Nhận diện con người qua ngũ hành, lục thú và quẻ công danh

Nhận diện con người: bức chân dung phổ quát, không phải bức ảnh

Khi quẻ nhắc tới một con người, ta mặc định đang cần một bản mô tả phổ quát. Vì sao không đi sâu hơn vào chi tiết? Vì người xem quẻ không đi trong một hay hai trường hợp, mà đi trong gần như vô hạn các tình huống. Cho nên những nhận dạng này là nhận dạng phổ quát nhất, đúng trong hầu hết các trường hợp. Phần nào càng đi vào chi tiết thì càng bị giới hạn bởi từng trường hợp, chỉ cần lệch một chút là dễ nhận định sai, từ A sang thành B, kiểm soát về con người không còn đúng nữa, gây sai lầm và nguy hiểm. Cũng như đánh giặc, giặc từ phía Tây đến mà chỉ phòng phía Đông thì thất bại là chắc chắn.

Một điều cực kỳ quan trọng: bản mô tả này chỉ đúng trong việc đang được nhắc đến, không phải toàn bộ mọi việc trong cuộc sống. Một người không chỉ có một mặt. Kể cả bản thân ta cũng vậy, với việc này thế này, với việc kia thế khác. Có người ngoài đường hét ra lửa mà về nhà vẫn ngoan với vợ như thường. Vì thế khi nói tới nhận dạng, ta hiểu rằng đang nói về con người ấy trong đúng chuyện mà ta quan tâm.

Ngũ hành cho dáng vẻ, và cho cả điểm yếu trong cơ thể

Mỗi hành mang một nét tính cách, và khi hào suy đi thì nét ấy đổi thành một nỗi đau.

Điểm tựa đầu tiên là nhận dạng qua ngũ hành. Ngũ hành của hào cho ta một dáng vẻ phổ quát, còn khi hào ấy suy thì nó cho ta biết nơi cơ thể dễ gặp trục trặc. Tính cách và hình dáng cụ thể của từng hành có thể xem lại ở các bài về tính cách qua bát quái, ngũ hành, lục thân. Ở đây ta ghi lại phần bệnh lý ứng với mỗi hành.

Hỏa là người nhanh nhẹn, vội vàng, tính nóng, dáng vừa người, biết giữ lễ và cách cư xử với xung quanh. Hỏa suy thì có bệnh về Hỏa, tức bệnh về tim và huyết áp: huyết áp cao, tim đập nhanh, hay hồi hộp, nóng trong người.

Kim là người da trắng hoặc mắt sáng. Lưu ý chữ «hoặc», chứ không nhất thiết phải cả hai, tuy đôi khi có đủ cả hai nét. Kim suy thì người mắc bệnh liên quan đến phổi, hoặc thiếu hụt trong người gây các chứng như thiếu máu.

Mộc là người bề ngoài hiền, bay bổng, lạnh tính nhưng dễ rơi vào chuyện ba hoa, nên với những người thuộc hành này đều cần cẩn thận khi nghe họ nói. Mộc suy thì người mắc các bệnh về gan, xương, khớp, gân, cơ, hệ thần kinh ngoại biên, chẳng hạn đi lại khó khăn, đau đầu.

Thủy là người thông minh hoặc khéo, dễ thích nghi với môi trường xung quanh trong mảng đang được đề cập. Thủy suy thì mắc bệnh về thận, máu huyết, dịch trong cơ thể.

Thổ là người dáng đậm, không nhanh nhẹn, có xu hướng thích giúp đỡ người khác, khó bắt nhịp với những tình huống chuyển động nhanh. Thổ suy thì mắc các bệnh về tiêu hóa, rối loạn trao đổi chất, và các khối u cũng từ đó mà ra.

Lục thú cộng với ngũ hành cho ra tính cách rõ nét

Ngũ hành là nền, lục thú là màu sắc phủ lên nền ấy.

Thanh Long. Người mang Thanh Long, về căn bản là người quảng giao, thoải mái với xung quanh, thích vui vẻ. Nếu suy thì có tượng dính đến tứ đổ tường. Nếu hành Thủy mà suy thì là người đắm mê tình ái.

Chu Tước. Là tượng thích nói. Tại Hỏa đều có tượng khi giận lên không giữ được lời nói. Nếu vượng thì mọi chuyện sẽ ổn. Suy là tượng mất lòng nhau, dù bình thường vẫn biết giữ lễ với mọi người xung quanh. Làm Thủy vượng là người khéo ăn nói, suy thì ăn nói vô duyên. Làm Thổ thì lời nói chậm rãi, làm Hỏa thì nói nhanh, Mộc nói chuyện trên mây, Kim giọng hơi gắt.

Câu Trần. Là người hướng nội. Nếu suy thì tại thời điểm hỏi đang nặng nề chuyện của mình. Nếu vượng thì là người chậm rãi, biết suy nghĩ. Nếu làm Thổ thì cẩn thận chậm quá mà bỏ qua cơ hội.

Đằng Xà. Tượng người lúc hỏi đang gặp vướng mắc mà căng thẳng, trầm cảm, hoặc ăn ngủ không ngon, mơ linh tinh. Vượng thì chưa sao. Suy thì việc đó đã ảnh hưởng tới sức khỏe. Nội quái là việc của mình, ngoại quái là việc bên ngoài, tùy theo hành mà biết phát bệnh ở đâu. Nếu dùng để nhận diện người thì đó là người quái dị, hay có những hành động kỳ quái.

Bạch Hổ. Là người buông, dữ, gia trưởng. Nếu hành Thủy suy thì có bệnh về máu. Làm Kim là người cương cường, có khiếu về binh gia võ thuật nếu vượng. Nếu suy là người gần mà hỏng việc.

Huyền Vũ. Vượng là người tham vọng, tham việc, có đam mê trong một không gian hẹp. Nếu suy quá thì là người ích kỷ, vị kỷ, không quan tâm xung quanh.

Với quy chiếu đầu tiên này, ta mặc định những người liên quan trong câu chuyện, kể cả hào Thế, sẽ được phối chiếu giữa ngũ hành và lục thú để biết nhận dạng và tính cách. Từ đó ta có cách ứng xử phù hợp trong mỗi tình huống.

Không gian trong một công việc: sáu hào là sáu bậc

Khi quẻ nói về công danh, các hào cũng là các tầng bậc của một cơ quan.

Khi nhắc tới không gian, ta nói tới không gian vật lý và không gian trong các mối quan hệ, được thể hiện qua vị trí của các hào trong quẻ: thứ tự hào, đối với phong thủy và công danh; và nội ngoại quái, đối với hầu hết các việc còn lại.

Với công danh, có công thức để sắp xếp thứ tự các đối tượng trong câu chuyện. Cần lưu ý trừ tám quẻ Lục xung gồm Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn. Với tám quẻ này, hào Thế đã mặc định nằm ở hào sáu. Khi đó quẻ Lục xung cung cấp thông tin về những sóng gió của việc sắp đến, và việc này cũng không kéo dài lâu được, dù tốt cách mấy. Còn các quẻ Lục hợp thì hào Thế mặc định nằm ở hào một. Với tình huống này, quẻ báo rằng ta phù hợp với công việc hiện tại về mặt tố chất, chứ không phải ta ở vị trí thấp nhất trong việc ấy. Có một lưu ý ở đây: Lục hợp không đối nghịch với Lục xung để suy ra rằng đó là việc lâu dài. Ta chỉ biết đó là công việc hợp tố chất cá nhân mà thôi, còn ổn hay không, kéo dài hay không vẫn phụ thuộc vào bản chất của dụng thần.

Với các quẻ còn lại, thứ tự các vị trí trong một công việc phổ thông như sau:

• hào một đại diện cho vị trí thấp nhất trong công việc;
• hào hai đại diện cho vị trí cao hơn, có thể là nhân viên kỳ cựu hoặc trưởng nhóm;
• hào ba bắt đầu đến cấp quản lý;
• hào bốn là người cận kề người cao nhất;
• hào năm là người cao nhất trong công việc hoặc người gần với người cao nhất như trợ lý hay giám đốc vùng;
• hào sáu không tính vị trí là ai.

Cách sắp xếp này không chỉ đại diện cho mỗi hào Thế mà còn đại diện cho tất cả mọi người trong công ty, gồm những người trên mình và dưới mình. Cần lưu ý rằng nó chỉ đúng với vị trí của hào Thế. Hào Quan quỷ nằm ở đâu thì cũng không tính chức vụ nhắm tới ở vị trí đó. Hào Thế đại diện cho bản thân ta ở hiện tại. Nó nằm ở đâu thì vị trí hiện tại nằm ở đó, và các vị trí xung quanh đại diện cho những cấp bậc, chức vụ và những người xung quanh ta.

Khi đó xu hướng yêu ghét nằm ở quan hệ ngũ hành của từng hào đối với hào Thế. Chẳng hạn hào một khắc hào Thế thì đó là người nhân viên cấp thấp nhất trong công ty không vừa ý với mình. Nếu công ty có đông người thì hào một đại diện cho ý chí của đa số nhóm nhân viên nằm ở vị trí thấp nhất. Về động tĩnh, ta biết chỉ hào động mới ảnh hưởng đến hào tĩnh, nên trong quan hệ này, hào động là hào nắm quyền tác động đến các hào khác trong quẻ. Vị trí nằm ở hào nào thì người hay nhóm người ở vị trí ấy có tác động nổi bật đến công việc hiện tại của ta, và đến các nhóm khác trong quẻ.

Một quẻ công danh: ai là người làm mình nản chí?

Quẻ không chỉ nói có lên chức hay không, mà còn chỉ ra người đứng sau cảm giác chán nản của mình.

Xét quẻ Thiên Sơn Độn hóa Thiên Địa Bĩ, ngày Canh Dần, tháng Dậu. Người hỏi muốn biết công danh sắp tới có được thăng chức hay không. Từ trên xuống: Phụ mẫu Tuất thổ, Huynh đệ Thân kim ở hào ứng, Quan quỷ Ngọ hỏa, Huynh đệ Thân kim động hóa Thê tài, Quan quỷ Ngọ hỏa ở hào thế, Phụ mẫu Thìn thổ.

Để biết có lên chức hay không, ta chỉ cần xét theo các bước đã nói. Quan quỷ trì Thế, được ngày sinh nên tính Vượng, nhưng đang Tuần không nên tạm thời chưa được, đến lúc xung thực chi Tuần không sẽ được lên chức. Chuyện chính chỉ có bấy nhiêu. Ngoài ra trong quẻ có hào ba động chính là Cừu thần của dụng thần và Thế. Điều đó nói rằng đối với công việc, đây là nguyên nhân khiến việc sau thăng chức cũng không giữ lâu được. Vì dụng thần vượng nên vẫn lên chức được. Nó còn khiến bản thân chán nản với công việc, vì Cừu thần của Thế đang động. Vậy đó là ai?

Kết hợp với phần quy chiếu về con người, ta dễ dàng tả được người này với đặc điểm của hào Kim vượng nhờ tháng, thuộc dương, tuyệt tại ngày, và thêm Thanh Long. Đó là người da trắng, mắt sáng, giữ chữ tín, bảo thủ, tính cứng, đối với bên ngoài thì vui vẻ quảng giao, cương quyết với công việc, là nam hoặc nữ mang tính nam, vì thuộc dương. Nhưng hiện tại đang chán nản với công việc, không còn động lực để tiếp tục, vì Tuyệt tại ngày.

Về vị trí, đây là hào ba, cấp quản lý, và lại nằm phía trên hào Thế, vì hào ba nằm trên hào hai tức hào Thế. Cho nên đó là cấp trên của mình. Cảm giác của bản thân đối với người này là không vừa ý, vì về bản chất hào Thế vẫn là Hỏa, hào động là Kim, Hỏa khắc Kim, nhưng không làm gì được vì hào Thế đang tĩnh. Từ những dữ kiện đó, ta dễ dàng nhận ra người này là ai, rồi thay đổi cách tiếp cận để biến việc từ hại thành lợi. Thay đổi bằng cách nào? Đơn giản là chủ động tác động đến người này. Việc chủ động làm thay đổi trạng thái của hào trong quẻ, và điều đó làm được vì bản chất hào Thế vẫn là Hỏa, khắc được Kim.

Nói thêm về quẻ này, vì mỗi vị trí đều đại diện cho một người hay một nhóm người cụ thể, nên với ví dụ trên ta có như sau.

Thứ nhất, hiện tại bản thân đang ở vị trí hào hai, tức vị trí trưởng nhóm hoặc nhân viên lâu năm, dưới mình còn vị trí thấp hơn.

Thứ hai, quan hệ giữa cấp dưới và bản thân thể hiện qua bản chất hào một, Thìn thổ đối với Thế. Hỏa sinh Thổ, nên bản thân phải chiều và chạy theo nhân viên cấp dưới. Nhân viên có năng lực tốt hay không nằm ở nội tại hào một, tức bản chất của hào. Bản chất hào một hiện suy nên nhân viên năng lực không tốt, và bản thân phải chạy theo điều đó. Ngoài ra hào một còn bị hào ba động khắc, ắt gặp trục trặc và nguy hiểm trong thời gian tới. Điều này không ảnh hưởng đến bản thân theo nguyên tắc dụng thần và các vệ tinh xoay quanh dụng thần.

Thứ ba, hào hai khắc hào ba, tức bản thân không vừa lòng với cấp quản lý cao hơn ngay cạnh mình. Nói về năng lực cá nhân, Thế vượng báo năng lực cá nhân trong công việc tốt, nhưng đang Tuần không nên hiện tại vẫn đang xoay vòng, không phương hướng, chán nản, vốn là đặc tính của Tuần không. Năng lực của hào ba tốt vì vượng, nhưng hiện đang chán nản vì Tuyệt tại ngày.

Thứ tư, hào bốn là quản lý cấp cao hoặc trợ lý của người cao nhất. Tại quẻ này hào bốn Ngọ hỏa vượng vì được ngày sinh, lại được trường sinh, nên có lẽ là người mới hoặc người vừa nhận chức vụ. Hào này cùng hành với hào Thế nên quan hệ không có gì đặc biệt, có điều Tuần không nên đó là một người không thật lòng. Quan hệ về sau đều cần cẩn thận. Về hình dáng thì đó là người vừa người, nhanh nhẹn, có tính nóng, không thật lòng, biết giữ lễ nghĩa nhưng khi nóng không giữ được bình tĩnh. Đối với công việc thì cách xử lý cứng chứ không mềm mỏng, vì Hỏa Tuần không tại Chu Tước hào dương. Người này vẫn bị tác động bởi hào động, tức hào ba, nên sinh ra chán nản, không bền lâu.

Thứ năm, hào năm đại diện cho người cao nhất trong công việc, luôn luôn là ngôi vị ấy. Một lưu ý là nếu hào Thế nằm ở hào năm thì ngoài nghĩa là người cao nhất, còn có thể là trợ lý hoặc cố vấn cho người cao nhất. Hào năm tại đây là Thân kim vượng, tức người có năng lực, thêm Câu Trần là người trầm tính, nội tâm, biết tính toán. Là Kim dương nên da trắng hoặc mắt sáng, bảo thủ, cứng tính, biết giữ chữ tín trong công việc, cương quyết. Về quan hệ với bản thân, tức hào Thế, thì mình cảm thấy không vừa với người này, bởi bản chất mỗi người khác nhau: mình hành Hỏa ắt muốn nhanh, vội vàng trong công việc, một bên thì chậm rãi, bảo thủ, từ đó nảy sinh mâu thuẫn khiến không vừa.

Thứ sáu, hào sáu không xét đến.

Từ đó ta thấy rõ bản chất của từng hào trong năm hào đều mang nghĩa riêng, đồng thời đều chịu sự tác động của hào động. Ta dễ dàng thấy bức tranh toàn cảnh của mọi việc và sự tác động qua lại của các yếu tố cấu thành công việc hiện tại, ngoài chuyện công danh. Nhờ vậy ta chuẩn bị trước được tư thế để đối mặt với những tình huống phát sinh. Một lưu ý khác về việc chọn dụng thần: ta đã quen chọn dụng thần cho công danh là Quan, nhưng đối với người làm việc cứu người như thầy thuốc, hoặc các ban ngành liên quan đến nghề y, mọi bổng lộc hay công danh đều quy về dụng thần là Tử tôn. Cách sắp xếp thứ tự các hào như trên chỉ đúng với việc đang làm, không đúng với trường hợp xin việc. Nó cũng đúng khi ta hỏi công việc tương lai, môi trường sẽ như thế nào, và đây là mô hình hoàn chỉnh cho việc đó. Việc này tuy dài dòng nhưng không hề thừa, vì nó dẫn đến cách ứng xử của ta với những người xung quanh, từ đó tránh được những việc không hay. Những quẻ cổ cũng từng nói về những việc như thế này, và đối chiếu thêm cách quan tinh trì Thế và cạm bẫy công danh sẽ thấy phần nào, còn phần quy ước vị trí hào theo tầng bậc thì nên đối chiếu với cách phân hào đoán thân thể.

Nguồn: Vi Nhất Sơn, Bốc Dịch Đại Toàn.