quyền, mà gặp Tứ Sát không phải ở bản tam cung mà ở tam hợp chiếu, thì chủ quý hiển về võ chức.

Qua kinh nghiệm thì cách cuộc trên mang nhiều biến hóa. Nếu Thiên Cơ Hóa Lộc thì lại không thành võ nghiệp, chỉ mưu sinh dư dả, phong lưu. Cự Cơ Hóa Lộc mà gặp Hỏa Linh thì kể luôn cả chuyện mưu sinh cũng thăng trầm vô độ, hoặc danh lợi hư ảo. Bởi vậy cách Thiên Cơ Cự Môn cần Hóa Quyền hơn Hóa Lộc. Trường hợp bị Hóa Kỵ thì kể như hỏng.

Thiên Cơ Thiên Lương đồng cung tại Thìn, Tuất

Thiên Cơ đứng bên cạnh Thiên Lương, cổ nhân gọi bằng cách "Cơ Lương gia hội". Sách có câu:

Cơ Lương Xương Khúc văn thanh hiển, vũ trung lương
Cơ Lương giao hội thiện đàm binh
Thiên Cơ cánh phùng Thiên Lương tất hữu cao nghệ tùy thân.

Thiên Cơ Thiên Lương đồng tại Thìn Tuất thủ Mệnh, gia cát diệu, phú quý từ tường; nhược ngộ Kình Đà, Không Kiếp thiên nghi tăng đạo.

Cách Cơ Lương nhiều biến thái như thế: có thể viết lý thuyết ra binh lược, có thể đạt một nghề nghiệp ở mức cao, có thể phú quý, cũng có thể thành người tu hành.

Cổ ca viết: "Thiên Cơ đứng cùng Thiên Lương, có khuynh hướng đạo với tăng; nữ mệnh gặp phải, tính dâm bôn". Ý cổ nhân muốn bảo rằng nữ mạng không nên có Cơ Lương. Nhưng cổ nhân hơi quá đáng khi dùng hai chữ dâm bôn. Cơ Lương bất quá chỉ là con người khéo đến mức xảo khi thủ Mệnh nữ. Không phải cứ Cơ Lương là dâm dật — hợp tác với người nữ Cơ Lương chỉ cần cẩn thận mà thôi. Cơ Lương chỉ thật sự dâm dật nếu gặp Kình Dương, Đà La, Hóa Kỵ:

Kình Đà Hóa Kỵ phá xung
Lại là dâm dật tư thông âm thầm.

Gặp Kình Đà Hóa Kỵ, trai thì tăng đạo, nữ thì dâm bôn — khác nhau ở điểm này. Về mấy chữ "thiên nghi tăng đạo" còn phải hiểu thêm một ý khác là vô duyên với những người xa cách bố mẹ, anh em, cả trên không gian lẫn trên tình cảm. Tăng đạo cũng được xem là người thông hiểu tôn giáo, triết học, hoặc thuật âm dương số tướng — đừng nghĩ hai chữ tăng đạo chỉ qua hình ảnh mặc áo nâu sồng quét lá đa trong chùa.

Cơ Nguyệt Đồng Lương — cách phổ biến của Thiên Cơ

Cách phổ biến của Thiên Cơ còn có Cơ Nguyệt Đồng Lương. Sách nói: Cơ Nguyệt Đồng Lương tác lại nhân (Mệnh hội tụ đủ bộ sao Thiên Cơ, Thiên Lương, Thiên Đồng, Thái Âm thì làm lại người phụ giúp cơ quan chỉ huy). Chuyển sang ngôn ngữ hiện đại, nhiều người đoán cách ấy chỉ là con người đi làm công chức, ba cọc ba đồng tháng tháng lĩnh lương. Không phải vậy — chữ "lại" trong bộ sao Cơ Nguyệt Đồng Lương còn mang cái nghĩa thâm thúy, sâu sắc hơn.

"Lại nhân" thời xưa là loại người ưa lộng quyền trong phạm vi quyền lực của mình; Tây phương coi bọn lại nhân như một thế lực thư lại. Lại nhân giỏi cơ biến, có mưu lược, ăn nói mồm mép, tham tiền, khéo dùng quyền thuật. Nếu chỉ coi như vị công chức thì cái nghĩa đó hiền lành quá, e không lột được thâm ý của Cơ Nguyệt Đồng Lương. Cơ Nguyệt Đồng Lương chỉ giỏi phục vụ, mượn quyền mượn thế, không bao giờ làm được kẻ khai sáng, tiền phong — số Cơ Nguyệt Đồng Lương khả dĩ dùng làm thủ túc rất tốt.

Thiên Cơ Thái Âm đồng cung tại Dần, Thân

Cơ Nguyệt Đồng Lương chính là cách mà Thiên Cơ đứng chung với Thái Âm tại Dần hay Thân. Cổ ca viết: Thiên Cơ Thái Âm đồng cư Dần Thân, nan miễn bạt tha hương (Thiên Cơ Thái Âm đứng chung ở hai cung Dần, Thân tất có ngày lưu lãng quê người). Lưu lãng cùng một tình trạng với phù động; do vậy mệnh nữ mà có Thiên Cơ Thái Âm thì tình cảm không chuyên nhất, dễ biến tâm:

Đồng cung Cơ gặp Thái Âm
Tấm lòng phóng đãng gian dâm đáng buồn.

Có một điểm chung: người nữ Thái Âm bao giờ cũng xinh và khéo. Cơ Âm ở Thân tốt hơn ở Dần, vì Thân là đất đắc vị của Thái Âm. Cơ Âm nếu gặp Hóa Quyền thì vào ngành tài chính, kinh thương dễ thành công. Cơ Âm được Hóa Khoa thì học vấn, nghệ thuật hợp cách. Cơ Âm Hóa Lộc làm ăn khá giả nhưng thường lao tâm khổ tứ vì tiền, thần kinh bén nhạy nên dễ đưa đến suy nhược vì nghĩ ngợi.

Thiên Cơ đơn thủ tại Tí, Ngọ

Thiên Cơ đứng một mình tốt nhất ở hai cung Tí và Ngọ. Đây là đất miếu của Thiên Cơ; mặt khác, nó còn kết với Cự Môn từ cung xung chiếu — Tí với Ngọ vốn là đất vượng của Cự Môn. Thiên Cơ tại Tí Ngọ thi triển được toàn bộ khả năng của mình: khả năng giải quyết công việc, khả năng thuyết phục, khả năng phản ứng mau lẹ với những bất ngờ, khả năng học vấn thi cử.

Vấn đề còn lại là việc của Khoa, Quyền, Lộc. Quyền cần thiết nhất, Khoa thứ nhì, Lộc thứ ba. Trường hợp gặp Hóa Kỵ, thế của Thiên Cơ Tí Ngọ giảm hẳn. Sở dĩ Hóa Quyền cần thiết với Thiên Cơ không phải vì bản thân Thiên Cơ, mà vì sao Cự Môn xung chiếu — Cự Môn thiếu Hóa Quyền thì sức mạnh kém. Với Hóa Kỵ, Cự Môn càng bị phiền hơn; Thiên Cơ đóng Sửu hay Mùi kể như rơi vào hãm địa.

Nếu không được Tả Hữu, Xương Khúc hoặc Quyền Khoa Lộc trợ giúp, Thiên Cơ chỉ loanh quanh với tiểu chức. Nếu bị Hỏa Linh, Không Kiếp xung phá hoặc Hóa Kỵ ám hại thì không tránh khỏi tâm tư hoang loạn, tình cảm thống khổ.

Thiên Cơ tại Sửu, Mùi và Tị, Hợi

Thiên Cơ Sửu Mùi nên an thân thủ phận. Sách Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư còn có câu phú: Thiên Cơ gia ác sát đồng cung cầu du thử thiết. Nghĩa là Thiên Cơ vốn phản ứng mau lẹ, đầu óc lại hiếu động, ở một tình thế bị ép buộc nào đó có thể trở thành tay trộm cắp rành nghề.

Sách đời sau đưa ra một cách gọi bằng "Mệnh cung Tị Hợi", nói về sao Thiên Cơ đóng Hợi hay Tị: nếu gặp phụ tinh tốt thì sang quý, mà có sát tinh thì biến thành con người gian tà, tiểu nhân.

Bản chất Thiên Cơ

Thiên Cơ đa học đa năng về suy tư nhưng cũng dễ có xu hướng ảo tưởng; đa biến nên khó theo đuổi một nghề nghiệp, công việc hay lý tưởng nào lâu dài. Thuộc Ất mộc, mộc của cỏ hoa nên dễ xung động, thường tạo cho bề ngoài đẹp đẽ, nói năng thuyết phục được người nghe, nhưng ít có bụng chân thành cảm phục ai; thông minh mà thường dễ bị chính cái thông minh của mình làm mình nhầm.

Có một cách về Thiên Cơ không thấy ghi trong các sách Hán, mà lại rất phổ biến trong khoa Tử Vi tại Việt Nam: Thiên Cơ gặp Thiên Khốc, Thiên Hư dễ đưa đến bệnh lao phổi, lao xương.

Thiên Cơ cư Sửu, kinh vân: hài đặc thủy diệu cánh nại tài bồi. Nghĩa là Thiên Cơ ở Sửu tuy sách nói bị làm thế hãm, nhưng nếu được nhiều sao thuộc hành Thủy thì cũng nên công, vì Thiên Cơ thuộc mộc lại ở cung thấp thổ, có thêm nước thì cây khả dĩ đâm chồi nảy lộc; còn Thiên Cơ ở Mùi là cung táo thổ, dù gặp thủy diệu cũng vô ích.

Những câu phú khác về sao Thiên Cơ

Cơ, Thư, Hồng cư Dần địa, nhị phùng Lộc, Ấn, cận cửu trùng. Ở Dần, Thiên Cơ tất đi cùng Thái Âm, lại có Tấu Thư, Hồng Loan, mà gặp cả Lộc Tồn hay Hóa Lộc và Quốc Ấn thì người nữ lấy chồng sang, chồng quyền thế. Vì Cơ Âm Hồng là người đàn bà đẹp, đa tình, khôn khéo, Tấu Thư có duyên, giỏi nịnh, giỏi đàn ngọt hát hay, còn thêm Lộc Ấn là những may mắn thì chuyện gần gũi bậc quyền quý đâu có khó.

Cơ Lương tư sát Tướng Quân xung, vũ khách tăng lưu mệnh sở phùng. Cơ Lương tại Thìn Tuất bị Thất Sát, lại có cả Tướng Quân xung chiếu, thì làm nghề mãi võ hoặc làm thầy tu, thầy ngải.

Thìn cung Cơ Lương, Giáp Nhâm dương nữ lợi tử thương phu; Ất Quý âm nam do phú thành vinh, duy thê khắc hại. Cung Thìn lập Mệnh có Cơ Lương thủ, người nữ tuổi Giáp, Nhâm sinh con nhiều nhưng ăn ở không vừa bụng chồng (không phải nhất định là sát chồng); người nam tuổi Ất, Quý làm ăn có tiền mà thành vinh hiển, nhưng lại gặp vợ lăng loàn.

Cơ Nguyệt Cấn Khôn nhi hội Riêu Xương thi tứ dâm tang. Mệnh Cơ Nguyệt ở Dần hay Thân mà lại thêm Thiên Riêu, Văn Xương thì thường suy nghĩ đến chuyện dâm — riêng cho nữ mạng.

Kỷ tuế Cơ Nguyệt Đồng Lương, hạn đáo trúc la gia lâm Phụ Bật, đăng vân nhất bộ. Mệnh mang cách Cơ Nguyệt Đồng Lương mà người tuổi Kỷ, khi gặp vận Sát Phá Tham thì lại đột phát công danh — ý chỉ Mệnh có Hóa Khoa mà gặp vận Hóa Quyền.

Ất Tân tuế, văn đoàn hỷ ngộ Hư Kình Tuế Khách hạn lâm hoanh đạt võ công. Tuổi Ất, Tân mang cách Cơ Nguyệt Đồng Lương mà gặp vận Thiên Thư, Kình Dương, Thái Tuế, Điếu Khách thì bất ngờ tạo được võ công — câu này không có căn cứ vững vàng.

Cơ hội Phục Binh nơi Ngọ vị
Vận gặp thời chức vụ quản binh
Thiên Di Cơ Mã cùng ngồi
Đông trì Tây tẩu pha phôi cõi ngoài. (Thiên Cơ gặp Thiên Mã tại cung Thiên Di thường làm việc ở nước ngoài, nơi xa quê hương bản quán.)

Thiên Cơ Khốc Hư chẳng màng
Phổi kia hãy phải lo toan lấy mình.

Nguồn: Tử Vi Tinh Điển – Vũ Tài Lục