Quẻ nhiều hào động: Gom nhóm, loại bớt và tìm kết quả

Quẻ nhiều hào động và nỗi lo thiếu tập trung

Về lý thuyết, quẻ nào cũng xem được, không chỉ quẻ yên tĩnh hay quẻ cả sáu hào cùng động. Quẻ có càng nhiều hào động thì càng nhiều thông tin. Nhưng trong thực tế, quẻ động nhiều thường là dấu hiệu của chuyện khác: người hỏi chưa đủ tập trung vào câu hỏi của mình, nên nguyên tắc quẻ đúng khó được đáp ứng. Vậy quẻ nhiều hào động phải xem thế nào?

Quẻ có hai hào động đã có cách xem riêng. Ở đây ta chỉ bàn quẻ từ ba hào động trở lên. Có hai dạng quẻ đa động: dạng các hào hợp được thành nhóm, và dạng không thành nhóm.

Dạng thứ nhất: các hào tự triệt tiêu và quy về hai nhóm ngũ hành

Giữa nhiều tiếng nói cùng lúc, thường chỉ còn vài tiếng đủ lực để đi tới cuối cùng.

Trong dạng này, các hào hoặc tự triệt tiêu, hoặc triệt tiêu lẫn nhau, để cuối cùng hình thành tối đa hai nhóm ngũ hành. Sau đó ta cho hai nhóm ấy tác động lẫn nhau, theo nguyên tắc ngũ hành nào mạnh hơn thì lấy hành đó. Điểm khó nhất của dạng này là thời điểm ứng kỳ: nếu hai nhóm hào khác nhau mà cùng vượng, ta lấy nhóm mạnh hơn, rồi lấy kết quả đó đối chiếu với dụng thần và Thế để ra kết luận cuối cùng, giống như quẻ một hào động.

Lấy quẻ Địa Hỏa Minh Di hóa Thủy Phong Tỉnh làm ví dụ. Từ trên xuống: Phụ mẫu Dậu kim, Huynh đệ Hợi thủy động hóa Tuất thổ Quan quỷ, Quan quỷ Sửu thổ ở hào thế, Huynh đệ Hợi thủy, Quan quỷ Sửu thổ động hóa Hợi thủy Huynh đệ, và Tử tôn Mão mộc ở hào ứng động hóa Sửu thổ Quan quỷ.

Trong điều kiện tiêu chuẩn, nghĩa là các hào không bị Không, Phá, mộ hay tuyệt và đều vượng, ba hào động gồm Huynh đệ, Quan quỷ và Tử tôn. Ở tình huống này ta thấy Huynh đệ hóa khắc, nên bỏ Huynh đệ ra khỏi chuỗi xét. Còn lại Quan quỷ và Tử tôn, Tử tôn khắc Quan quỷ nên kết quả cuối cùng còn lại Tử tôn Mão mộc. Khi ấy muốn xem điều gì thì chỉ cần lấy Tử tôn quy chiếu với dụng thần và Thế, giống quẻ một hào động.

Nhưng nếu nhóm bị khắc lại mạnh hơn nhóm khắc về vượng suy, chẳng hạn Hưu so với Vượng, hay Vượng so với Quá vượng, thì nhóm bị khắc sẽ giữ vai trò chủ đạo trong quan hệ với dụng thần và Thế. Khi đó thời điểm ứng kỳ của sự tác động là lúc xung hào khắc. Ở quẻ Minh Di hóa Tỉnh trên, giả sử Tử tôn hưu mà Quan quỷ vượng, thì đến lúc Dậu, tức lúc xung Tử tôn Mão mộc, Quan quỷ mới có sự tương tác với dụng thần và Thế. Trước đó thì chưa.

Điều ấy cũng đúng cho trường hợp hai hào khắc nhau mà hào khắc yếu hơn hào bị khắc. Ta lấy hào mạnh mà quy chiếu, và thời điểm ứng kỳ nằm ở lúc xung hào yếu hơn. Ví dụ ngày Dậu tháng Hợi, Ngọ hỏa động khắc dụng thần thuộc Kim thì việc vẫn thành, vì Hỏa lúc ấy suy mà Kim vượng. Thời điểm ứng kỳ của việc thành là ngày, tháng, năm hay giờ Tý, vì Tý xung mất Ngọ.

Nguyên lý của kiểu quẻ này là gom các hào thành hai nhóm mang hai hành, xét hai hành ấy tác động lẫn nhau ra sao, rồi lấy kết quả quy chiếu với dụng thần và Thế. Những tình huống khiến hào bị gom hay bị bỏ gồm: hào bị tiêu giảm do hóa khắc, hào suy bị ngày hoặc tháng khắc, hào hưu nhập mộ, và những trạng thái tương tự.

Một quẻ kinh doanh cuối năm: hai nhóm cuối cùng là Tử tôn và Thê tài

Có quẻ nhìn thoạt trông rối rắm, nhưng loại bỏ từng lớp thì chỉ còn lại hai nhân vật.

Ngày Bính Ngọ, tháng Tuất, một học viên hỏi về chuyện kinh doanh của công ty cho đến cuối năm. Quẻ là Phong Lôi Ích hóa Lôi Phong Hằng, có hai hào Huynh đệ động ở hào hai và hào sáu cùng khắc Thê tài, nội quái hợp thành cục Phụ mẫu để sinh Huynh đệ, còn Tử tôn tuy có thể nói được nhưng bị hợp trói.

Cách giải như sau. Hai hào Huynh đệ đều Tuần không. Hào động thì thường không xét Tuần không, nhưng cũng như chuyện Phá sợ tuyệt, Không sợ mộ: không mộ thì xem như mất hào. Ở đây cả hai hào Huynh đệ đều Không, và mộ của chúng tại hào bốn không bị xung phá, nên đó là Không nhập Mộ. Hai hào Huynh đệ tuy động nhưng thành vô dụng.

Hào Phụ mẫu động thì bị ngày xung, bị tháng khắc, lại hóa khắc, nên xem như mất. Hào Phụ mẫu ấy cũng không thể cùng Thê tài chờ chi Thân để hợp thành cục, vì mỗi cục tối đa chỉ được có một vấn đề tồn tại, bao gồm khuyết chi, Không, Phá, hay hào suy kiệt. Ở đây Phụ mẫu suy rồi hóa khắc, thành quá kiệt, cục lại khuyết chi Thân, nên cục bất thành. Vì sao không liệt kê cả Thê tài Phá? Vì Thê tài tuy Phá nhưng lại hóa hợp, Phá gặp hợp thành không Phá, dù ở góc nhìn vi mô vẫn phải xét sự xung của tháng để bổ sung chuỗi thông tin.

Phụ mẫu xem như mất, nên tuy nhiều hào đang động nhưng gom lại chỉ còn hai nhóm Tử tôn và Thê tài. Tử tôn hóa hợp nên bất động, không sinh Thế. Thê tài động vượng, báo công ty có nhiều nguồn thu và các nguồn thu đều có lợi, nhưng về phần tích lũy thì không, nên khả năng là công nợ khó đòi hoặc tiền gửi đầu tư sản xuất. Đến tháng Dần xung mất chi Thân đang trói Tử tôn, Tử tôn sinh được Thê tài, lúc đó có thể xem là đủ.

Khi hào bị tạm thời tiêu biến, quẻ chia làm hai giai đoạn

Có hào chỉ vắng mặt một lúc rồi quay lại, và ngày nó trở lại là ngày bức tranh đổi màu.

Đôi khi quẻ đa động được chia thành hai giai đoạn, nhất là khi sự kiện mang tính liên tục: trước một thời điểm, và từ thời điểm ấy về sau. Tình huống này xảy ra khi có một hoặc nhiều hào trong quẻ động nhưng bị tạm thời tiêu biến vì Tuần không, Nguyệt phá, hóa Không, hóa Phá, hoặc vượng mà nhập mộ. Với những trường hợp ấy, quẻ chia thành hai giai đoạn: giai đoạn trước Thực và giai đoạn từ Thực trở đi. Điều này dẫn đến chuyện trước thời điểm đó hào có thể được gom vào nhóm, nhưng đến lúc Thực hào thì không gom nữa, hoặc ngược lại.

Trở lại quẻ Ích hóa Hằng: nếu Tuất thổ, tức hào biến của Huynh đệ, bị Tuần không hay Nguyệt phá, thì trước ngày Thực Không hay Thực Phá, hào Huynh đệ vẫn tác động vào quẻ như một hào động thông thường. Khi ấy quẻ được tính là có ba hào động, và cách xem nhiều hào hơn sẽ có nhóm riêng. Nói chung, khi trong quẻ có hào Không, Phá, hóa Không, hóa Phá, vượng nhập mộ hay động hợp, cách đơn giản nhất là tách thành hai quẻ, mỗi quẻ ứng với một giai đoạn.

Với quẻ mang tính sự kiện cố định, ta chỉ xét bản chất của quẻ từ lúc hào Thực, và ứng kỳ của sự kiện cũng nằm ở thời điểm ấy. Ví dụ Tuất Tuần không thì ứng kỳ của sự kiện tại Tuất, lúc đó lấy chuỗi Tử tôn rồi Quan quỷ mà xét, rồi so với dụng thần và Thế. Điều đó dẫn đến một tình huống khác: nếu trong chuỗi ấy, Quan quỷ vượng mà Tử tôn suy thì sao? Khi đó sẽ xảy ra hai giai đoạn của cùng một sự kiện, mà sự kiện chính được tính vào thời điểm xung Tử tôn.

Dạng thứ hai: các hào không gom thành nhóm

Khi sáu hào cùng động mà không hào nào chịu triệt tiêu hào nào, ta đi từng bước một, từ trên xuống.

Xét quẻ Càn vi thiên, cả sáu hào đều động. Không tính hào biến, giả sử các hào đều đứng vững và không thành cục, ta xem như sau. Tuất sinh Thân, lấy Thân làm kết quả lần một. Ngọ khắc Thân, lấy Ngọ làm kết quả lần hai. Ngọ sinh Thìn, lấy Thìn làm kết quả lần ba. Dần khắc Thìn, lấy Dần làm kết quả lần bốn. Tý sinh Dần, lấy Dần làm kết quả cuối cùng. Khi muốn xem điều gì, ta lấy kết quả cuối cùng, tức chi Dần, quy chiếu với dụng thần vào hào Thổ, giống quẻ một hào động.

Quẻ này nếu lấy Thế làm dụng thần thì ta xét Dần mộc tác động thế nào lên Thổ Tuất ở hào Thế. Nếu lấy Thê tài làm dụng thần thì quy chiếu Dần mộc với Thê tài.

Nguyên tắc xét quẻ nhiều hào động

Có một thứ tự đi từ trên xuống, và mỗi bước có quyền loại bớt những gì không còn đủ sức.

Nguyên lý chung của cách xem đa động tiêu chuẩn là lấy từng cặp hào động từ trên xuống mà xét, sau đó lấy kết quả cuối cùng quy chiếu với dụng thần và Thế. Trong thực tế, thứ tự ưu tiên như sau.

Thứ nhất là quan hệ giữa hào động và hào biến của từng hào. Nếu một hào động hóa khắc thì xem như vứt đi, không cần tính. Nếu quan hệ động với biến bất đối xứng mà thế yếu thuộc về hào biến, ví dụ động vượng biến suy, thì ứng kỳ của quẻ nằm ở thời điểm chi biến. Giả sử ngày Thìn tháng Thìn, Thân hóa Ngọ: lúc ứng Ngọ thì hào mất đi, nên ứng kỳ của quẻ nằm ở Ngọ. Nếu là sự kiện liên tục thì đến Ngọ xảy ra sự kiện của hào Thân hóa Ngọ.

Hãy xem quẻ Thuần Cấn, ngày Hợi tháng Thìn. Quan quỷ Dần mộc ở hào thế, Thê tài Tý thủy động hóa Phụ mẫu Tỵ hỏa, Tử tôn Thân kim động hóa Phụ mẫu Ngọ hỏa, Phụ mẫu Ngọ hỏa động hóa Huynh đệ Thìn thổ. Tử tôn vượng, Phụ mẫu hưu. Nếu quẻ hỏi về sự kiện cố định, như bao giờ có tiền, bao giờ lên chức, thì bỏ hào Tử tôn đi mà xét quan hệ giữa Thê tài và Phụ mẫu, rồi lấy kết quả đối chiếu với dụng thần và Thế, thời điểm ứng kỳ tại Ngọ, vì Hỏa suy mà Kim vượng.

Với những sự kiện liên tục, ta xét hai giai đoạn. Giai đoạn một ứng với lúc Kim còn tồn tại: ở đây chuỗi tác động chạy từ Tý thủy đến Thân kim, lại về Tý thủy, rồi Tý thủy gặp Ngọ hỏa, cuối cùng còn Tý thủy. Vậy muốn xét điều gì thì lấy Tý thủy so với dụng thần và Thế. Giai đoạn hai bắt đầu từ Ngọ, khi đó chỉ còn Thê tài và Phụ mẫu tồn tại, ta chỉ cần lấy kết quả cặp Thê tài và Phụ mẫu so với dụng thần và Thế để ra kết quả của cặp thứ hai.

Nếu cuối cùng cùng ra một kết quả, sao lại phải đi qua đa động phức tạp như vậy? Lý do là quẻ động càng nhiều thì càng nhiều thông tin để đoán định các yếu tố tác động trong một sự kiện, từ đó có cái nhìn tổng quan và cách ứng xử phù hợp. Ví dụ hỏi về tiền, nếu Nguyên thần cùng Tiết thần đều động, thì báo người giúp mình hay chung vốn làm ăn sẽ là người giúp giảm bớt chi phí về mặt ý kiến, nên các vấn đề quản trị sẽ lấy ý kiến người làm chung làm trọng.

Thứ hai là cục. Khi hợp cục, ta ưu tiên lấy hành của cục làm yếu tố tác động sau cùng trong chuỗi. Trong quẻ Càn nói trên, nếu Dần, Ngọ, Tuất thành cục mà các hào còn lại không thành cục, ta bỏ qua ba hào Dần, Ngọ, Tuất, chỉ xét tiếp các hào còn lại. Lấy kết quả chuỗi lẻ còn lại cho tác động với hành của cục, rồi lấy kết quả đó quy chiếu với Thế và dụng thần. Cục báo việc chung nhóm, có thể là làm việc trong một nhóm người hay một chuỗi liên kết, chẳng hạn nhiều công ty liên kết, và ta luận theo đó. Với các hình thức cục ta cũng có thể tham khảo tam hợp cục và bán hợp cục.

Một quẻ cổ hỏi bệnh và những mốc ứng kỳ bị tính lệch

Với một sự kiện không cho phép đảo ngược, từng cặp hào đều phải được ghi lại, nếu không mốc cuối sẽ lệch vài tháng.

Trong một kho quẻ cổ có quẻ Thiên Hỏa Đồng Nhân, ngày Kỷ Mão, tháng Tuất, hỏi về bệnh của người mẹ. Quẻ có năm hào động: Tử tôn Tuất thổ, Thê tài Thân kim, Quan quỷ Hợi thủy ở hào thế, Tử tôn Sửu thổ hóa Thìn thổ, Phụ mẫu Mão mộc hóa Dần mộc. Lời luận cổ viết rằng hào Phụ mẫu Mão mộc gặp ngày kiến, hào trên Tuất thổ động sinh Thân kim, Kim sinh Hợi thủy. Nếu Sửu thổ không hóa Tiết thần chặn Thủy thì Phụ mẫu còn được Thủy nuôi, bệnh tuy hiểm nghèo nhưng chưa đáng ngại. Nay Phụ mẫu không được Thủy nuôi dưỡng, lại hóa Thoái thần, tinh huyết bại hoại. Đến tháng Sửu, Thổ vượng lấy hết nguồn nước, cần đề phòng nguy hiểm. Về sau người mẹ quả nhiên mất vào tháng Sửu.

Phép luận ấy có lẽ đã nhầm ở khoảng chênh lệch giữa tháng và tiết khí nên mới ra tháng Sửu. Đúng ra phải tính từng mốc theo thứ tự ứng kỳ từng nơi: trong vòng địa chi, chi nào đến trước lấy trước. Tháng Tuất nằm giữa Dần và Thìn, Tuất gần Dần hơn nên ứng kỳ đầu tiên nghiêng về Dần. Đây là quẻ sự kiện cố định, nghĩa là người mẹ hoặc còn hoặc mất, vì vậy quẻ phải được xét từ trên xuống, không bỏ hào nào.

Cặp thứ nhất là Tử tôn Tuất với Thê tài Thân, kết quả là Thân, chỉ lấy một điểm ứng kỳ tại Thân dù ngày Kỷ Mão có Thân Dậu Tuần không. Cặp thứ hai là Thân với Hợi, kết quả là Hợi. Cặp thứ ba là Hợi với Sửu, kết quả là Sửu. Tới đây ta thấy tháng Tuất làm Thìn bị Nguyệt phá, nên điểm ứng kỳ thứ hai tại Thìn, vì Thực phá của hào biến Sửu thổ hóa Thìn thổ. Đây cũng là lý do hào Thân kim ở hào năm không được tính là nhập mộ tại Sửu thổ: nếu hào biến Không hay Phá thì vĩnh viễn không tính là mộ, dù có được Thực. Cặp thứ tư là Sửu với Mão, lấy Mão. Đến đây theo lẽ thì chưa mất được, nhưng tiếc thay Mão hóa Thoái, mà thoái thì ngày dài tháng rộng mới thoái, nên không mất ngay trong tháng. Hơn nữa hào Mão bị tháng hợp, ứng kỳ của hợp là lúc xung tháng, nên điểm ứng kỳ thứ ba là Thìn, vô tình trùng với điểm thứ hai. Cuối cùng người mẹ mất vào tháng Dần chứ không phải tháng Sửu.

Những tín hiệu cho biết một hào đã biến mất hay mới xuất hiện

Trong quẻ nhiều hào động, người giỏi là người biết hào nào đang tạm thời không còn được tính.

Các hào bị tiêu biến gồm: hào Hưu, Không, Phá, Suy, hào vô căn mà nhập mộ; hào Phá mà hóa Tuyệt; hào hóa khắc mà Kỵ thần vượng. Điểm tiêu biến theo thời gian là hóa Thoái. Còn các điểm xuất hiện mới gồm: hào hưu hỏi việc xa, hóa Tiến, hóa Trường sinh, vượng nhập mộ, vượng Phá. Hãy ghi nhớ hai nhóm này như hai cái cân: một bên hào đang rời khỏi chuỗi tính, một bên hào đang bước vào.

Nguồn: Vi Nhất Sơn, Bốc Dịch Đại Toàn.