Quy trình xem một quẻ và bài toán đời: đam mê, hôn nhân

Một quẻ hỏi chuyện cưới trong năm

Ngày Quý Mão, tháng Ngọ, đúng tiết Hạ Chí, có một người hỏi năm nay mình có cưới được không. Quẻ lấy được là Lôi Sơn Tiểu Quá.

Đọc quẻ, trước hết là nhìn người hỏi. Bên này đang yêu một người có tính nhanh nhẹn, nóng nảy nhưng biết giữ lễ nghĩa, giao tiếp rộng quanh mình. Chuyện chưa thành được, vì Thế động hóa tiết tại Ngọ Hỏa. Mộc biến thành Hỏa thì Hỏa chính là Thế, nhưng hào biến lại không phải Tài nên đó không phải người vợ, chỉ là yêu cho vui mặt mà thôi.

Quẻ này lấy Tài làm Dụng thần mà Tài đang ở trạng thái Hưu. Hỏi yêu đương hôn nhân mà Dụng Hưu thì coi như vứt. Vậy cần xem có nguồn nào sinh được cho Tài hay không. Quẻ có vị trí Tý bị Nhật xung, nên phải xét xem Tý có âm động để sinh Tài không. Tý lại đang Hưu. Rồi xét tiếp các hào Huynh có sinh được không: trong quẻ có hai hào Huynh động, một cái được Hỏa sinh, một cái ở Trường sinh, nhưng cả hai đều quy về một mối của Kim, mà Kim đã nhập Mộ hai lần nên không sinh nổi Tài. Lại có Quan Quỷ động khắc Mộc, và Quan thì vượng, nên Mộc bị khắc đến mức không còn Mộc; Mộc bị khắc nghĩa là Thổ cũng bị khắc, Thổ không sinh được Tý Hưu. Nên dù theo hướng nào, Kim cũng không sinh được Tài đang Hưu, việc chắc chắn không thành.

Có người hỏi sao không xét đến việc Phụ và Tý hợp thành cục Kim sinh Thủy. Lý do là Tý không sinh được thì không được xung động, còn cục thiếu thì không tính, vì Phụ đang Không. Cục khuyết chỉ tính khi cả hai chi đều tồn tại, nên ở đây không coi là cục.

Quẻ này còn một điều đáng lưu ý, đó là khái niệm nhóm hào. Khi trong quẻ các hào động chia thành hai nhóm ngũ hành, thì có thể gom lại mà xem như quẻ có hai hào động. Ở đây có nhóm Mộc và nhóm Thổ, nên Mộc khắc Thổ, Thổ không sinh Kim, Kim không sinh Thủy, chuỗi sinh bị đứt giữa chừng.

Trình tự đứng trước một quẻ

Trước khi gieo quẻ, việc đầu tiên là trò chuyện để người hỏi hiểu mình thật sự muốn biết điều gì. Chính việc xem cũng là một cuộc đối thoại. Thông thường một người mang đến một hoặc nhiều vấn đề cùng lúc, nên cần phân ra đâu là vấn đề quan tâm nhất. Sau đó, với vấn đề ấy, điều họ thật sự muốn hỏi là gì? Một người muốn hỏi công danh, vậy công danh ở đây thật ra là lo mất việc, hay nghe tin sắp có người trên nghỉ, hay đổi sếp thì việc mình có bị ảnh hưởng, hay muốn đổi việc, có tìm được việc như ý không. Các trường hợp khác cứ suy theo đó.

Từ đó có một trình tự tương đối đầy đủ:

Kiểm tra môi trường xung quanh có đủ yên để người hỏi tập trung không, có điều gì khiến họ phân tâm không, và bản thân họ có đủ trạng thái để gieo quẻ hay không, ví dụ đang quá mệt hay căng thẳng.

Gieo quẻ. Viết quẻ ra, chú ý Lục thân của hào biến và viết rõ Lục thân của hào năm. Kiểm tra Nhật Nguyệt, chú ý tiết khí, xác định tuần không, Nguyệt phá, ám động.

Xác định Dụng thần và trạng thái nội tại của nó: vượng, suy, phá hay tuyệt. Tiếp đến xem hào động và ám động, rồi quan hệ giữa hào động với hào biến của nó, ví dụ Hỏa sinh Hỏa, Hỏa vượng, Hỏa nhập Mộ, Hỏa tuyệt. Sau đó xét quan hệ giữa hào động với hào động, giữa hào động với Dụng thần, và giữa hào động với Thế.

Kiểm tra lại câu chuyện của người hỏi, xem nó có mối liên hệ tương quan với quẻ không, để biết quẻ có ứng hay không. Cuối cùng mới giải quẻ. Nhiều người ham giải quẻ ngay mà bỏ qua bước này, và đó là chỗ thường dẫn đến những sai lầm khi xem quẻ.

Một bài toán đánh đổi

Có một người đến học một lớp dưỡng sinh theo phương pháp nọ, với lời hứa sẽ không bị ung thư. Nhưng sau mỗi buổi tập, sáng hôm sau người ấy thấy mình như sắp chết, không làm hay nghĩ được gì. Mỗi tuần tập ba buổi. Vấn đề đặt ra là nên theo hay không?

Cứ làm một phép tính. Giả sử người ấy hai mươi bốn tuổi, thọ mệnh thực không bệnh đến bảy mươi chín, nhưng nếu không tập thì đến năm mươi chín tuổi sẽ mắc ung thư mà đứt. Nếu tập thì thời gian thực sự còn sống được là 79 trừ 24, tức là 55 năm. Nhưng mỗi tuần người ấy chỉ sống thoải mái được bốn ngày, trừ quãng thời gian tập; cho rằng chỉ còn ba ngày rưỡi, tức là một nửa đời phần còn lại, thì là 55 chia hai, bằng 27,5 năm. Còn nếu chẳng tập gì thì thời gian sống thực là 59 trừ 24, bằng 35 năm. Con số tưởng nhiều, hóa ra lại ít. Đó là chưa kể trường hợp phương pháp tập thực sự có tác dụng, chưa kể rủi ro tập sai hướng, vì tỉ lệ ung thư thế nào cũng kèm theo tỉ lệ nguyên nhân gây ra bệnh. Dù dùng bất cứ phương pháp phòng nào thì cũng là lấy cái hẹp để đổi lấy cái rộng hơn.

Tất nhiên, có thể phương pháp phòng ấy làm người tập có cảm giác bản thân đã có bảo hiểm, nên bớt lo lắng thường trực, và như vậy việc này lại được xem theo cách khác. Cuộc đời có vô số bài toán thế này, đường vòng đôi khi đến rất mau, nhưng đường vòng thì xa, và quyền quyết định vẫn tuyệt đối thuộc về mỗi người. Điều đáng giữ lại không nằm ở những con số cụ thể, mà ở thói quen đặt cái được và cái mất lên cùng một cán cân trước khi quyết định, rồi mới chọn con đường mình sẵn sàng đi.

Đam mê, ước mơ và hạnh phúc không cần phải vĩ đại

Cả ba từ này đều là đích đến của nhiều đời người, với những câu quen thuộc như "cứ đam mê, thành công sẽ theo đuổi bạn", hay "con làm gì cũng được, chỉ cần con hạnh phúc", hay "hãy cứ mơ ước, hãy cứ dại khờ". Vô số sách vở, câu nói, kênh truyền thông vô tình tạo ra áp lực vô hình cho bất kỳ ai quan tâm đến chuyện hạnh phúc là gì, ước mơ của mình là gì, hay thấy mình không có đam mê, đời cứ trôi như vậy.

Ở đây có một lỗi, tạm gọi là lỗi cuồng khái niệm. Một cái ghế, khi nghe nhắc đến cái ghế, mỗi người tùy theo hệ quy chiếu của mình mà hình dung nó khác nhau. Về lý thuyết, cái ghế có thể to bằng cái nhà, mà cũng có thể nhỏ bằng một phân tử. Đam mê, ước mơ hay hạnh phúc cũng vậy, có thể chỉ là niềm vui bắn bi, ăn kẹo, cũng có thể là chế tạo mặt trời nhân tạo. Ta cứ nghĩ mọi thứ phải thật vĩ đại, đó là ám thị của tuổi thơ, hoặc do tiếp nhận thông tin ở một giai đoạn nào đó, hoặc do quán tính tư duy, chẳng khác gì cả đời chỉ thấy một cái chợ thì nghĩ chợ nào cũng nhỏ xinh như vậy.

Mình thích bơi lội, vậy bơi có phải đam mê không? Đó là một hình thái của đam mê trong một không gian hẹp, có thể chỉ kéo dài vài lần rồi bỏ, cũng chẳng sao. Đời người không nhất thiết phải lặp lại hoặc kéo dài mãi một việc nào đó.

Ước mơ cũng thế. Lúc nhỏ mình muốn làm kỹ sư, điều muốn ấy cũng có thể xem là đam mê trong ngắn hạn, lớn lên quên mất cũng chẳng sao. Cuộc đời là tổng hợp của các giai đoạn như vậy, có khi trong một khoảng thời gian mình muốn thế này, lúc khác lại muốn khác.

Hạnh phúc là gì? Chuẩn hạnh phúc là chuẩn riêng của mỗi người. Dù có vay mượn từ một tôn giáo hay một đối tượng nào, thì chuẩn ấy vẫn là chuẩn của mình. Chạy theo hạnh phúc nhiều khi lại căng thẳng. Từng có người nói: "Chị luôn truy cầu hạnh phúc nhưng chị chưa thấy vui bao giờ, bao lần đã định trốn đời rồi." Vì sao vậy? Vì áp lực vô hình của hai chữ hạnh phúc khiến nó phải vĩ đại như lời kinh sách, trong khi có người bẻ cây kẹo, cười, thì chẳng phải họ đang hạnh phúc sao? Niềm vui cũng là một dạng hạnh phúc, chỉ khác nhau ở cường độ, giống như các chuẩn đam mê hay ước mơ. Mọi thứ không cứ phải mãi vĩ đại. Lúc khát được uống một ly nước cũng là hạnh phúc, làm điều mình thích cũng như thế. Vậy nên có thể nói: "Con như thế nào cũng được, miễn con vui."

Hôn nhân: từ tờ giấy đến những điều không thể đổi

Hôn nhân khởi nguồn từ nhu cầu sở hữu riêng đối với một người có liên kết đặc biệt với mình, và từ nhu cầu quản lý trong các hình thái chính trị. Hiểu như vậy sẽ thấy khế ước hôn nhân là điều cần thiết cho quản lý xã hội, còn hôn nhân thực sự là một quy ước về mặt tâm lý: từ nay anh là của em, từ nay em là của anh, và mọi vấn đề trở thành vấn đề chung.

Cuộc hôn nhân nào cũng có vấn đề riêng, thường nằm ở chỗ mình phải miễn cưỡng chấp nhận những điều không ổn, theo cách nhìn của mình, ở người còn lại. Nếu đối thoại được thì không cần nói thêm. Còn nếu không đối thoại được thì bắt đầu xét đến sự lựa chọn: đi thì không nói làm gì, còn ở lại thì phải chấp nhận rằng mỗi người đều phát triển trong một hệ đa chiều, không bao giờ có chuyện hợp trọn trăm phần trăm trong mọi việc. Điều gì có thể chấp nhận thì chấp nhận; điều gì không thể thay đổi thì tự nguyện chấp nhận, vì mỗi người chỉ kiểm soát được hành vi của bản thân. Mọi cố gắng kiểm soát hay hướng người khác theo ý mình chỉ mang tính kỳ vọng, mà kỳ vọng thì giống như đoán, có thể đúng hoặc sai theo ý mình. Nếu sai thì phải chấp nhận. Còn nếu không tự nguyện chấp nhận được những việc không thể đổi, như chồng bỏ đi, thì sẽ gây ra ức chế, và ức chế nếu không được giải quyết từ gốc mà cứ đối mặt liên tục sẽ khiến chuyện to hơn chứ không nhỏ đi. Hôn nhân không ổn thường là vì vậy.

Hôn nhân cũng khác với một mối quan hệ chỉ nằm trên tờ giấy. Nó không biến hình một người đàn ông thành người chồng, hay một người phụ nữ thành người vợ ngay lập tức, nên đừng kỳ vọng lãng mạn quá. Và chuyện của hai người thì đừng biến thành chuyện của hai gia đình, vì càng nhiều người tham gia thì sai số trong cách hiểu càng lớn. Ngoài ra còn áp lực kỳ vọng từ đối phương. Con người nên sống trọn vẹn là chính mình, còn mượn một yếu tố khác để sống thì chẳng khác gì tự xây một cái lồng cho bản thân.

Nguồn: Vi Nhất Sơn, Bốc Dịch Đại Toàn.