Bài tổng quan

Chương Cầu Tài: Xem Buôn Bán, Kinh Doanh, Vay Mượn Và Hùn Hạp

Bói Dịch - Bốc Phệ Chính Tông16/09/202616 phút đọc2 lượt đọc

Trong Lục Hào, việc làm ăn được định nghĩa ngắn gọn: cất hàng tại nhà là cổ, đem hàng đi bán là thương, và muốn hỏi cát hung thì chỉ cần xem hai hào Tài và Phúc. Tài là vốn, Phúc là lời, tức hào Thê Tài và hào Tử Tôn. Từ nguyên tắc ấy, hai mươi câu phú đầu luận chuyện buôn bán, kinh doanh qua sự tương tác giữa Thê Tài, Tử Tôn, Huynh Đệ, Quan Quỷ và Phụ Mẫu, nên mỗi hào đều giữ một vai. Những câu còn lại mở sang việc vay mượn và hùn hạp, qua các câu phú giàu hình ảnh. Vì vốn và lời gắn chặt với nhau, việc buôn bán chỉ vững khi cả hai hào cùng có sức. Một câu phú còn ví việc thiếu cả Tài lẫn Phúc như ôm cây đợi thỏ.

Mục lục · 2 phần

01Cầu Tài: mở đầu và câu 1–20
02Cầu Tài: câu 21–41

Cầu Tài: mở đầu và câu 1–20

Cầu Tài — xem việc buôn bán, kinh doanh, vay mượn, làm ăn qua sáu hào của quẻ Bốc Dịch.

Mở đầu

居貨曰賈行貨曰商總為資生之計 - 蓍所以筮龜所以卜莫非就利之謀 - 要問吉凶但看財福

Cư hóa viết Cổ, hành hóa viết Thương, tổng vi tư sinh chi kế
Thi sở dĩ Phệ, qui sở dĩ Bốc, mạc phi tựu lợi chi mưu
Yêu vấn cát hung đãn khán Tài Phúc

Cất hàng tại nhà là Cổ, đem hàng đi gọi là Thương, tất cả đều là kế thêm của. Có thi để bói Phệ, mai rùa để Bốc, bói gì cũng chỉ vì tính lợi. Cần hỏi cát hung chỉ xem Tài, Phúc.

Tài là vốn, Phúc là lời. Hai yếu tố này không thể tổn hại. Trong quẻ hào Tử Tôn gọi là Phúc thần.

1.

財旺福興無問公私皆稱意 - 財空福絕不拘營運總違心

Tài vượng, Phúc hưng, vô vấn công tư giai xứng ý
Tài Không, Phúc Tuyệt, bất câu doanh vận tổng vi tâm

Tài vượng, Phúc động chẳng kể công hay tư đều vừa lòng. Tài Không, Phúc Tuyệt chẳng kể mưu cầu gì cũng trái lòng.

Tài vượng tướng, Tử Tôn phát động, không kể mưu tính công hay tư đều hợp ý. Nếu bị thương khắc hay lâm Mộ Tuyệt, mà không được cứu, buôn bán gì cũng trái với ý nguyện.

2.

有福無財兄弟交重偏有望

Hữu Phúc vô Tài, Huynh Đệ giao trùng thiên hữu vọng

Có Phúc mà không có Tài, Huynh Đệ động hơi có hy vọng.

"Hữu" là có ý nói phát động, "Vô" có ý nói Phục tàng. Phàm xem cầu tài mà trong quẻ Tử Tôn phát động, mà không bị thương khắc, thì tài nguyên dồi dào vững chắc, cho nên tốt. Lại nếu hào Huynh phát động sinh phò Tử Tôn, thì càng củng cố gốc rễ. Cho nên mới bảo Huynh Đệ giao trùng thì có hy vọng đều là vì Tử Tôn cũng động.

3.

有財無福官交發動亦堪求

Hữu Tài vô Phúc, Quan hào phát động diệc kham cầu

Có Tài không có Phúc nếu hào Quan động cũng có thể mong được.

Tử Tôn phục, Tài không có sinh khí, nếu gặp Huynh Đệ tất bị cướp đoạt, cần trong quẻ có hào Quan phát động, hoặc Nhật thần là Quan để khắc chế Huynh Đệ thì có thể cầu tài được. Nếu lại có Tử Tôn động, thì dù Quan Quỷ động cũng bị trở ngại, ngược lại không dễ dàng.

4.

財福俱無何異守株待兔

Tài Phúc câu vô hà dị thủ châu nhi đãi thố

Tài Phúc đều không có, nào khác gì ôm cây đợi thỏ.

Có Tài không có Phúc thì tiền bạc khó khăn, há cả Tài và Phúc đều không có, nào khác gì vọng tưởng ôm cây đợi bắt được thỏ.

5.

父兄皆動無殊緣木求魚

Phụ Huynh giai động, vô thù duyên mộc dĩ cầu ngư

Phụ và Huynh đều động không khác gì trèo cây để bắt cá.

Phụ Mẫu khắc Tử Tôn mà sinh Huynh Đệ. Phụ và Huynh đều động thì như trèo cây bắt cá, ý nói không thể nào được.

6.

月帶栽神卦雖無而月中必有

Nguyệt đới Tài thần, quái tuy vô nhi nguyệt trung tất hữu

Nguyệt kiến là Tài thì quẻ tuy không có hào Tài, nhưng trong tháng thì có tiền.

Nguyệt kiến là giềng mối của quẻ, nếu lâm hào Tài, tuy trong quẻ không có hào Tài nhưng hào Tài phục cũng được Nguyệt kiến phò cùng, gặp ngày trị tất được.

7.

日傷妻位財雖旺而當日應無

Nhật thương Thê vị, Tài tuy vượng nhi đương nhật ứng vô

Nhật hình thương hào Thê, thì dù hào Tài vượng mà ngay ngày đó cũng không có.

Tài hào vượng tướng sinh hợp với Thế hào hoặc trì Thế hào tất tượng sẽ có. Nếu bị Nhật thần khắc chế thì phải qua ngày đó mới có thể được.

8.

多財反覆必須墓庫以收藏

Đa Tài phản phúc, tất tu Mộ khố dĩ thu tàng

Nhiều hào Tài thì tráo trở, tất cần nhập Mộ để cất giữ.

Trong quẻ hiện hai ba hào Tài là thái quá, thì Tài tráo trở khó mong được, cần có Mộ khố của Tài trì Thế thân mới gọi là được cất giữ thì mới có lợi.

9.

無鬼分爭又怕交重而阻滯

Vô Quỷ phân tranh, hựu phạ giao trùng nhi trở trệ

Không có Quỷ tất tranh chia, lại sợ động mà trở ngại.

Không có Quỷ tất hào Huynh chuyên quyền, Tài tuy hữu khí cũng bị tiêu hao. Nếu Huynh lại phát động tất lo có tranh đoạt phân tán tiền của. Quan Quỷ lại không nên động, động tất có trở ngại.

10.

兄如太過反不剋財

Huynh như thái quá phản bất khắc Tài

Huynh hào nếu quá nhiều thì ngược lại không khắc hào Tài.

Huynh Đệ là hào kỵ sát khi xem cầu tài. Nhật Nguyệt, hào động, hào biến đều là Huynh, thì hào Huynh thái quá. Nếu thấy Tử Tôn động, ngược lại Huynh chẳng khắc Tài mà là lợi vô cùng. Tử Tôn an tĩnh thì phần lớn không tốt.

(Giải thích như thế này thì chẳng có gì lạ, chỉ diễn ý "tham sinh vong khắc" (ham sinh mà quên khắc). Huynh động sinh Tử, Tử động sinh Tài mà thôi. Không nêu được sự thái quá của hào Huynh làm nó không thể khắc Tài.)

11.

身或兄臨必難求望

Thân hoặc Huynh lâm tất nan cầu vọng

Nếu Thân lâm Huynh tất khó mưu cầu.

Hào Quái thân là hào thế thống khi xem cầu tài, nếu trì Huynh thì bất cứ buôn bán gì, hỏi về tiền của gì cũng bất lợi. Huynh Đệ trì Thế cũng vậy.

(Thật ra với Quái thân thì chưa chắc đã nghiệm, chỉ ngại Huynh ở hào Thế, nhưng cũng còn phải xét suy vượng nữa.)

12.

財來就我終須易 - 我去尋財必是難

Tài lai tựu ngã chung tu dị
Ngã khứ tầm tài tất thị nan

Tài đến tìm Ta rồi sẽ dễ. Ta đi tìm Tài tất sẽ khó.

Tài hào sinh hợp Thế hào, khắc Thế, trì Thế là Tài đến tìm Ta, tất nhiên dễ được. Nếu hào Tài với hào Thế không liên quan, thì gọi là Ta đi tìm Tài, tất khó hy vọng được.

13.

身遇旺財似守囊中之物 - 世持動弟如撈水底之針

Thân ngộ vượng Tài tự thủ nang trung chi vật
Thế trì động Đệ như lạo thủy để chi châm

Thân gặp Tài vượng giống như lấy vật ở trong túi. Thế trì Huynh Đệ động tựa như mò kim đáy nước.

Thế là người cầu tài, nếu lâm hào Tài, tuy vô khí tất cũng chủ dễ được, nếu vượng tướng lại càng tốt. Nếu lâm Huynh Đệ mà dù an tĩnh cũng chủ khó được, động thì càng hại.

14.

福變財生穰穰利源不竭

Phúc biến Tài sinh, nhương nhương lợi nguyên bất kiệt

Phúc động sinh Tài, dồi dào nguồn lợi không dứt.

Xem cầu tài mà Tử Tôn động thì lợi lâu dài, lại thêm hào Tài sinh hợp Thế thân là tượng liên miên không hết. Nếu Tài hóa Tử cũng thế.

15.

兄連鬼剋紛紛口舌難逃

Huynh liên Quỷ khắc phân phân khẩu thiệt nan đào

Huynh cùng Quỷ khắc, khó tránh khẩu thiệt rối rắm.

Ngày xưa chú thích là Huynh Đệ biến Quan Quỷ rồi khắc Thế hào là bị khẩu thiệt rối rắm. Ta cho nói như cậy là sai lầm. Nói chung trong quẻ mà Huynh Đệ động khắc Thế, mà Huynh hóa Quan Quỷ hồi đầu khắc thì chắc chắn chẳng bị khẩu thiệt hao tổn. Ta thường thấy ứng nghiệm. Trong quẻ mà Quan Quỷ và Huynh Đệ cùng phát động thì chắc chắn có thị phi khẩu thiệt. Câu này là nói Huynh Đệ với (liên) Quan Quỷ, chứ không nói Huynh Đệ hóa Quan Quỷ.

16.

父化財必辛勤而有得

Phụ hóa Tài tất tân cần nhi hữu đắc

Phụ hóa Tài tất vất vả và mới được.

Phụ hóa Tài thì không thể tự nhiên mà được, phải vất vả mới có. Huynh hóa Tài thì trước tán sau tụ, hoặc không lợi lúc đầu mà lợi về sau. Quan hóa Tài mà sinh hợp Thế thân, lợi ở chốn công môn, lợi yết kiến quí nhân, cho người cửu lưu thuật sĩ, cầu tại hoàn toàn hy vọng. Nếu Quan lại khắc Thế là giúp Quỷ hại thân, việc công hay tư đều không tốt.

17.

財化鬼防耗折而驚憂

Tài hóa Quỷ phòng hao chiết nhi kinh ưu

Tài hóa Quỷ phòng hao tổn mà lo sợ.

Tài hóa Quan hoặc hóa Huynh rất hung, chủ hao tổn. Lại nếu Thế hào bị thương, e vì tiền mà mang họa.

18.

財局合福神萬倍利源可許

Tài cục hợp Phúc thần, vạn bội lợi nguyên khả hứa

Hợp thành Tài cục hay Phúc cục, có thể chắc lợi vạn phần.

Trong quẻ có tam hợp thành Tài cục, động sinh Thế tất chủ lợi liên miên không dứt, lại được Tài vượng thì chắc lợi vạn phần. Hợp thành Phúc cục sinh hợp Thế hào cũng vậy.

19.

歲君逢劫一年生意無聊

Tuế quân phùng Kiếp, nhất niên sinh ý vô liêu

Tuế quân gặp Kiếp, một năm làm ăn chán nản.

Phàm xem làm ăn lâu dài, sợ nhất là Thái Tuế lâm Huynh Đệ, chủ một năm bất lợi, trì Quan Quỷ chủ một năm lo sợ, trì Phụ Mẫu chủ một năm vất vả, trì Tài Phúc chủ một năm thuận lợi.

20.

世應二交空合虛約難憑

Thế Ứng nhị hào Không hợp hư ước nan bằng

Hai hào Thế và Ứng lâm Không mà hợp thì là hứa hẹn không có căn cứ.

Thế lâm Không khó kiếm được tiền, Ứng lâm Không khó dựa vào người khác. Thế và Ứng đều không mưu sự không chuẩn thực, Không mà động hợp thì là hư ước, hóa Không cũng thế.

Cầu Tài: câu 21–41

21.

主人一位刑傷往求不遇

Chủ nhân nhất vị hình thương, vãng cầu bất ngộ

Hào chủ bị hình thương, đến cầu không gặp.

Chủ nhân là như cầu tài ở quí nhân thì Quan hào làm chủ, cầu tài ở phụ nữ thì Tài hào làm chủ, đại loại như thế. Chủ hào bị Nhật thần, động hào hình thương, hoặc lâm Không hoặc hóa Không đều chủ đến không gặp, mà có gặp cũng chẳng lợi.

22.

世持空鬼多因自己遲疑

Thế trì Không Quỷ đa nhân tự kỷ trì nghi

Thế trì Quỷ lâm Không phần lớn vì mình chần chờ nghi ngờ.

Thế trì Quỷ tất được hào Tài sinh, phàm cầu Tài tất dễ. Nếu lâm Không thì tự mình không hăng hái, nghi ngờ mà lui, cho nên không thành tựu. Thế trì Tài lâm Không cũng thế.

23.

日合動財卻被他人把住

Nhật hợp động Tài khước bị tha nhân bả trú

Nhật hợp với Tài động thì bị người khác nắm giữ.

Tài hào động đến sinh hợp là tượng dễ dàng kiếm được. Nếu bị động hào, Nhật thần hợp với hào Tài động này, tất bị người khác nắm giữ, khó đến với ta. Muốn biết người nào nắm giữ thì lấy hào hợp mà đoán định, như hào Phụ là bậc tôn trưởng chẳng hạn. Muốn biết ngày nào đến tay mình, tất đợi ngày xung mới được.

24.

要知何日得財不離生衰旺合

Yếu tri hà nhật đắc Tài, bất li sinh suy vượng hợp

Muốn biết ngày nào được tiền thì chẳng rời lẽ sinh, vượng, hợp.

Tài động nhập Mộ, hoặc bị hợp thì đợi ngày xung sẽ được; hoặc Tài động gặp Tuyệt thì chờ ngày sinh sẽ được; gặp xung thì chờ ngày hợp; gặp Nguyệt phá thì chờ ngày điền thực; ngày hợp sẽ được; như an tĩnh thì đợi ngày xung sẽ được; gặp Tuần không thì chờ ngày xuất Tuần; phục thì chờ ngày xuất hiện.

25.

欲決何時有利但詳春夏秋冬

Dục quyết hà thời hữu lợi, đãn tường xuân hạ thu đông

Muốn đoán lúc nào có lợi, chỉ cần rõ xuân hạ thu đông.

Phàm xem hàng hóa lúc nào được giá không thể đại khái lấy ngũ hành của hào Tài để đoán, như hào Mộc thì đoán xuân và đông được giá, mà lại nên dùng các phép xung thì đợi hợp, hợp thì đợi xung, Tuyệt thì đợi Sinh, Mộ thì đợi lúc xung khai… để đoán. Lại nên dùng hào Tử Tôn để đoán, như Tài ở Trường Sinh thì ngày càng được giá, gặp Đế Vượng thì trước mắt được giá, chậm trễ thì hạ giá mà không có lời.

26.

合夥不嫌兄弟

Hợp khỏa bất hiềm Huynh Đệ

Hùn hạp thì không hiềm Huynh Đệ.

Phàm xem hùn hạp buôn bán, nếu Thế Ứng đều là Tài hào tất hợp ý. Huynh lâm Quái thân ấy là nguyên nhân dẫn đến chia của cải, nhưng tĩnh thì không ngại mà động thì không nên.

27.

公門何慮官交

Công môn hà lự Quan hào

Cửa công lo gì hào Quan.

Xem về Tài đều kỵ Quan động, chủ sợ có cản trở. Xem về Tài cho cửa quan tất phải dựa vào quan phủ, nên Quan cần sinh hợp Thế thân mới tốt, còn khắc Thế tất họa đến ngay.

28.

九流術士偏宜鬼動生身

Cửu lưu thuật sĩ thiên nghi Quỷ động sinh Thân

Xem cho Cửu lưu thuật sĩ cần Quỷ động sinh Thân.

Cửu lưu cầu Tài lấy Quan hào làm chủ, nếu xuất hiện mà động sinh hợp với Thế tất nhiên xứng ý, kỵ hình khắc với hào Thế.

29.

六畜血財尤喜福興持世

Lục súc huyết Tài vưu hỷ Phúc hưng trì Thế

Lục súc khó kiếm tiền, nên có Phúc động trì Thế.

Phàm xem quẻ bán buôn lục súc, nuôi dưỡng đều cần Tử Tôn vượng tướng, trì Thế lâm Thân thì tốt. Phụ Mẫu phát động tất có thương tổn, hóa xuất Thổ Quỷ nên phòng ôn dịch mà chết. Phúc vượng Tài lâm Không, lục súc tuy tốt mà không có lợi.

30.

世應同人放債必然連本失

Thế Ứng đồng nhân, phóng trái tất nhiên liên bản thất

Thế Ứng cùng là Huynh Đệ, cho vay tất mất vốn.

Cho vay tối kỵ Thế Ứng đều là Huynh Đệ, tất khó đòi, Tài hào Tuyệt thì vốn cũng không còn. Thế Ứng lâm Không cũng thế.

31.

日月相合開行定主有人投

Nhật Nguyệt tương hợp, khai hàng định chủ hữu nhân đầu

Được Nhật Nguyệt hợp thì mở hàng chủ có người đến.

Người mở hàng xem về Tài, cần Thế Ứng đừng lâm Không, Tài Phúc cần trọn vẹn, Quan Quỷ cần hữu khí, Phụ Huynh cần suy tĩnh mới là thượng cát. Lại được Nhật Nguyệt, động hào sinh hợp với Thế, thì người xa gần tới lui cửa hàng, tài lợi đều thuận. Động hóa Quan Huynh thường thị phi khẩu thiệt. Ứng lâm Không chủ mở hàng không thành.

32.

應落空亡索借者失望

Ứng lạc Không vong, sách tá giả thất vọng

Ứng lâm Không, đi vay bị thất vọng.

Đi vay mượn không nên Ứng lâm Không, Không thì chẳng thực. Hào chỉ vật muốn vay mượn đừng Không thì thong thả cũng có hy vọng. Như vật là áo quần, kinh sách thì lấy hào Phụ Mẫu; lục súc, đồ uống rượu thì lấy Tử Tôn. Ngoài ra tiền bạc, thực phẩm đều lấy hào Tài.

33.

世遭刑剋賭博者必輸

Thế tao hình khắc, đổ bác giả tất thâu

Thế gặp hình khắc, đánh bạc tất thua.

Phàm xem đánh bạc cần Thế vượng, Ứng suy. Thế khắc Ứng ta thắng, Ứng khắc Thế người tháng. Huynh Quỷ động hình khắc Thế hào, hoặc Thế lâm Huynh, lâm Không đều chủ không thắng. Thế Ứng tĩnh mà lâm Không, việc đánh bạc không thành. Thế ở Quan Quỷ, phong người âm mưu lường gạt ta. Gian hào động hóa Quan Quỷ, Huynh Đệ thì phần nhiều là đánh lộn.

34.

鬼剋身交商販者必遭盜賊

Quỷ khắc Thân hào, thương phiến giả tất tao đạo tặc

Quỷ khắc hào Thân, bán buôn tất gặp giặc cướp.

Bán buôn kinh doanh nếu gặp Quan lâm Huyền Vũ, động khắc Thế tất gặp họa giặc cướp.

35.

間興害世置貨者當慮他人

Gian hưng hại Thế, trí hóa giả đương lự nha nhân

Gian hào động hại Thế, đưa hàng hóa cần lo người môi giới.

Bán hàng cần Ứng hào sinh hợp Thế hào, tất nhiên dễ thành; hình khắc Thế tất khó. Hào chỉ hàng hóa nhiều thì hàng hóa nhiều, hào này ít thì ít hàng hóa, Không phục thì không có hàng hóa. Hào chỉ hàng hóa như lục súc thì xem hào Phúc, ngũ cốc thì xem hào Tài chẳng hạn. Tối kỵ là Huynh Đệ động, phòng bị côn đồ cướp hoặc bị lường gạt. Huynh ở gian hào khắc hào Thế hào, cần phòng môi giới âm mưu cướp tiền bạc. Đi ra ngoài buôn bán gặp Ứng lâm Không thì chẳng thuận lợi.

36.

停搨者喜財安而鬼靜

Đình tháp giả, hỉ Tài an nhi Quỷ tĩnh

Cất hàng hóa, mừng được Tài yên mà Quỷ tĩnh.

Cất hàng hóa không nên Tài động, động tất có biến. Cũng không nên lâm Không sợ có thay đổi. Quan Quỷ động thì họa chẳng lường. Phụ Mẫu động hóa Quan Quỷ hình khắc Thế hào, bị mưa làm hư hàng hóa. Cho nên cất hàng hóa cần 6 hào an tĩnh, chỉ có Tử Tôn động là tốt.

37.

脫貨者宜財動而身興

Thoát hóa giả nghi Tài động nhi Thân hưng

Bán hàng thì cần Tài động mà Thân động.

Tài động tất chủ dễ bán. Nếu Tài ở ngoài động sinh Thế, cần đi xa bán hàng. Tài ở nội quái động sinh Thế thì bán tại địa phương. Nếu Tài trì Thế mà Tử Tôn ở ngoại quái động, cũng nên đi nơi khác để bán hàng. Người đọc cần thông biến.

38.

路上有官休出外

Lộ thượng hữu Quan hưu xuất ngoại

Hào lộ trị Quan đừng ra ngoài.

Hào ngũ là lộ (đường), lâm Quan phát động, giữa đường nhiều nguy hiểm, không nên ra ngoài. Muốn biết tai họa gì xem Lục thần để đoán. Như Bạch Hổ là sóng gió, Huyền Vũ là đạo tặc chẳng hạn.

39.

宅中有鬼勿居家

Trạch trung hữu Quỷ vật cư gia

Hào trạch gặp Quỷ chớ nên ở nhà.

Hào nhị là hào trạch (nơi ở). Ở nhà cầu Tài, mà Quỷ ở hào này động thì bất lợi. Xem ngũ hành để đoán. Như Hỏa Quỷ thì kỵ đèn đuốc chẳng hạn. Được Tử Tôn trì Thế phát động mới không bị hại. Nếu không có Tử Tôn động thì nên dời phố mới có thể giải được.