Bài tổng quan
Đậu Sởi, Căn Nguyên Bệnh Tật, Quỷ Thần Và Phép Mời Thầy Chữa Bệnh
Có người hỏi Dã Hạc lão nhân: bốc dịch để cầu thần, mời thầy chữa bệnh, liệu có cái lý ấy không? Ông đáp lại bằng một câu hỏi ngược: nếu không có cái lý đó, thì Phục Hy vạch quẻ, Thần Nông nếm thuốc là để làm gì. Rồi ông ví con người lúc chuyển vận như cây đem dời chỗ: còn gốc rễ, trên che dưới tưới thì sống; mất gốc rễ, gặp nắng là khô. Tăng San Bốc Dịch đi từ nốt đậu nốt sởi mọc thưa hay dày, sang chỗ đau nằm ở tạng nào theo ngũ hành bát quái, sang loại thần loại quỷ gây họa, rồi tới phương nào có thầy giỏi. Nhưng bệnh nào mới là bệnh còn gốc rễ để mà cứu?
Đậu, Sởi: Hào Quỷ Định Ngày Phát Và Nốt Mọc Thưa Hay Dày
Nếu lúc bình thường mà xem bao giờ lên đậu, lên sởi, thì lấy hào Quỷ làm Dụng thần. Nếu hào Quỷ tĩnh, đến lúc gặp trực, gặp xung sẽ lên. Nếu hào Quỷ động, đợi khi gặp trực, gặp hợp sẽ phát. Nếu hào Quỷ suy, đợi đến năm sinh vượng. Nếu hào Quỷ vượng hoặc hiện nhiều, đợi đến năm gặp Mộ. Nếu hào Quỷ Không, Quỷ Phá, đợi khi điền thực. Nếu hào Quỷ phục, nhập Mộ, đợi đến năm xuất hiện.
Khi đã bị lên đậu, lên sởi, mà hỏi xem lành dữ thế nào, thì kỵ gặp quẻ Lục xung, cũng kỵ Tử Tôn hóa Quỷ, Quỷ hóa Tử Tôn; hoặc Phụ hóa Tử, Tử hóa Phụ; hoặc Tử Tôn phục mà Không Phá, đều là điềm dữ.
Hỏi xem nốt đậu, nốt sởi mọc thưa hay dày, nếu hào Quỷ vượng mà lâm Nhật Nguyệt, hoặc động mà được sinh phù, thì nốt đậu, nốt sởi sẽ mọc dày; nếu hào Quỷ gặp Không, Phá, Hưu Tù, Mộ, Tuyệt, nốt đậu, nốt sởi sẽ thưa thớt.
Nếu hào Quỷ động tại cung Càn, đậu mọc nhiều trên đầu. Nếu hào Quỷ động tại quẻ Khôn, đậu sởi mọc nhiều ở phần bụng. Nếu động tại cung Cấn, sẽ mọc nhiều ở tay. Nếu động tại cung Đoài, sẽ mọc nhiều ở miệng. Nếu động tại Khảm, Ly, sẽ mọc nhiều tại nửa thân trên. Nếu động tại Chấn, Tốn, sẽ mọc nhiều tại nửa thân dưới. Nếu là Quỷ hỏa, nốt đậu màu đỏ tía; nếu là Quỷ kim, nốt đậu trắng bệch; nếu là Quỷ thủy, nốt đậu đen, lõm; nếu là Quỷ mộc, nốt đậu sẽ bé; nếu là Quỷ thổ, nốt đậu sưng tấy.
Những nội dung xem trên đây, cần chia ra từng quẻ để xem, không thể dùng một quẻ để đoán chung cho tất cả. Nhưng nhìn chung, đều phải quan sát hào Tử Tôn. Nếu Tử Tôn lâm Nhật Nguyệt, hoặc được Nhật, Nguyệt, hào động tương sinh, hoặc động mà hóa cát, không bị hình thương khắc hại, trong quẻ không có nhiều hào động, thì nốt đậu tuy dày nhưng sẽ bay hết, nốt đậu tuy lõm sâu, rồi cũng lành.
Căn Nguyên Bệnh Tật: Ngũ Hành, Bát Quái Và Lục Thú Chỉ Ra Chỗ Đau
Biết được lúc nào phát bệnh rồi, còn phải biết cái đau nằm ở tạng phủ nào.
Hỏa thuộc tâm kinh, phát sốt, miệng khô, họng rát;
Thủy là phần thận, cảm lạnh, mồ hôi, di tinh.
Kim phổi mộc gan, thổ là bệnh về đường ruột;
Suy nhẹ vượng nặng, động ắt thân xác đớn đau.
Khôn bụng, Càn đầu, Đoài là cổ họng, ho hắng;
Cấn tay, Chấn chân, Tốn là bại liệt, loét tràng.
Đằng Xà đau tim, Thanh Long là tửu sắc quá độ;
Câu Trần phù thủng, Chu Tước là lời lẽ đảo điên.
Bạch Hổ tổn thương, phụ nữ ắt băng huyết, thiếu máu;
Huyền Vũ trầm uất, đàn ông bệnh kín âm hư.
Dã Hạc bàn rằng: Trên đây là đoạn trích trong phần xem về bệnh tật trong chương "Hoàng kim sách". Với người bình thường mà nói, thì không thể không nghe theo đó. Nếu như hiểu phép chia ra để xem, xem thêm một quẻ để định cát hung, như vậy sẽ có ứng nghiệm. Còn nếu như chỉ dùng một quẻ để đoán gộp chuyện sống chết mà được linh ứng, thì ta không tin. Cần phải hiểu rằng người đến hỏi về bệnh, là muốn biết mắc bệnh ra sao, điều trị thế nào, và tình hình lành dữ ra sao? Nếu chỉ đoán bừa là cảm lạnh cảm nóng, nếu như đúng, cũng chỉ nói qua loa được triệu chứng mà thôi. Còn bệnh nhân không biết đường nào để tìm cát tránh hung, thì xem quẻ cũng có ích gì? Nay xem đoạn phú trên, chỉ nói về các chứng bệnh, mà không mách nước phải chữa trị bằng cách nào. Nếu như tâm kinh phát nhiệt, thì bản thân người đến xem bệnh chẳng lẽ lại không tự biết? Thử hỏi muốn trị chứng phát nhiệt đó, phải dùng cách nào? Đều là lý luận vô ích, nên ta đều bỏ hết. Khi gặp người đến xem bệnh, ta thường bảo họ trước tiên hãy xem về cát hung. Nếu được quẻ cát, bệnh sẽ thuyên giảm, không cần phải uống thuốc cầu thần. Nếu gặp quẻ hung, thì bảo người xem mời thầy về chữa. Nếu gặp quẻ có hào Quỷ động khắc Dụng thần, thì bảo họ xem lại về quẻ thần. Hoặc là xem về gia trạch, hoặc là xem về phần mộ, là để xem bị phạm phải chỗ nào, để tìm cách xử lý chữa trị, như vậy ngõ hầu không phụ lòng người đến xem vậy.
Quỷ Thần: Hào Quỷ Thuộc Hành Nào Thì Ứng Vị Thần Ấy
Có những cơn đau mà thầy thuốc không gọi được tên, người xưa đi tìm nguyên do ở một cõi khác.
Nếu xem về quỷ thần, mà trong quẻ hào Quỷ hưu tù, hoặc gặp Không, Phá, Mộ, Tuyệt, thì chủ về tai họa không phải do quỷ thần gây ra.
Quan Quỷ thuộc kim, vượng tướng, chủ về thần võ, hoặc thần tại phương tây. Nếu hưu tù, là chỉ ma quỷ chết vì đao kiếm.
Hào Quỷ thuộc mộc, nếu vượng thì chỉ thần văn, hoặc thần tại phương đông. Nếu suy, chủ về yêu quái trong cây, cỏ, hoặc ma quỷ chết vì hình trượng, treo cổ.
Hào Quỷ thuộc thủy, chủ về thần sông thần biển, hoặc thần tại phương bắc. Nếu hưu tù, chủ về ma quỷ chết đuối tại sông suối ao hồ.
Hào Quỷ thuộc hỏa, chủ về thần lửa, hoặc thần sấm thần sét, thần lò thần bếp. Nếu hưu tù, chủ về ma quỷ chết cháy.
Hào Quỷ thuộc thổ, chủ về thần Thổ địa, hoặc miếu thờ chính, hoặc thần cai quản sông núi, xã tắc. Nếu hưu tù, chủ về ma quỷ chết vì sập nhà, đổ tường.
Phép xem xưa căn cứ vào ngũ hành kim mộc thủy hỏa thổ để phân biệt các loại thần. Ví dụ như Quỷ thuộc kim, là chỉ các vị thần Thiên Tướng Quan Công, Kim Cương Nguyên soái, Ngũ công, Nhạc công, ta cho rằng cách đấy là sai. Thần võ rất nhiều, không thể đếm hết, có vị được sắc phong, có vị chưa được phong, phong tục mỗi vùng khác nhau, cũng có rất nhiều vị không được ghi chép trong sách vở, chưa được thờ cúng trong miếu. Bởi vậy, nên cần hỏi bệnh nhân xem, có hứa hẹn tại đền, miếu thần võ nào mà chưa hoàn trả hay không? Hoặc có gây ô uế, phá hủy đền miếu nào không, để chỉ đích danh vị thần đó mà xem quẻ. Nếu như hào Quỷ vượng hoặc động, tức đúng là vị thần đó. Nếu hào Quỷ không hiện trong quẻ, thì xem tiếp về quỷ thần nơi khác. Hào Quỷ thuộc mộc, hỏa, thủy, thổ, cũng đều sử dụng phương pháp này.
Nếu đắc tội với thần thiện, chính thần, thì dùng hương hoa, ngựa giấy để cúng tế. Nếu đắc tội với thần ác, tà thần, cần chuẩn bị tiền giấy, đợi buối đêm tối yên tĩnh, nếu là Quỷ thuộc kim thì hướng về phương tây để đốt, Quỷ thuộc thủy thì hướng về phương bắc để đốt...
Dã Hạc bàn rằng: Nếu gặp thiên tai, bệnh dịch, cần theo phương pháp này để cúng tế, ta đã thử nghiệm nhiều lần. Nhưng nếu là phong lao, cổ trướng, tức là tiên thiên mất cân bằng; nếu do tửu sắc hại thân, tức là hậu thiên thiếu cẩn trọng, những việc đó thì có liên quan gì đến quỷ thần? Có cúng tế, đốt tiền vàng cũng là vô ích. Chỉ có cách tiết chế ẩm thực, tránh xa sắc dục, bế khí dưỡng thần, thì bệnh tình tự nhiên sẽ giảm. Ta đi khắp giang hồ, thấy các vùng Điền, Kiềm, Thục, Việt người dân không uống thuốc, mà chỉ sùng tín quỷ thần. Khi mắc bệnh, trước hết dùng ba hoặc năm loại động vật cúng tế, sau lại giết trâu giết ngựa, cúng một lần không khỏi, lại cúng tiếp, có khi đến hai ba chục lần, không ít người vì đau ốm cầu cúng mà trở nên bần cùng. Làm như vậy là không biết rằng, tàn hại những sinh mạng khác để cứu sinh mạng của mình là tội lỗi lớn. Mà đây lại là hại vô số sinh mạng, mà mạng của bản thân vẫn không cứu được, những chuyện như thế diễn ra liên tục mà người dân vẫn không biết sửa đổi. Nay lại đến lượt người đọc sách cũng tin vào thần bệnh, thần tà, ta thực sự không thể nào hiểu nổi. Từ khi Thần Nông nếm các loại cỏ cây để làm thuốc cứu chữa sinh linh, chưa từng có vị thánh hiền nào dạy người cách giết hại các sinh vật sống để cứu sống con người.
Lý Ngã Bình cũng bàn rằng: "Dịch mạo" cho rằng, nếu Quỷ tại hành kim, là chỉ Quan Công, Nhạc Vương. "Dịch lâm bổ di" cũng cho rằng, Thanh Long tượng trưng cho Hán Thọ Đình Hầu. Nhưng nếu người xem chưa hề biết đến Quan Công, thì Quỷ kim và Thanh Long sẽ tượng trưng cho vị thần nào đây? Lại viết rằng: "Cúng tế thì thần sẽ ban phúc cho; không cúng tế, thì thần sẽ giáng tai ương xuống." Đó lạ nói về những tà thần tác oai tác phúc. Còn những vị thần chính trực, làm gì có chuyện như thế. Cuốn sách này từ đầu đến cuối không có điều nào là không hợp lý. Duy chỉ có chương "Tật bệnh" này lại nói sang chuyện quỷ thần, khiến ta rất không phục. Ngờ rằng do người thời này hỏi về bệnh tật, mở miệng liền hỏi ngay về quỷ thần, nên không thể không theo thói tục, người hiểu biết cần phải xem xét cho kỹ.
Mời Thầy Chữa Bệnh: Hào Ứng Là Thầy, Hào Tử Tôn Là Thuốc
Cúng tế xong xuôi mà bệnh chưa lui, rốt cuộc vẫn phải trông vào tay người chữa.
Dã Hạc bàn rằng: "Có người hỏi ta rằng, bốc dịch để cầu thần, mời thầy chữa bệnh có cái lý này không?" Ta đáp: "Nếu không có cái lý đó, thì Phục Hy vạch quẻ, Thần Nông nếm thuốc, là để làm gì?" Người đó bèn trả lời: "Thế nhưng cũng có trường hợp không cứu được, là do đâu?" Ta đáp: "Nếu có gốc rễ, thì có thể cứu. Nếu không có gốc rễ, thì không thể cứu được. Con người khi sao qua cung, hoặc chuyển vận, thoát hạn, gọi là những năm "di hoa tiếp mộc" (dời hoa ghép cây). Nếu di dời những cây, hoa có gốc rễ, bên trên được che chắn, bên dưới được tưới tắm, thì sẽ sống. Nêu không che không tưới, gặp nắng sẽ khô. Uống thuốc, cầu thần, cũng là vì cái ý đó. Còn nếu là cây không gốc rễ, hoa không cuống, tuy được tưới tắm chở che, cũng là vô ích."
Tự xem về việc mời thầy, thì lấy hào Ứng làm thầy thuốc. Nếu xem thay người thân, cũng lấy hào Ứng làm thầy thuốc.
Quỷ tác ưu thần hưu vọng động; Phúc vi hỷ duyệt yếu sinh phù.
Quỷ là ưu phiền đừng vọng động; Phúc là vui vẻ nên sinh phò.
Tự xem cho mình hay xem thay người khác, thì Quỷ đều là thần ưu phiền lo lắng, nếu Quỷ trì Thế, hoặc động trong quẻ, mà được hào Tử Tôn cũng động mà khắc chế, thì có thể mời thầy thuốc đó đến chữa trị, bệnh sẽ khỏi. Nếu được Tử Tôn lâm Ứng, thì đó là thầy thuốc giỏi. Nguyên nhân là vì đâu? Vì Tử Tôn là thần khắc chế Quỷ, nhưng không thể khắc chế tà ma quỷ quái thực sự, mà chỉ có tác dụng khắc chế Quỷ ưu phiền, khiến cho ta không còn lo lắng.
Ứng tác y nhân, bất nghi Không Phá Mộ Tuyệt.
Ứng là thầy thuốc, không nên Không, Phá, Mộ, Tuyệt.
Nếu hào Ứng Không, Phá, Mộ, Tuyệt, hưu tù, suy nhược, hoặc vượng tướng mà bị Nhật thần, Nguyệt kiến, hào động xung khắc, hoặc động mà hóa Quỷ, hóa Tuyệt, hóa hồi đầu khắc, đều chủ về thuốc thang không hiệu quả.
Tử Tôn chế Quỷ, tối hỷ vượng tướng sinh phù.
Tử Tôn chế Quỷ, mong được vượng tướng sinh phò.
Nếu hào Tử Tôn lâm Thế, Ứng, hoặc phát động trong quẻ, cũng cần phải vượng tướng, không bị Hình, Xung, Khắc, Hại, không gặp Phá, Mộ, Tuyệt, Không, như vậy uống thuốc sẽ có tác dụng.
Nếu như Tử Tôn động hóa Quỷ, hóa Khắc, là thuốc ấy không tốt. Nếu Tử Tôn động hóa Không, đợi đến ngày thực Không sẽ có tác dụng. Nếu Tử Tôn hóa sinh hóa vượng, hoặc hóa Tiến thần, thì càng là thuốc tốt.
Sách xưa cho rằng hào Tử động hóa Tử Tôn là chỉ thuốc tạp, như vậy là không đúng. Nếu Tử Tôn hóa Tử Tôn mà lại vượng tướng, nên đổi thuốc, sẽ gặp thuốc tốt.
Y khắc Dụng hào, cận bệnh tức dũ.
Ứng khắc hào Dụng, bệnh gần sẽ khỏi.
Nếu tự xem về bệnh của mình, mà hào Ứng khắc hào Thế, tức là khắc chế bệnh của ta. Nếu hào Ứng khắc Dụng thần, cũng đoán như vậy. Nhưng nếu là mắc bệnh lâu ngày hoặc người thể trạng hư nhược, gặp quẻ này là không nên, vì không chỉ khắc chế bệnh, mà bản thân cũng bị tổn thương.
Nếu hào Ứng lâm Huynh, lâm Quỷ mà khắc Dụng thần, hoặc khắc hào Thế, bất kể bệnh mới mắc hoặc bệnh lâu ngày, đều bị tổn hại.
Phụ hào trì Thế, diệu dược nan điều.
Hào Phụ trì Thế, thuốc tiên khó chữa.
Nếu tự xem cho mình mà gặp hào Phụ trì Thế, thì uống thuốc cũng vô hiệu. Cần phải tĩnh dưỡng, tránh xa sắc dục, tránh buồn phiền giận dữ, bệnh tật còn có thể thuyên giảm.
Nếu Huynh Đệ trì Thế, mà có hào Tử Tôn động trong quẻ, có thể mời thầy thuốc đến chữa. Nhưng kỵ Quỷ vượng, Quỷ động, chủ về uống nhầm thuốc.
Nếu hào Tài trì Thế, không nên ăn những thức ăn bổ béo. Nếu vượng tướng mà được sinh phù, có thể tìm được thầy tốt. Nếu hưu tù mà gặp khắc phá, thì không còn thuốc chữa.
Tử bất đại phụ dĩ chiêm dược, thê bất đại phu nhi bốc y.
Con không thay cha xem về thuốc, vợ không thay chồng xem thầy lang.
Nếu con xem thay cho cha, thì hào Phụ nên vượng tướng. Nhưng xem về thấy về thuốc, phải lấy hào Tử Tôn làm Dụng thần, nếu Phụ vượng sẽ tổn hại Tử Tôn, nên một hào không nên dùng cho hai mục đích.
Vợ xem thay cho chồng, thì hào Quan Quỷ nên vượng tướng. Nhưng xem về thầy về thuốc, phải lấy hào Tử Tôn làm Dụng thần. Tử vượng sẽ tổn thương Quan Quỷ, tức tổn hại đến chồng, bởi vậy, mà vợ cũng không thể xem thay chồng về thầy, về thuốc.
Diên y ư Tử Tôn chi phương, trị bệnh dĩ Ứng hào nhi định.
Mời thầy ở phương của Tử Tôn, trị bệnh căn cứ vào hào Ứng.
Nếu trong quẻ hào Tử Tôn vượng tướng, thì nên mời thầy thuốc ở phương của hào Tử Tôn. Ví dụ Tử Tôn tại Ngọ hỏa mà vượng hoặc động, thì nên mời thầy thuốc tại phương Ngọ hỏa tức phương nam. Những trường hợp còn lại cũng loại suy từ đó.
Nếu trong quẻ hào Tử Tôn hưu tù, Không, Phá, cần xem hào Ứng có vượng hay không. Nếu hào Ứng vượng tướng, sinh hợp Dụng thần, thì nên mời thầy thuốc tại phương của hào Ứng. Ví dụ nếu hào Ứng tại Thân kim, thì lương y sẽ ở phía tây nam. Những trường hợp khác cũng loại suy từ đó.
Nếu trong quẻ có một hào độc phát mà tương sinh Dụng thần, thì nên mời thầy thuốc tại phương đó, căn cứ vào ngũ hành để xác định tên họ thầy thuốc. Nếu hào thủy động, nên mời thầy thuốc trong họ có bộ thuỷ; nếu hào hỏa động, nên mời thầy thuốc trong họ có tượng hỏa; nếu hào mộc động, nên tìm những thầy thuốc trong họ có bộ thảo, bộ mộc; nếu hào thổ động, nên tìm những thầy thuốc trong họ có bộ thổ.
Ví dụ như xem về bệnh tình của vợ, mà hào Thê Tài thuộc thủy, được hào Thân kim phát động tương sinh, nên mời thầy thuốc họ Tiền (tức trong họ có bộ kim) đến chữa trị. Những trường hợp khác cũng loại suy từ đó.
Bất khởi chi chứng, quái trung bất hiện kỳ y. Lập dũ chi tai, hào trung bất báo dụng dược.
Chứng bệnh khó khỏi, trong quẻ không hiện lương y. Tật nhẹ chóng lành, tượng hào không cần dùng thuốc.
Ta thường gặp những quẻ xem về việc mời thầy thuốc, mà phải bệnh không có thuốc chữa, thì trong quẻ không hiện tượng thầy thuốc. Không phải là Dụng thần hóa Quỷ, Quỷ hóa Dụng thần, thì là Kỵ thần hóa Lục thân, Lục thân hóa Kỵ thần; hoặc Dụng thần hóa Tuyệt, hóa Khắc, hóa Mộ; hoặc là xem về bệnh lâu gặp xung, gặp Không, hoặc theo Quỷ nhập Mộ, đều là tượng không thuốc nào chữa khỏi.
Nếu là bệnh chóng lành, thì thần cũng không cho hiện tượng thầy thuốc trong quẻ. Nếu là bệnh gần, nếu không phải gặp quẻ Lục xung, thì cũng là Dụng thần gặp Tuần Không, hoặc Dụng thần hóa hồi đầu sinh. Nếu là tự xem, gặp Tử Tôn trì Thế, đều là tượng không cần uống thuốc cũng khỏi bệnh.
Nguồn: Tăng San Bốc Dịch – Dã Hạc lão nhân (Vương Hồng Ứng bình thích)
