Bản mệnh Can Chi: Chữa lành đứa trẻ bên trong

Đạo Đức Kinh, chương năm mươi lăm, có một câu khiến nhiều người phải đọc lại lần thứ hai.

"Hàm đức chi hậu, tỷ ư xích tử"

người có đức dày nhất, Lão Tử ví với một đứa trẻ mới sinh.

Không phải vì đứa trẻ ngây thơ hay yếu đuối, mà vì đứa trẻ chưa bị phân mảnh bởi những tính toán được — mất, chưa học cách dè chừng trước khi được yêu thương. Đó là một trạng thái trọn vẹn mà người trưởng thành, càng đi xa, càng khó quay lại. 60 hoa giáp, sau mỗi vết thương gia đình đã ghi ở phần trước, luôn kèm theo một lối thoát lặp đi lặp lại — và lối thoát ấy, đọc kỹ, lại rất gần với tinh thần quay về trạng thái "xích tử" của Lão Tử.

Buông không phải là mất

Người tuổi Giáp Thìn, trước hạn Thủy nạn năm 49 tuổi, có lời khuyên rõ ràng: "nên làm các việc thiện phúc". Người tuổi Mậu Tuất, sau một đời "cô quạnh, vất vả lao tâm", được nhắc nhở: "cần lưu ý sống đức độ, khoan tâm, dưỡng tính để đỡ buồn phiền, cô quạnh". Người tuổi Ất Mùi, mang phận muộn màng hiếm muộn, có lời dặn rõ nhất: "cần làm nhiều điều thiện để có 'đức nhân thắng số' như tử vi dạy vậy. Đặng có thêm phúc phận cho con cháu về sau".

Câu "đức nhân thắng số" đáng đọc chậm lại, và đặt cạnh câu của Lão Tử càng thấy rõ hơn: cả hai đều không nói về việc "sửa chữa" một con người đã bị tổn thương, mà nói về việc quay về một trạng thái gốc — nơi hành động (làm điều thiện) không còn bị tính toán bởi được-mất, giống hệt cách một đứa trẻ cho đi mà không cân đo. Có một trạng thái tâm lý gần với điều này: sự chấp nhận vô điều kiện — kể cả tự mình chấp nhận chính mình, không đòi hỏi bản thân phải hoàn hảo trước mới xứng đáng được yêu thương. Đi xa hơn nữa, con người hoàn toàn có thể sống sót qua nghịch cảnh khắc nghiệt nhất nếu tìm được ý nghĩa trong chính hành động của mình, bất kể hoàn cảnh có đổi thay hay không.

Đứa trẻ bên trong không cần được sửa, chỉ cần được nhớ tới

"Làm việc thiện" trước một tuổi hạn xấu, nhìn theo tinh thần của Lão Tử, không phải một nghi lễ cầu may thụ động — đó là một hành động chủ động tạo nghĩa, ngay giữa nghịch cảnh, và là cách gần nhất để một người trưởng thành chạm lại được trạng thái "xích tử" mà mình đã đánh rơi dọc đường lớn lên. Đứa trẻ bên trong mang vết xung khắc từ gia đình gốc không cần một phép màu đổi vận. Nó cần điều mà cả cổ nhân lẫn tâm lý học hiện đại đều đang chỉ về cùng một hướng: một hành động cụ thể, chủ động, lặp lại, xuất phát không từ tính toán mà từ một tấm lòng chưa kịp học cách dè chừng.

— Kiều Oanh Trần