Tiến thần, thoái thần: Hào động đang tiến hay đang lùi

Một hào động có thể bước tới hoặc lùi lại

Khi một hào động, nó biến thành một hào khác. Phần lớn các cặp động – biến chỉ cho ta biết hào ấy sinh, khắc hay hóa thành thứ gì. Nhưng có một nhóm cặp đặc biệt, nơi hào biến cùng hành với hào động mà chỉ khác nhau ở chi địa. Nhìn vào thứ tự các chi trên vòng địa chi, hào ấy hoặc tiến lên một nấc, hoặc lùi lại một nấc. Cái nấc ấy là điều đáng để đọc.

Tiến thần là trường hợp hào động và hào biến cùng hành, đồng thời thứ tự địa chi chênh lệch theo chiều thuận. Dần hóa Mão, Sửu hóa Thìn, Thân hóa Dậu đều là những cặp tiến thần quen thuộc: Dần và Mão cùng thuộc mộc, Sửu và Thìn cùng thuộc thổ, Thân và Dậu cùng thuộc kim, và chi biến luôn đứng sau chi động theo chiều quay của vòng địa chi.

Thoái thần giống tiến thần nhưng chạy theo chiều nghịch. Mão hóa Dần, Thìn hóa Sửu là những ví dụ điển hình: vẫn cùng hành, nhưng chi biến lùi lại một nấc so với chi động.

Xét quẻ Phong Lôi Ích hóa Phong Trạch Trung Phu. Ở quẻ này hào Huynh đệ Dần mộc động rồi biến thành Huynh đệ Mão mộc. Một cung Dần mộc chuyển thành cung Mão mộc, vẫn cùng hành mộc, tiến thêm một cung theo chiều thuận của vòng địa chi. Đó là tiến thần. Ngược lại, quẻ Phong Trạch Trung Phu hóa Phong Lôi Ích có Quan quỷ Mão mộc hóa thành Quan quỷ Dần mộc. Cung Mão hóa thành Dần, vẫn cùng hành mộc nhưng lùi lại một cung theo vòng địa chi, đó là thoái thần.

Tiến thần báo hiệu hào ngày một mạnh lên

Có những hào mà ngày hôm nay chưa khỏe, nhưng hướng đi của nó đã nói rõ ngày mai sẽ khác.

Điểm cốt lõi của tiến thần là sự gia tăng. Kết quả cuối cùng của một hào tiến thần luôn nghiêng về phía vượng. Nói cách khác, dù lúc này hào động đang suy yếu hoặc vô căn, thì về lâu về dài nó vẫn sẽ tác động được. Chỉ có điều trong những lúc hơi thở nhất thời của sự việc, khi hào chưa kịp đứng vững, thì thời vận chưa tới và việc chưa thuận. Hào vẫn đang trên đường đi lên, và việc của nó thành bại tùy theo con đường ấy dài bao xa.

Chính vì vậy, với tiến thần ta có thể yên tâm hơn một nửa khi hào đó là hào mình mong chờ. Đến lúc sự việc xảy ra, hào ấy hầu như chắc chắn đã vượng lên. Và điều đó dẫn đến một chú ý về thời gian: quẻ có Kỵ thần tiến mà đang vượng thì đó là chuyện diễn ra gấp gáp, cấp tập. Nếu Kỵ thần quá vượng thì mốc ứng nghiệm thường rơi vào lúc nó nhập mộ.

Thoái thần khó đọc hơn, vì gần và xa cho kết quả khác nhau

Hào lùi lại không hẳn là hào yếu đi ngay lập tức, bởi chuyện quan trọng là sự việc đang đứng ở khoảng cách nào.

Với thoái thần, nếu hỏi việc xa thì cũng giống như tiến thần: chắc chắn hào ấy sẽ tác động được dù có thành hay không. Nhưng nếu hỏi việc gần, thường sẽ xảy ra tình huống chưa kịp thoái. Lấy một ví dụ: xem vào ngày Tỵ, hào Thìn hóa Sửu, hành Thổ đang vượng nhờ ngày, thì gốc gần của hào ấy vẫn chưa thoái. Nhưng nếu hỏi một chuyện xa xôi, chẳng hạn tính theo năm, mà các chi trong quẻ không bị tổn thương như nhập mộ hay phá tuyệt, thì ứng kỳ sẽ rơi vào chi thoái, hoặc vào lúc xung chi bị thoái. Cặp Thìn hóa Sửu thì ứng kỳ đến khi xung Tuất hoặc Sửu.

Điều này có thể nói thành quy tắc ngắn: việc gần mà hào đang vượng thì không tính là thoái. Hào ấy vẫn được coi là một hào vượng bình thường. Chỉ khi nào việc kéo dài đủ xa, đủ chạm tới thời điểm chi bị xung, thì thoái mới thực sự hiện ra.

Trường hợp ngày Ất Mão tháng Mão, quẻ Trung Phu hóa Ích minh họa điều này rõ. Hào Quan quỷ Mão mộc đứng trong quẻ này sẽ không bị tính là thoái mà mất đi, vì nó đang vượng nhờ ngày và tháng. Nó chỉ được tính như một hào vượng thông thường. Nhưng nếu quẻ hỏi về một việc lâu dài, tính theo năm, thì đến năm Dậu xung mất Quan quỷ Mão mộc, cơ hội ấy sẽ tan.

Lối tính tương tự áp dụng khi Kỵ thần hóa thoái. Nếu hỏi những việc thật xa, tính theo năm, thì đến năm xung mất Kỵ thần, điều đang cần quan tâm sẽ thành công, bất kể dụng thần đang vượng hay suy.

Chuyện gây nhiều tranh cãi nhất với thoái thần là một hào vượng thoái mà không thoái có được tính theo lối một mất một với nhật nguyệt không. Ví dụ ngày khắc mà tháng sinh. Thực tiễn cho thấy trường hợp này vẫn được tính là vượng. Cũng vậy, nếu trong chuỗi tiến hay thoái có một chi rơi vào Nguyệt phá hoặc Tuần không, ứng kỳ vẫn được tính như các trường hợp thông thường.

Sự kiện cố định: việc nên cắt gấp hay chờ đợi

Với một việc đã khoanh vùng rõ như đòi nợ, hùn vốn hay thăng chức, tiến thần và thoái thần chỉ cho một lời nhắn: đừng để chuyện kéo dài.

Những sự kiện cố định của tương lai, như hỏi về tiền, hỏi về công danh, thường nằm ở phần tiến thần. Nếu tiến thần đang vượng thì việc ngày càng tăng tiến. Nếu nó đang suy thì việc từ từ phát triển rồi mới đi đến thành công. Nhưng có một lưu ý rất lớn: nếu là Kỵ thần hóa tiến mà đang ở trạng thái hưu hay suy, sự việc buộc phải kết thúc nhanh, trước thời điểm thực chi sau của chuỗi tiến này.

Hãy xem một quẻ cụ thể. Ngày Ất Sửu, tháng Sửu, quẻ Phong Lôi Ích hóa Phong Trạch Trung Phu. Người hỏi làm trong ngành điện thoại, hỏi vào cuối năm. Khi ấy anh đang nhờ chuyển hàng về Việt Nam thì gặp khó khăn. Đối tác vận chuyển cam kết nếu không về được hàng sẽ bồi hoàn toàn bộ tiền hàng. Anh hỏi có nên tin họ hay đổi sang một bên khác. Trong quẻ này Thê tài đang nắm quyền đắc lệnh nhờ ngày và tháng. Hào Huynh đệ tuy động hóa tiến thần nhưng đang suy. Vì vậy cần kết thúc ngay giao dịch, sẽ mất ít nhất; để lâu thì không còn lại gì.

Quẻ báo phải chấm dứt ngay lập tức, nếu không sẽ mất trắng. Hôm đó anh làm đúng như vậy: lô hàng mười tỷ chỉ mất một trăm triệu tiền linh tinh để chuyển sang đơn vị khác. Ít lâu sau, người bạn kể rằng đối tác hôm trước đã phá sản, vỡ nợ, không ai liên lạc được.

Từ chuyện ấy có thể rút ra một điều rất thực tế. Con người không có nhiều chỗ cho sai lầm, nhưng khi biết trước tương lai có rủi ro, hãy lo xong chuyện hiện tại trước thay vì để tương lai tự dàn xếp. Giống như biết ngày mai mình sẽ bị chiếc xe tông phải thì ngày mai nên ở nhà; nếu không tránh được hẳn thì ít nhất cũng phải làm cho việc ấy nhẹ hơn, để mình còn khỏe mạnh thêm một đoạn nữa.

Với thoái thần thì ngược lại: việc gần mà hào đang vượng sẽ không tính là thoái. Kết quả thật sự sẽ đến theo năm, khi một chi xung mất hào ấy, như trường hợp Quan quỷ Mão mộc trong quẻ Trung Phu hóa Ích.

Chuyện đi xa, chuyện hôn nhân và chuyện người với người

Ở hai việc đặc biệt, hào lùi lại không còn là điềm gở mà trở thành điềm trở về.

Việc đi xa và hôn nhân là hai chỗ mà nghĩa của tiến thoái đảo hẳn. Về đi xa, nếu hào tiến thì người đi sẽ đi mãi không về, còn hào thoái thì người đó sẽ trở về. Sức vượng suy của hào lúc ấy phản ánh tình trạng sức khỏe của người đi xa. Hào thoái mà suy là người đó sẽ về, nhưng thọ mệnh không còn lại bao nhiêu.

Về hôn nhân, thoái thần có nghĩa là đổi ý, áp dụng cho cả Thế và dụng thần. Nhắc thêm rằng nếu Thế hoặc dụng thần rơi vào Tuần không thì mọi chuyện cũng vô dụng. Còn nếu rơi vào mộ thì đến lúc xung mộ sẽ có nhân duyên mới. Lục xung không liên quan đến chuyện này.

Với tình cảm nói chung, hào tiến thần là càng ngày càng tiến xa, còn thoái thần là bước giữa đường rồi rút lui. Với bệnh tật, tiến thoái cho biết bệnh đang đi theo chiều nào; nếu hỏi một bệnh vặt mà hào vượng thì sẽ hết, nhưng năm xung mất dụng thần là mốc cần dè chừng. Giữa người với người, tiến thần cho thấy mối quan hệ càng lúc càng thân thiết, còn thoái thần báo trước một lần chia tay.

Khi hỏi những chuyện mang tính nhân sự như vậy, ta nên nhớ thêm quy mô của việc. Một quẻ hỏi về công danh, nếu Kỵ thần động hóa thoái và đang vượng nhờ ngày tháng, thì năm sau xung mất chi thoái mà vẫn được công danh. Tương tự, nếu Kỵ thần vượng mà tiến thì chết ngay trong ngày. Tiến hay thoái luôn là đồng hồ đếm thời gian của mỗi hào, và việc của người đọc quẻ là biết nhìn kim chỉ giờ chứ không chỉ nhìn mặt số.

Bốn câu hỏi nên đặt ra khi gặp hào tiến hay hào thoái

Cặp tiến thoái dễ nhận ra, nhưng dễ đọc sai nếu quên hỏi những câu cần hỏi.

Câu hỏi đầu tiên là hào này đang đóng vai gì trong quẻ. Nếu nó là dụng thần thì tiến thoái nói về chính sự việc đang hỏi. Nếu nó là Kỵ thần thì tiến thoái nói về thứ đang cản trở sự việc, và nghĩa tốt xấu đảo ngược: Kỵ thần tiến là mối họa ngày một lớn, Kỵ thần thoái là mối họa có ngày lùi xa. Nếu nó là hào Quan quỷ hay hào Phụ mẫu trong quẻ về công danh thì tiến thoái cho biết đường lên chức của mình rộng hay hẹp.

Câu hỏi thứ hai là hào này đang vượng hay suy ở thời điểm xem quẻ. Tiến thần luôn nghiêng về vượng ở kết quả cuối, nhưng nếu hiện giờ đang suy thì việc đến chậm. Thoái thần đang vượng nhờ ngày hay tháng thì chưa được tính là thoái. Cho nên vượng suy lúc này quyết định hào ấy chạy nhanh hay chậm trên con đường của nó.

Câu hỏi thứ ba là việc đang hỏi gần hay xa. Việc gần, hào thoái mà vượng thì không tính thoái. Việc xa, tính theo năm, thì chi thoái và thời điểm xung chi ấy trở thành mốc ứng kỳ. Chỉ cần đo đúng khoảng cách của việc là đã tránh được phần lớn những lầm lẫn quanh thoái thần, và cũng đỡ phải hối tiếc vì kết luận vội.

Câu hỏi thứ tư là việc đang hỏi thuộc loại sự kiện hay loại nhân sự. Sự kiện cố định thì tiến thoái cho biết nên cắt gấp hay có thể chờ. Nhân sự như đi xa, hôn nhân, tình cảm, bệnh tật thì tiến thoái cho biết người ấy đang đi về phía nào. Khi cả bốn câu đã được trả lời, cặp tiến thoái mới thật sự nói hết điều nó muốn nói, và người xem quẻ mới có cơ sở để khuyên người hỏi nên dừng, nên chờ hay nên đi tiếp.

Nguồn: Vi Nhất Sơn, Bốc Dịch Đại Toàn.