Bài tổng quan

Chương Xuất Hành, Cầu Sư, Học Quán: Xem Đi Xa, Tìm Thầy, Dạy Học

Bói Dịch - Bốc Phệ Chính Tông16/09/202630 phút đọc10 lượt đọc

Đi xa, tìm thầy và mở lớp dạy học là ba việc được Lục Hào xem xét qua ba phép Xuất Hành, Cầu Sư và Học Quán. Xuất Hành cho biết chuyến đi bình an, thuận lợi, thành việc hay gặp trắc trở, dựa trên Thế Ứng, Phụ Mẫu, Thê Tài, Quan Quỷ, Lục Thú và gian hào. Cầu Sư, tức tìm thầy, đánh giá tài đức, tính cách và cả nơi ở của thầy qua Phụ Mẫu, Tử Tôn và Thế Ứng. Học Quán lại nhìn từ phía người thầy: việc mở lớp, chọn nơi dạy, đánh giá chủ nhà và học trò, rồi đến bổng lộc, tiền công và tài năng học trò. Ở Học Quán, hào Thế đại diện cho chính người thầy đang tìm chỗ dạy.

Mục lục · 4 phần

01Xuất Hành
02Cầu Sư
03Học Quán: mở đầu và câu 1–24
04Học Quán: câu 25–34

Xuất Hành

Xuất Hành — cách xem đi xa có bình an, thuận lợi, thành sự hay không qua sáu hào của quẻ Bốc Dịch.

Mở đầu

人非富貴焉能坐享榮華 - 苟為利名寧免奔馳道路 - 然或千里之迢遙 - 夫豈一朝之跋涉 - 途中休咎若箇能知 - 就裏災祥神靈有準

Nhân phi phú qúi yên năng tọa hưởng vinh hoa
Cẩu vi lợi danh ninh miễn bôn trì đạo lộ
Nhiên hoặc thiên lý chi chiêu dao
Phù khởi nhất triêu chi bạt thiệp
Đồ trung hưu cửu nhược cá năng tri
Tựu lý tai tường thần linh hữu chuẩn

Người chẳng được phú quí làm sao ngồi hưởng vinh hoa. Nếu chẳng vì lợi danh thà tránh bôn ba trên đường. Nhưng vì đường sá xa xôi. Há có thể lặn lội một sớm một chiều. Giữa đường tốt xấu nếu người nào có thể biết. Thì trong đó may rủi thần linh đã có định.

1.

父為行李帶刑則破損不中 - 妻作盤纏生旺則豐盈足用

Phụ vi hành lý đới hình tắc phá tổn bất trung
Thê tác bàn triền sinh vượng tắc phong doanh túc dụng

Phụ là hành lý, bị hình khắc thì hao tổn không vừa ý. Thê là thức dùng, sinh vượng tất dồi dào đủ dùng.

Xuất hành lấy Phụ Mẫu làm hành lý, vượng tướng thì nhiều loại, hưu tù thì ít loại. Vượng mà lâm Không thì tuy có cũng chẳng nhiều, bị hình hại là những vật đã cũ hư nát. Thế là tài vật, tiền vốn, vượng tướng thì dồi dào, hưu tù thì ít ỏi. Nếu Huynh động hóa Tài thì hùn vốn hoặc tiền mượn chứ không phải của mình.

2.

世如衰弱那堪水宿風餐

Thế như suy nhược na kham thủy túc phong xan

Thế nếu suy nhược làm sao chịu nổi gió sương.

Thế là mình, sinh vượng thì mạnh khỏe, hưu tù thì mệt mỏi, cho nên không chịu nổi vất vả vì sương gió.

3.

應若空亡難望謀成事就

Ứng nhược Không vong, nan vọng mưu thành sự tựu

Ứng nếu lâm Không, khó mong mưu sự thành tựu.

Ứng hào là nơi đến, rất sợ Không vong, chủ nơi đó vắng vẻ, mưu sự khó thành không có thể vừa ý để trở về.

4.

間交安靜往來一路平安

Gian hào an tĩnh vãng lai nhất lộ bình an

Gian hào an tĩnh đi lại dọc đường bình yên.

Gian hào là những nơi đi qua, động tất dọc đường bị cản trở, nếu được an tĩnh thì đi lại bình an không cản trở. Gian hào lâm Tài Phúc động thì mưu tính dọc đường còn lợi hơn nơi mình đến.

5.

太歲剋冲行止終年撓括

Thái Tuế khắc xung, hành chỉ chung niên nạo quát

Thái Tuế khắc xung, đi lại suốt năm chẳng ra gì.

Thái Tuế phát động xung khắc hào Thế, thì người xem đi ra ngoài suốt năm không lợi. Nếu có Bạch Hổ, hung sát thì chẳng phải là điềm tốt.

6.

世傷應位不拘遠近總宜行 - 應剋世交無問公私皆不利

Thế thương Ứng vị bất câu viễn cận tổng nghi hành
Ứng khắc Thế hào vô vấn công tư giai bất lợi

Thế khắc hại Ứng không kể xa hay gần đều nên đi. Ứng khắc Thế, chẳng cần biết công hay tư đều bất lợi.

Thế khắc Ứng là ta chế nơi đến, nên đi thông suốt chẳng có gì cản trở. Ứng khắc Thế thì nơi đến bế tắc. Nếu Thế bị động hào, Nhật thần hình khắc càng bất lợi.

7.

八純亂動到處皆凶

Bát thuần loạn động đáo xứ giai hung

Bát thuần là quẻ Lục xung, sáu hào không hòa nhau. Nếu lại loạn động thì làm sao tốt được.

8.

兩間齊空獨行必吉

Lưỡng gian tề Không độc hành tất cát

Hai gian hào đều lâm Không, đi một mình mới tốt.

Gian hào nếu lâm Không chủ không có cản trở, lại là bạn đồng hành. Nếu hai gian hào đều lâm Không thì nên đi một mình, khỏi phải liên lụy vì bạn đồng hành.

9.

世動訂期,變鬼則自投羅網 - 官臨畏蓄,化福則終脫樊籠

Thế động đính kỳ biến Quỷ tắc tự đầu la võng
Quan lâm úy súc hóa Phúc tất chung thoát phiền lung

Thế động tất đã ấn định ngày đi, biến Quỷ thì lao đầu vào lưới. Quan thì lọt vào nơi đáng sợ, hóa Phúc thì rồi cũng thoát khỏi lồng.

Thế hào không động thì ngày đi chưa định, động thì ngày đi đã định rồi. Thế Ứng đều động nên đi xa. Nếu Thế động biến thành hào Quỷ chủ về sau gặp tai họa, hoặc Quỷ trì Thế là tượng loanh quanh sợ sệt muốn đi mà chẳng dám. Quỷ hóa Tử Tôn thì tuy tai họa nhưng không đáng sợ.

10.

靜遇日冲必為他人而去 - 動逢間合定因同伴而留

Tĩnh ngộ Nhật xung tất vi tha nhân nhi khứ
Động phùng gian hợp định nhân đồng bạn nhi lưu

Tĩnh gặp Nhật xung tất vì người khác mà đi. Động mà hợp với gian hào vì bạn đồng hành mà ở lại.

Thế hào an tĩnh gặp Nhật thần, động hào ám xung thì người khác nhờ mình đi chẳng phải mình tự đi. Nhật thần "tính khởi, hợp khởi" cũng vậy. Nếu Thế hào phát động, gặp Nhật thần, động hào hợp trú, thì sắp đi mà vướng bận chưa thể khởi hành được, nếu hợp gian hào là đồng bạn níu lại. Muốn đoán ngày đi tất vào ngày xung.

(Có thể xung Thế, xung hào hợp.)

11.

世若逢空最利九流出往

Thế nhược phùng Không, tối lợi cửu lưu xuất vãng

Thế nếu gặp Không, rất lợi cho bọn cửu lưu xuất hành.

Thế lâm Không đi không thành, gượng đi rồi cũng khó vừa lòng, vất vả vô ích. Bọn cửu lưu, nghệ thuật hoặc là người nha môn thì chẳng cần lợi nên ngược lại là tốt.

12.

土如遇福偏宜陸地行程

Thổ như ngộ Phúc nghi lục địa hành trình

Thổ nếu gặp Phúc nên đi đường bộ.

Trong quẻ Hỏa Thổ là đường bộ, Thủy Mộc là đường thủy. Nếu lâm Tài Phúc thì cát, lâm Quan Quỷ thì hung.

13.

鬼地墓鄉豈堪踐履 - 財方父向卻可登臨

Quỷ địa Mộ hương khởi kham tiễn lý
Tài phương Phụ hướng khước khả đăng lâm

Tại Quỷ tại Mộ há dám cất bước. Phương Tài, hướng Phụ có thể lên đường.

Quỷ, Mộ cùng Tài Phụ là nói đến vị trí của hào Thế nếu người đi tự xem. Phương Quan Quỷ cùng phương Quỷ Mộ, phương Mộ của Thế, cùng phương khắc Thế là những phương hung không nên đến đó. Nên đến phương Tài Phúc cùng phương sinh Thế mới đại cát lợi.

14.

官孳玄交刑剋盜賊驚憂

Quan hài Huyền hào hình khắc đạo tặc kinh ưu

Quan mang Huyền Vũ mà khắc là lo sợ giặc cướp.

Quan Quỷ lâm Huyền vũ vốn là giặc cướp, nếu hình khắc Thế hào thì khó tránh lo sợ giặc cướp.

15.

兄乘虎煞交重風波險阻

Huynh thừa Hổ sát giao trùng phong ba hiểm trở

Huynh mang Bạch Hổ động khắc là sóng gió hiểm nguy.

Huynh hào có Bạch Hổ cùng Kỵ thần đều động hoặc Quỷ tại cung Tốn động khắc Thế đều nguy hiểm về sóng gió.

16.

妻來剋世莫貪無義之財 - 財合變官勿戀有情之婦

Thê lai khắc Thế mạc tham vô nghĩa chi tài
Tài hợp biến Quan vật luyến hữu tình chi phụ

Thế khắc hại Thế chớ ham tiền phi nghĩa. Tài hợp biến Quan chớ mê phụ nữ đa tình.

Tài động hình khắc Thế hào sợ vì tiền mà mang họa. Thế và Tài tương hợp mà Tài động biến thành Quan Quỷ, hình khắc Thế cũng mang họa. Cho nên mới bảo chớ tham tiền bất nghĩa, e vì sắc mà tai ương, tránh đi cuối cùng sẽ tốt.

17.

父遭風雨之淋漓舟行尤忌

Phụ tao phong vũ chi lâm li chu hành vưu kỵ

Phụ Mẫu thì gặp gió mưa đầm đề, đi thuyền rất kỵ.

Phụ Mẫu là thần lo lắng vất vả, động tất lặn lội trên đường không ổn hưởng lợi. Nếu Phụ hình khắc Thế hào tất gió mưa ngăn trở. Phụ là thuyền bè, khắc Thế thì đi thuyền không lợi, cho nên rất kỵ.

18.

福遇和同之伴侶謁貴反凶

Phúc ngộ hòa đồng chi bạn lữ, yết quí phản hung

Phúc thì gặp bạn đồng hành, nhưng yết kiến kẻ quyền quí tất hung.

Tử Tôn trì Thế thì rất tốt, chủ gặp bạn đồng hành tốt, đi đường bình yên. Nếu vì yết kiến người quyền quí mà xuất hành thì không nên. Tử động khắc Quan nên ngược lại không có lợi.

19.

艮宮鬼坐寅交虎狼仔細

Cấn cung Quỷ tọa Dần hào hổ lang tử tế

Tại cung Cấn, Quỷ ở hào Dần thì cẩn thận về sói cọp.

Cấn là núi, Dần thuộc cọp. Nếu thuộc cung Cấn mà Quỷ ở Dần là cọp sói. Nếu Quỷ không khắc Thế thì sói cọp vô hại với ta, nếu khắc Ứng tất hại người khác.

20.

卦見兄逢蛇煞光棍宜防

Quái kiến Huynh phùng xà sát, quang côn nghi phòng

Quẻ gặp Huynh với Đằng Xà khắc hại, nên phòng bọn côn đồ.

Huynh đệ chủ cướp Tài, nếu Huynh có Đằng Xà động tất có côn đồ cướp của cải, nếu không chế được Huynh hào thì nên phòng, mà chế được thì vô hại.

21.

鬼動間中不諧同侶

Quỷ động gian trung bất hài đồng lữ

Quỷ ở gian hào động, không hòa hợp với bạn đồng hành.

Quỷ ở gian hào động, nếu không bất hòa với bạn đồng hành, không thì bạn bị ốm đau, còn khắc Thế thì xấu.

22.

兄興世上多費盤纏

Huynh hưng Thế thượng đa phí bàn triền

Thế ở Huynh động, hao phí linh tinh rất nhiều.

Huynh Đệ hào chủ hao tán tiền của. Nếu trì Thế tất tự mình hao phí, không ở hào Thế tất vì người khác mà hao phí của ta.

23.

一卦如無鬼煞方得如心

Nhất quái như vô Quỷ sát phương đắc như tâm

Một quẻ nếu không có Quỷ Sát mới được vừa lòng.

Quan Quỷ chủ tai họa, cho nên không nên gặp. Vì thế không xuất hiện hoặc an tĩnh hoặc bị khắc chế, bị Phục mới vô hại.

24.

六爻不見福神焉能稱意

Lục hào bất kiến Phúc thần yên năng xứng ý

Sáu hào đều không có Phúc thần, làm sao vừa ý.

Tử là Phúc Đức lại là thần giải ách, nếu Tử không hiện ở quẻ hoặc lâm Không thì không thể chế Quan Quỷ, tất Quỷ sát chuyên quyền e có tai họa.

25.

主人動遇空亡半途而返

Chủ nhân động ngộ Không vong bán đồ nhi phản

Chủ nhân động lâm Không, nửa đường quay về.

Xem xuất hành nên biết rõ người nào đi. Như xem cho con cháu thì Tử Tôn là Chủ nhân tức Dụng thần. Ngoài ra cứ phỏng theo thế. Động gặp Không vong, nửa đường trở lui, động hóa thoái thần cũng thế.

26.

財氣旺臨月建滿載而回

Tài khí vượng lâm Nguyệt kiến mãn tải nhi hồi

Tài vượng lâm Nguyệt kiến tất chở đầy hàng mà về.

Xuất hành mà được hào Tài vượng lâm Nguyệt kiến sinh hợp Thế, trì Thế không bị hình khắc chủ chất đầy hàng về nhà.

27.

但能趨吉避凶 - 何慮登高涉險

Đãn năng xu cát tị hung
Hà lự đăng cao thiệp hiểm

Đã biết tìm cát tránh hung. Lo gì lên cao vượt hiểm.

Cầu Sư

Cầu Sư (tìm thầy) — cách xem chọn thầy dạy học, đánh giá tài đức, tính cách của thầy qua sáu hào của quẻ Bốc Dịch.

Mở đầu

捐金饋食教養雖賴乎嚴君 - 明善復初啟發全資夫先覺

Quyên kim soạn thực giáo dưỡng tuy lại hồ nghiêm quân
Minh thiện phục sơ khải phát toàn tư phù tiên giác

Bỏ tiền bạc nuôi dạy tuy cậy nhờ vào cha. Mở mang bước đầu rõ điều lành toàn dựa vào thầy.

1.

凡求師傅 - 須究文書

Phàm cầu sư phó
Tu cứu Văn Thư

Tìm thầy dạy bảo. Phải xét Văn thư.

Văn thư tức Phụ Mẫu. Hào Phụ Mẫu là thư tịch, học quán, thành tích học tập.

2.

用居弱地必不範不模 - 若在旺鄉則可矜可式

Dụng cư nhược địa tất bất phạm bất mô
Nhược tại vượng hương tắc khả căng khả thức

Dụng thần hưu tù tất chẳng có gì là mô phạm. Nếu được vượng tướng tất có thể làm mẫu mực.

Thầy được mời dạy không biết thứ bậc ra sao, nên dùng hào Ứng làm Dụng thần. Nếu có danh phận thứ bậc thì không thể dùng hào Ứng, nên lấy danh phận mà luận. Như học trò đi tìm thầy mà bói, không kể thầy già hay trẻ đều lấy hào Phụ Mẫu làm thầy. Nếu Dụng thần hưu tù thì thầy đó kém cỏi không đáng làm mô phạm cho người khác, còn vượng tướng hữu khí thì thông minh, uyên bác là học giả mẫu mực.

3.

臨刑臨害好施夏楚之威

Lâm hình lâm hại hiếu thi hạ sở chi uy

Lâm Hình hại thì thích dùng roi vọt.

Hạ sở là roi để răn dạy. Nếu Dụng thần mang hình hại, Bạch Hổ thì thầy tính nóng thiếu nhân từ tất thích roi vọt, nếu vượng thì càng gia tăng.

4.

逢歲逢身業擅束修之養

Phùng tuế phùng Thân nghiệp thiện thúc tu chi dưỡng

Gặp Tuế, gặp Thân thì chuyển nghề lấy bổng lộc.

Dụng hào, Quái thân hoặc trì Thái Tuế, vị thầy này chuyên lấy nghiêm khắc làm nghề cốt để lấy bổng lộc nuôi gia đình.

5.

兌金震巽雜學堪推 - 離火乾坤專經可斷

Đoài Kim, Chấn, Tốn tạp học kham suy
Li Hỏa, Càn, Khôn chuyên kinh khả đoán

Đoài Kim, Chấn, Tốn là tạp học khó định. Li Hỏa, Càn, Khôn là chuyên về Kinh.

Phàm để đoán thầy chuyên Kinh hay tạp học, phải lấy hào Phụ ở năm quẻ Chấn, Tốn, Cấn, Khảm, Đoài là tạp học, còn 3 quẻ Li, Càn, Khôn là chuyên kinh.

(Chuyên Kinh ở đây chỉ chuyên học về kinh sách của nhà Nho, còn tạp học tất học nhiều thứ như Nho, Y, Lý, Số chẳng hạn…)

6.

本象同鄉在內則離家不遠 - 他宮異地在外則隔屬須遙

Bản tượng đồng hương tại nội tắc li gia bất viễn
Tha cung dị địa tại ngoại tắc cách thuộc tu dao

Ở bản cung nội quái thì không rời xa nhà. Tại Tha cung ngoại quái ở cách xa.

Dụng hào tại bản cung mà ở ngoại quái là người bản xứ, mà chỗ ở thì xa. Tại Tha cung nội quái thì người khác quận mà chỗ ở thì gần.

7.

與世相生非親則友

Dữ Thế tương sinh phi thân tắc hữu

Tương sinh với thế không phải thân thuộc thì là bạn.

Sinh hợp với hào Thế tất có bà con, không đồng cung với hào Thế là bạn bè quen biết.

8.

與官交變不貴亦榮

Dữ Quan hào biến bất quí diệc vinh

Biến thành hào Quan không quí cũng vinh.

Dụng hóa thành Quan, vị thầy này ngày sau tất quí hiển. Nếu có Bạch Hổ mà bị hình hại là người mang bệnh. Nếu trì Nguyệt kiến lại có thêm Thanh long tất còn tương lai tốt đẹp.

9.

靜合福交喜遇循循之善誘 - 動加龍德怕逢凜凜之威嚴

Tĩnh hợp Phúc hào hỉ ngộ tuần tuần chi thiện dụ
Động gia Long Đức phạ phùng lẫm lẫm chi uy nghiêm

Tĩnh hợp với hào Phúc mừng được dạy dỗ khéo dạy. Động có Long Đức e gặp phải nghiêm khắc đáng sợ.

Dụng thần với Tử Tôn hợp thì rất tốt tất gặp thầy giỏi văn, biết lễ dạy bảo đàn đàn, giữ đúng đạo làm thầy, chủ thầy và trò hợp nhau. Chỉ sợ Phụ động tất khắc Tử, nếu lại thêm Bạch Hổ hình hại, tất nhiên khó cho đệ tử vì chủ vị thầy nghiêm nghị đáng sợ, không thể phạm lỗi nhỏ.

10.

父入墓中邊孝先愛眠懶讀

Phụ nhập Mộ trung Biên Hiếu Tiên ái miên lại độc

Phụ nhập Mộ thì như Biên Hiếu Tiên thích ngủ nhác đọc sách.

Hào Phụ nhập Mộ thì vị thầy này thích an hưởng nhác dạy, sức học kém. Nếu Phụ lâm Không hóa Mộ cũng như thế. Nếu Nhật thần xung phá hào Mộ thì vị thầy sức học phi thường.

(Biên Thiều tự Hiếu Tiên người đời Đông Hán, nổi danh văn học, mấy trăm người theo học, thường ban ngày dạy hay giả vờ ngủ. Đệ tử thường chế nhạo: "Lý hiếu Tiên, thích tranh biện, ngày ham ngủ, nhác đọc thư".)

11.

文臨身上李老聃博古通今

Văn lâm Thân thượng Lý Lão Đam bác cổ thông kim

Văn tại Thân, Lý Lão Đam hiểu thông kim cổ.

Phàm tìm thầy lấy hào Văn thư làm khả năng của thầy. Sáu hào trong quẻ không có hào Văn thư tất thầy kém học thức. Nếu có hào này tĩnh ở Quái thân hoặc được sinh vượng thì tài học của thầy phi thường.

(Lý Lão Đam tức Lão Tử.)

12.

母化子孫必主能詩能賦

Mẫu hóa Tử Tôn tất chủ năng thi năng phú

Phụ Mẫu hóa Tử Tôn tất giỏi thơ giỏi phú.

Phụ hào động hóa Phúc, vị thầy này giỏi làm mọi thứ văn, nếu bị hình hại bệnh bại thì tuy biết làm đủ loại văn nhưng nhiều sơ hở. Tử mang Nguyệt kiến lại có thêm Thanh Long tất xuất khẩu thành thơ văn. Nếu Tử hợp với hào Phụ thì vị thầy này có thể mang con theo.

13.

鬼連兄煞定然多詐多奸

Quỷ liên Huynh sát định nhiên đa trá đa gian

Quỷ cùng Huynh sát chắc chắn là nhiều gian dối.

Phàm gặp Huynh động hóa Quỷ, Quỷ động hóa Huynh đều chủ gian trá, nếu lại hình khắc hào Thế tất có thị phi khẩu thiệt.

14.

口是心非臨空亡而發動

Khẩu thị tâm phi Không vong nhi phát động

Miệng thì ừ mà lòng thì không, do lâm Không vong mà phát động.

Dụng hào nên tĩnh không nên động, nên vượng không nên Không. Động mà Không tất không thành thực. Tĩnh mà Không thì biếng nhác việc dạy, hóa Không cũng thế.

15.

彼延此請持世應而興隆

Bỉ duyên thử thỉnh trì Thế Ứng nhi hưng long

Bên này mời bên kia thỉnh vì trì Thế Ứng mà phát động.

Thế Ứng đều động chủ thầy có hai nhà mời dạy, nếu cả hai hào đều lâm Không tất việc đều không thành.

16.

應值母而生世須知假館

Ứng trị Mẫu nhi sinh Thế tu tri giả quán

Ứng ở Phụ Mẫu mà sinh Thế phải biết là đi học nhờ nơi khác.

Phụ Mẫu lâm hào Ứng, mà Thế hào động sinh hợp với Phụ, thì đi học tại nhà người khác, tức học theo.

(Giả là "không thật", tức nơi dạy học là nhà của người khác chứ không phải nhà mình.)

17.

父在外而福合必是擔囊

Phụ tại ngoại nhi Phúc hợp tất thị đảm nang

Phụ ở ngoài mà hợp với Phúc là gánh hòm theo thầy.

Phàm bói quẻ tìm thầy, nếu con em tự xem lấy hào Thế làm học trò mà không xem hào Phúc. Cha anh đến xem lấy hào Tử làm học trò mà không dùng hào Thế. Nếu Phụ hào ở ngoại quái lại ở tha cung yên tĩnh, Tử Tôn lại động tương hợp với Phụ, tất du học ở tha phương, gánh hòm theo thầy.

18.

鬼化文且剋世則訟由乎學

Quỷ hóa Văn thả khắc Thế tắc tụng do hồ học

Quỷ hóa Văn Thư khắc Thế thì tranh tụng do việc học.

Quỷ động nếu hóa ra Phụ Mẫu hình khắc hào Thế thì tất chủ ngày sau tranh tụng. Phụ hóa Quỷ hào hoặc Quan Phụ cùng động khắc thương Thế cũng vậy.

19.

月扶福德日生則青出於藍

Nguyệt phù Phúc Đức, Nhật sinh tắc thanh xuất ư lam

Nguyệt phù trợ Phúc Đức, được Nhật thần sinh thì trò giỏi hơn thầy.

Cần được Tử Tôn hữu khí không lâm Không, lại được Nhật Nguyệt, động hào sinh hợp thì học hành tiến bộ. Nếu hào Dụng suy thì ngược lại con em hơn thầy.

20.

刑剋同傷父子必罹其害 - 合生為助官鬼莫受其扶

Hình khắc đồng thương Phụ Tử tất li kỳ hại
Hợp sinh vi trợ Quan Quỷ mạc thụ kỳ phù

Phụ Tử cùng bị khắc thương tất chịu hại. Quan Quỷ được hợp sinh chẳng nhận trợ giúp.

Cha bói mời thầy dạy con, lấy Thế là mình và Tử Tôn là con, dùng Ứng hào làm thầy. Như Thế và Tử Tôn đều chịu hình khắc thì về sau cha con tất gặp hại. Không thể để Quan hào động hình khắc Thế, Tử Tôn mà lại được Tài động phò trợ Quan.

21.

或擊或冲父母逢之不久

Hoặc kích hoặc xung, Phụ Mẫu phùng chi bất cửu

Gặp Phụ Mẫu xung kích tất không lâu dài.

Phụ Mẫu tuy cần có khí nhưng không nên động, phát động tất thương khắc Tử Tôn thì chẳng lâu dài được.

22.

或空或陷世身見之不成

Hoặc Không hoặc hãm Thế Thân kiến chi bất thành

Gặp Thế Thân hoặc Không hoặc hãm tất việc không thành.

Thế Ứng, Thân hào lâm Không, bị xung khắc là tượng khó thành việc.

23.

財化父交妻族薦之于不日

Tài hóa Phụ hào, thê tộc tiến chi vu bất nhật

Tài hóa Phụ thì họ hàng bên vợ giới thiệu thầy liền.

Nếu quẻ có Phụ Mẫu được hào Thê của bản cung hóa thành thì nội trong ngày nhà vợ giới thiệu thầy đến. Huynh hóa Phụ thì thầy do bạn bè giới thiệu.

24.

母藏福德僧家設帳于先年

Mẫu tàng Phúc Đức, tăng gia thiết trướng vu tiên niên

Phụ Mẫu phục ở Phúc Đức là thầy chùa trước đây đã thiết trướng dạy học.

Nếu hào Phụ phục tại Tử Tôn, thì thầy mời trước đây đã mở dạy tại nhà chùa. Phụ phục dưới hào Thế thì là thầy cũ.

Lời kết Chương 15

搜索六爻無過求理 - 思量萬事莫貴讀書

Sưu sách lục hào vô quá cầu lý
Tư lượng vạn sự mạc quí độc thư

Suy xét sáu hào chẳng qua để tìm lý lẽ. Cân nhắc vạn sự chẳng gì quí hơn học.

Phàm xem tìm thầy không nhất thiết là thầy dạy đạo học, mà có thể muốn tìm học thợ làm nghề, cùng bái thầy đi tu chẳng hạn. Nhưng nếu tự đi xem thì lấy Chủ tượng cho thầy là Phụ Mẫu, chủ tượng cho người học là Thế hào. Nhưng nếu là người nào đó đến xem thì phải hỏi quan hệ, nếu người học là bạn bè, anh em, thì lấy Huynh Đệ làm chủ tượng. Nhưng cần thầy trò tương sinh, tương hợp mới tốt, còn tương khắc, tương xung thì hung.

Học Quán: mở đầu và câu 1–24

Học Quán (nhà học) — cách xem việc mở lớp dạy học, chọn nơi dạy, đánh giá chủ nhà, học trò qua sáu hào của quẻ Bốc Dịch.

Mở đầu

學得明師可繼程風于滿座 - 師非良館難期貫粟之盈倉 - 故欲筆耕 - 先須蓍筮

Học đắc minh sư khả kế Trình phong vu mãn tọa
Sư phi lương quán nan kỳ cổ túc chi doanh sương
Cố dục bút canh
Tiên tu thi phệ

Học được thầy giỏi có thể nối được phong độ thầy Trình được nhiều người theo học. Thầy không có chỗ dạy tốt khó có được lúa gạo đầy rương. Cho nên muốn dạy học. Trước tiên phải bói thi phệ.

1.

世為西席如逢父母必明經

Thế vi tây tịch, như phùng Phụ Mẫu tất minh kinh

Thế là thầy dạy, nếu gặp Phụ Mẫu tất thông suốt các kinh.

Phàm xem nơi dạy học, lấy hào Thế làm thầy. Nếu lâm Phụ Mẫu tất hiểu thông kinh sách. Thế ở ba cung Càn, Khôn, Li cũng thế. Thế lâm Quan Quỷ, hoặc ở bản cung Quan hào phục dưới Thế phần lớn thầy là Tú tài.

2.

應乃東家若遇官交須作吏

Ứng nãi đông gia, nhược ngộ quan hào tu tác lại

Ứng là chủ nhân, nếu gặp hào Quan là có quan chức.

Ứng hào là chủ nhân khi xem về nơi dạy. Nếu Ứng lâm Quan tất nhà của quan lại, hay người đi làm việc. Có thêm Bạch Hổ tất là bệnh nhân. Nếu lâm Phụ Mẫu có Câu Trần là nhà người trồng trọt, có Chu Tước là người có học, gia Bạch Hổ là đồ tể, có Đằng Xà là nhà thợ thuyền. Ứng hào lâm Tử Tôn thuộc Kim tất chủ nhân là tăng đạo, lâm Tài ở âm cung âm hào mà trong quẻ không có Quan Quỷ tất phụ nữ làm chủ nhà. Nếu hào Ứng lâm Quan lại có Quí Nhân là nhà phú quí. Lâm Tài hóa Tài, hóa Tử là người buôn bán.

3.

臨官分少壯休囚必貧乏之家 - 墓庫分高年旺相則富豪之主

Lâm Quan hề thiếu tráng, hưu tù tất bần phạp chi gia
Mộ khố hề cao niên, vượng tướng tắc phú hào chi gia

Lâm Quan thì kém khỏe, hưu tù tất là nhà nghèo nàn. Mộ khố tất cao tuổi, vượng tướng thì là nhà hào phú.

Ứng hào lâm ở hào vượng chủ nhân tất nhiên là người mạnh mẽ, nếu lâm Mộ khố là người già, lâm Tài Phúc tất nhà phú quí. Nếu luận về đức tính nên dùng Lục Thân và Lục Thú để suy đoán.

4.

值土火空無父母 - 逢金水絕少兒孫

Trị Thổ Hỏa Không vô Phụ Mẫu
Phùng Kim Thủy Tuyệt thiếu nhi tôn

Ở Thổ Hỏa mà lâm Không thì không có cha mẹ. Gặp Kim Thủy lâm Tuyệt thì ít con cháu.

Quẻ Khôn, Cấn thuộc Thổ, nếu là hào Hỏa vượng lâm Không, động Không, xung Không chủ cha mẹ không trọn vẹn. Suy lâm Không thì không còn cha mẹ. Nếu được quẻ Càn Đoài thuộc Kim, không có hào Thủy, mà Thủy lại Tuyệt ở Phi hào, hoặc Tuyệt ở Nhật thần tất chủ không có con cháu. Ngoài ra cứ phỏng như thế.

5.

不拱不和決定主賓不協 - 相生相合必然情意相投

Bất củng bất hòa quyết định chủ tân bất hiệp
Tương sinh tương hợp tất nhiên tình ý tương đầu

Không cùng không hòa, chắc chủ khách không hợp sức. Tương sinh tương hợp tất nhiên tình ý hợp nhau.

Thế Ứng hình xung khắc hại về sau chủ khách bất hòa. Nếu được sinh hợp tị hòa thì tình thắm thiết. Sinh mà hóa khắc ban đầu hòa hợp sau lại bất hòa; xung mà hóa hợp ban đầu lạt lẽo mà sau thân thiết. Ứng sinh hợp với Tử Tôn thì thầy trò nhiều ân nghĩa, nếu xung khắc tất bất hòa.

6.

財作束修不宜化弟

Tài tác thúc tu bất nghi hóa Đệ

Thê Tài là bổng lộc, không nên hóa Huynh Đệ.

Xem về nơi dạy lấy Thê Tài làm bổng lộc, chỉ sợ Huynh Đệ phát động, hoặc Tài hào hóa Huynh Đệ chỉ bổng lộc cho có danh thật ra không thực. Tài hào vô khí mà gặp Nhật thần, động hào sinh phò cung hợp bổng lộc tuy không nhiều mà các lễ tết trong bốn mùa đều chu toàn cho thầy.

7.

父為書館豈可逢空

Phụ vi thư quán khởi khả phùng Không

Phụ là thư quán, há lâm Không.

Xem nơi dạy học lấy hào Phụ Mẫu làm thư quán, vượng tướng tất có thư quán tốt. Quẻ không có Phụ Mẫu, hoặc Phụ Mẫu lâm Không, tất không có thư quán, nên việc dạy cũng khó thành.

8.

鬼動合身須得貴人推薦

Quỷ động hợp Thân tu đắc quí nhân suy tiến

Quỷ động hợp Thân, nên được quí nhân tiến cử.

Quan Quỷ phát động tất có trở ngại, nếu sinh hợp với Thế Thân tất có quí nhân tiến cử mới thành.

9.

兄興臨應決多同類侵謀

Huynh hưng lâm Ứng quyết đa đồng loại xâm mưu

Huynh động lâm Ứng, chắc chắn người cùng nghề mưu phá.

Phàm Ứng trì Huynh Đệ tất có người cùng nghề dạy tranh đoạt nơi dạy, Huynh lâm Quái thân cũng vậy. Nếu tại gian hào động xung khắc Thế hào chủ có người nói ra vào để phá.

10.

官如藏伏應無督集之人

Quan như tàng phục Ứng vô đốc tập chi nhân

Quan Quỷ nếu phục thì ứng vào việc không có người đốc suất.

Quan Quỷ sinh phò Phụ Mẫu. Cho nên xem về nơi dạy lấy hào này làm người kiểm soát con em. Nếu Quan Quỷ không xuất hiện, hoặc hiện mà lâm Không, chủ không có người tụ tập học sinh để thành lớp học.

11.

應若空亡未有招賢之主

Ứng nhược Không vong vị hữu chiêu hiền chi chủ

Ứng nếu lâm Không, chủ chưa có người thỉnh thầy.

Ứng hào lâm Không tất không có người mời thầy. Nếu hào Phụ không xuất hiện hoặc lâm Không tất khó thành việc dạy. Ứng hào động Không, hóa Không tất chủ không thật, chỉ mang danh hờ.

12.

動象臨財難稱意

Động tượng lâm Tài nan xứng ý

Tài động trong quẻ khó vừa lòng.

Hào Văn Thư là Dụng thần lúc xem về học quán. Nếu hào Tài động tất khắc Phụ, nếu việc chưa thành thì khó thành, mà đã thành rồi thì không được vừa ý.

13.

空交持世豈如心

Không hào trì Thế khởi như tâm

Không vong tại Thế há vừa lòng sao?

Hào Phụ Mẫu trong quẻ xuất hiện sinh hợp với Ứng mà Thế lâm Không, việc mở lớp dạy không thành.

14.

身位受傷雖成不利

Thân vị thụ thương tuy thành bất lợi

Hào Thân bị thương, dù thành cũng không lợi.

Thế Thân bị Nhật thần, Nguyệt kiến, động hào hình khắc, việc tuy thành nhưng về sau có tật bệnh hoặc quan phi.

15.

間交有動縱吉難成

Gian hào hữu động túng cát nan thành

Gian hào động, nếu tốt cũng khó thành.

Gian hào động khắc, sự việc trắc trở, trắc trở thì khó thành tựu.

16.

鬼或化兄備禮先酬乎薦館

Quỷ hoặc hóa Huynh bị lễ tiên thù hồ tiến quán

Quỷ nếu hóa Huynh thì được đem đầy đủ lễ vật trước khi mời về dạy.

Phàm gặp hào Quỷ động hóa Huynh tất được người trước đem lễ mời dạy nên có thể thành việc. Huynh ở Thế Thân cũng như vậy.

17.

世如變鬼央人轉薦於東家

Thế như biến Quỷ ương nhân chuyển tiến ư đông gia

Thế như biến thành Quỷ, trung gian tiến cử với chủ nhân.

Hào Quỷ xuất hiện mà Thế lại hóa xuất Quỷ thì được tiến cử nên có thể thành việc. Quẻ không có Quan Quỷ, mà động hào lại biến thành Quan thì ban đầu không có người tiến cử, mà phải có người tiến cử thì việc mới thành.

18.

世無生合證看白眼之紛紛

Thế vô sinh hợp mạn khán bạch nhãn chi phân phân

Thế không được sinh hợp thì luôn bị khinh nhờn xem thường.

Ứng không khắc Thế, Phụ Mẫu bất Không, Huynh Quỷ không động mà Nhật Nguyệt, động hào đều không sinh hợp Thế hào, thì việc tuy thành nhưng chủ nhân không kính trọng thầy, nên đối xử khinh thường.

19.

福或興隆會見青衿之濟濟

Phúc hoặc hưng long hội kiến thanh cấm chi tế tế

Phúc nếu vượng động thì được học sinh đông đúc.

Xem lớp dạy lấy hào Phúc làm đệ tử, vượng tướng thì đông đúc, hưu tù thì ít ỏi.

20.

衰逢扶起日加負笈之徒

Suy phùng phù khởi nhật gia phụ cấp chi đồ

Suy mà được phò khởi thì ngày càng thêm đồ đệ.

Tử Tôn suy nhược được Nhật thần, động hào sinh hợp, phò khởi thì học sinh ban đầu không đông mà sau khi mở lớp thì ngày càng thêm nhiều.

21.

動遇冲開時減執經之子

Động ngộ xung khai thời giảm chấp kinh chi tử

Động gặp xung khai, thì giảm bớt đệ tử.

Tử Tôn động nếu bị Nhật thần, động hào xung tán thì đệ tử phản thầy mà đi. Nếu bị Thế xung thì thầy đuổi môn đồ.

22.

逢龍則俊秀通明 - 遇虎則剛強頑劣

Phùng Long tắc tuấn tú thông minh
Ngộ Hổ tắc cương cường ngoan liệt

Gặp Long thì thông minh tuấn tú. Gặp Hổ thì cứng đầu ngu độn.

Tử Tôn lâm Thanh Long được Nguyệt kiến sinh hợp mà lại lâm Kim Thủy thì có đệ tử thông minh phi thường. Nếu lâm Bạch Hổ tất đồ đệ phần lớn kém cỏi cứng đầu.

23.

陽卦陽爻居養位座前有劉恕之神童 - 陰宮陰象化財交帳後列馬融之女樂

Dương quái Dương hào cư dưỡng vị, tọa tiền hữu Lưu Thứ chi thần đồng
Âm cung Âm tượng hóa Tài hào, trướng hậu liệt Mã Dung chi nữ nhạc

Quẻ Dương hào Dương ở vượng địa, trong học sinh có thần đồng như Lưu Thứ. Cung Âm tượng Âm hóa Tài hào thì sau trướng Mã Dung có bọn nữ nhạc.

Tử Tôn ở Dương cung Dương hào mà lâm Kim Thủy vượng tướng, bất Không lại được cùng phò thì đệ tử có người vượt trội như thần đồng Lưu Thứ. Nếu tại Âm cung Âm hào chủ có nữ nhân theo học.

24.

兩福自冲鬼谷值孫臏龐涓之弟子 - 子孫皆合伊川遇楊時游酢之門生

Lưỡng Phúc tự xung, Quỷ Cốc trị Tôn Tẫn, Bàng Quyên chi đệ tử
Tử Tôn giai hợp, Y Xuyên ngộ Dương Thì, Du Tạc chi môn sinh

Hai hào Phúc tự xung thì như Tôn Tẫn, Bàng Quyên đệ tử của Quỷ Cốc. Tử Tôn đều hợp như môn sinh Dương Thì, Du Tạc của Y Xuyên.

Học Quán: câu 25–34

25.

世動妻爻抉主親操井臼

Thế động Thê hào chủ thân thao tỉnh cữu

Thế động ở Tài thì tự thân lo việc nấu nướng.

Thế lâm Tài động thì tự thân lo bếp núc không được cho đồ ăn.

26.

應生財值定然供膳饔飱

Ứng sinh Tài trị định nhiên cung thiện ung xan

Ứng sinh, Tài trị chắc được cấp dưỡng bữa ăn.

Hào Tài lâm Ứng sinh hợp Thế Thân chủ cung cấp thức ăn. Nguyệt kiến, Nhật thần, động hào đới Thê Tài là môn đồ luân phiên cung cấp thức ăn. Vượng tướng thì hậu đãi, hưu tù thì đạm bạc.

27.

如索東脩可把妻財推究 - 若居伏地還求朋友維持

Như sách thúc tu khả bả Thê Tài suy cứu
Nhược cư phục địa cầu bằng hữu duy trì

Nếu đòi hỏi bổng lộc thì xét hào Thê Tài

Nếu phục tàng thì tìm bạn bè giúp đỡ.

Phàm xem về việc đòi hỏi bổng lộc dạy học thì lấy hào Tài làm chủ, nếu Tài không xuất hiện thì nhờ bạn bè đòi hỏi mới được.

28.

出現不傷旺相生身名曰吉 - 入空無救休囚死絕號曰凶

Xuất hiện bất thương, vượng tướng sinh Thân giai viết cát
Nhập Không vô cứu hưu tù Tử Tuyệt hiệu viết hung

Xuất hiện không bị thương khắc, vượng tướng sinh Thân tất là cát

Lâm Không chẳng được cứu, hưu tù Tử Tuyệt gọi là hung,

Bói về bổng lộc được hào Tài xuất hiện vượng tướng, Nguyệt kiến, Nhật thần, động hào không thương khắc tất không khiếm khuyết. Nếu Tài hào xuất hiện bị khắc hoặc Tuyệt hoặc Không hoặc Mộ đều chủ không vừa lòng.