Gà, chó, lợn và tên mượn từ tiểu thuyết Kim Dung, Quỳnh Dao

Gà, Chó, Lợn: trong vòng mười hai con giáp

Gà: "Phùng kê nhất xướng thiên hạ bạch" (nghĩa là con gà trống cất lên một tiếng hát thì đất trời chuyển sáng). Gà biểu tượng của sự quang minh, niềm hy vọng và tương lai. Ngoài ra còn tượng trưng cho thiên hạ thái bình, cát tường như ý. Thần khí của chú gà trống rất oai hùng, kiêu ngạo, đấy là thể hiện ý chí phấn đấu vươn lên không ngừng của dũng sĩ, còn gà mái là thể hiện của tính cần kiệm, từ bi, khiêm nhường. Gà là con vật chủ trị rết, bò cạp. Do đó trong các tác phẩm thần thoại cổ đại, thường được miêu tả thành biểu tượng cho sự quang minh, là lực lượng chính nghĩa, chuyên chống đối các thế lực ác độc là rết, bò cạp. Địa chi của năm gà là dậu, người sinh năm gà có thể sử dụng chữ dậu để đặt tên.

Chó: Từ 1000 năm về trước chó đã sớm trở thành người bạn và là tay thủ đắc lực nhất của nhân loại. Chó đối với con người trước sau như một và trong con mắt của con người thì chó là hình tượng của một bậc trung thần nghĩa sĩ. Tục ngữ có câu "con không chê cha mẹ khó, chó không chê chủ nghèo" để nói lên sự trung thành của con vật này. Chó là con vật rất được mọi người quý mến, cho nên người sinh năm con chó có thể dùng địa chi của năm này là tuất để đặt tên. Ví dụ Thẩm Tuất Niên, Thẩm Tuất Thành.

Lợn: Lợn là con vật đứng cuối cùng trong mười hai con giáp, đặc tính của con lợn là lương thiện, khoan dung đại lượng, là tượng trưng của phú quý phúc thái. Đến năm mới dân gian thường vẽ "chú lợn mập ở cửa" với ý nghĩa là phú quý đến cửa. Người sinh năm lợn có thể dùng địa chi tương ứng của năm lợn là hợi để đặt tên. Ví dụ Lý Hợi Thanh, Hà Hợi Hàm.

Lấy tên mười hai con giáp cùng những gì tương ứng để đặt tên có thể ra rất nhiều tên hay. Nhưng ngoài mười hai con giáp ra có một vài con vật có liên quan đến mười hai con giáp mà vẫn có thể sử dụng để đặt tên, như chữ tương quan với hổ là chữ "beo", chữ tương quan với chữ mã là chữ "kí". Những chữ như thế mang một hàm ý bên trong vô cùng phong phú.

Đặt tên cho con trong những kiệt tác mà bạn thích: Quỳnh Dao

Con gái của tác giả chiến hữu từ Gia Hưng đến Bắc Kinh khi được hỏi tên là gì liền trả lời là Hứa Vũ Đình. Khi đó tôi cảm thấy là cái tên đấy rất hay, rất cao nhã và rất phù hợp với dung mạo thông minh lanh lợi của cô gái ấy và khi suy nghĩ kĩ hơn một chút tôi cảm giác rất giống với tên người trong tác phẩm của tác gia Quỳnh Dao. Nghĩ đến bao công đọc sách của bạn tôi, tôi tin rằng anh ta đã tham khảo tên của các nhân vật trong tác phẩm của Quỳnh Dao từ đấy chọn lấy một tên để gọi cho con mình. Do đó, tôi cảm thấy rằng đọc các tác phẩm hay, nổi tiếng để rồi tìm ra một cái tên mình thích, sau đó tiến hành một chút thay đổi sao cho phù hợp với con của mình. Thế cũng là một phương pháp đặt tên rất hay phải không các bạn? Người viết bài này xin đưa ra một vài tên các tác phẩm nổi tiếng tiêu biểu, từ đó rút ra một vài tên gọi hay để các vị độc giả cùng tham khảo.

Từ những tác phẩm của Quỳnh Dao

Tên gọi các nhân vật trong tác phẩm của Quỳnh Dao, đối với nữ thường thanh nhã, đối với nam thường mới lạ. Tác phẩm "Người xa lạ" với tên nhân vật là Thẩm Bội Dung, Đường Quốc Bổn, Tịnh Như. Tác phẩm "Nhược Mai", nhân vật Hoàng Yến Linh, Thẩm Nhược Mai, Mạnh Sĩ Hiểu, Ngô Đức Ngôn. Tác phẩm "Xiềng xích" với nhân vật Bảo Như, Quan Hoành. Tác phẩm "Trĩ đen" nhân vật Nhược Thanh, Châu Triết, Thẩm Mĩ Cầm. Tác phẩm "Tà dương" nhân vật Như Lan, Gia Lương. Tác phẩm "Phong" nhân vật Duy Khiết, Duy Đức. Tác phẩm "Mê thất" nhân vật Lý Hiểu Dung, Hứa Phúc Vân. Tác phẩm "Tình nhân cốc" nhân vật Phí Hải Thanh. Tác phẩm "Ngoài cửa sổ" nhân vật Giang Nhạ Dung, Chu Nhã An, Hà Kì, An Bạch Lan Ti, Khang Nam, Trương Tử Minh, Trình Tâm Vân, Hồ Minh Vân, Nhược Tô, Giang Ngưỡng Chỉ, Triệu Ý Nhi, Giang Nhạn Nhược. Tác phẩm "Văn quân" nhân vật Văn Quân, Bá Kiến, Thúc Hào, Trung Khang. Tác phẩm "Người vợ câm" nhân vật Liễu Tịnh Ngôn, Liễu Miễn Vân, Liễu Tịnh Văn, Y Y, Liễu Nhược Tuyết. Tác phẩm "Ba bông hoa" nhân vật Trang Niêm Du, Du Lập Quần. Trên đây là những nhân vật mà người viết bài này đã có sự lựa chọn trong bộ phận tác phẩm của tác giả Quỳnh Dao. Từ những cái tên này có thể khẳng định rằng, tên nhân vật dưới ngòi bút Quỳnh Dao rất độc đáo. Quỳnh Dao rất hay dùng chữ "Nhược" như Nhược Lan, Nhược Tố, Nhược Ngộ… Hơn nữa tên các nhân vật đấy hoàn toàn không rơi vào tư tưởng đặt tên lạc hậu của những người đi trước. Nếu bạn là người thích tên nhân vật nào đó trong tác phẩm Quỳnh Dao, bạn có thể thay đổi tên đó vào mình là được, hoặc giả bạn thêm chút ít công phu để tên đó hợp với mình hơn. Như thế cũng là một phương pháp đặt tên tương đối đơn giản nhưng vẫn có cái tên theo lý tưởng của bạn.

Kim Dung và Hồng Lâu Mộng: hai kho tên lớn của văn học Trung Hoa

Có thể nói, Kim Dung là tác giả nổi tiếng của những tác phẩm kiếm hiệp hay và hấp dẫn. Tác phẩm của ông thể tài phong phú, rất có sức hút nghệ thuật. Sau đây chúng tôi xin giới thiệu một vài nhân vật rút ra từ tác phẩm của ông để độc giả tham khảo: Tác phẩm "Thiên long bát bộ" nhân vật Mã Ngũ Đức, Đoàn Dự, Cam Quang Hào, Trung Linh, Dung Tử Củ, Mạch Thuật Thác, Tư Không Huyền, Mộc Văn Thanh, Chu Đỗ Thần, Hạnh Song Thanh, Cam Bảo Bảo, Vân Trung Hạc, Ngô Quang Thắng, Cao Thăng Tiết, Đao Bạch Phương, Tần Hồng Miên, Ba Thiên Thạch, Đoàn Khiêm Nghĩa, Cao Trí Thăng, Hà Bách Tuế, Đinh Xuân Thu, Bao Bất Đồng, Tư Mã Lâm, Tư Mã Vệ, Phạm Bạch Linh, Đơn Trung Hải, Nguyễn Tinh Trúc, Tô Tinh Hà, Lý Thu Thuỷ, Võ Phan An, Trang Tụ Hiền… Tên của các nhân vật trong tác phẩm của Kim Dung rất có cá tính, thậm chí có một vài tên rất mới lạ như Dung Tử Cư, Nguyễn Tinh Trúc, Đa Đan Chi… Trong các tài liệu hộ tịch ở Bắc Kinh hiện nay vẫn chưa hề thấy có cái tên của nhân vật nào đấy trong tác phẩm Kim Dung bị lặp lại. Điều đó chứng tỏ, trên phương diện đặt tên của Kim Dung rất khoa học, ông chưa bao giờ tuỳ tiện dùng một tên tầm thường nào đó để đặt tên cho nhân vật của mình. Từ điểm này mà nói tên nhân vật trong tác phẩm của Kim Dung rất có giá trị cho độc giả tham khảo.

Hồng Lâu Mộng

"Hồng Lâu Mộng" là một bộ tiểu thuyết nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Quốc. Trình độ nghệ thuật của bộ sách này thì không có một tác phẩm nào có thể so sánh với nó. Tác giả của cuốn sách này là Tào Thuyết. Vậy thì khi đặt tên cho nhân vật trong một tác phẩm văn học có điều gì khác biệt? Chúng tôi thiết nghĩ, nên có một chút nghiên cứu thảo luận về điều này. Tác giả viết bài này xin giới thiệu một vài nhân vật trong tác phẩm Hồng Lâu Mộng để các bạn tiện theo dõi: Giả Vũ Thôn, Lâm Như Hải, Lãnh Tử Hưng, Giả Kính, Giả Dung, Giả Chính, Giả Đại Thiện, Giả Châu, Giả Bảo Ngọc, Lâm Đại Ngọc, Giả Liên, Giả Tứ Phượng, Giả Thám Xuân, Giả Tích Xuân, Vương Tử Đằng, Giả Lan, Anh Liên, Tiêu Đại, Giả Đại Nho, Giả Quỳnh, Giả Xương, Giả Nguyên Xuân, Hoa Tự Phòng, Giả Phòng, Giai Huệ, Văn Kiệt… Nhân vật trong Hồng Lâu Mộng rất nhiều, người viết bài này chỉ đưa ra một phần trong số đó. Nhưng từ đây chúng ta có thể thấy rõ ràng khi Tào Tuyết Cần đặt tên cho nhân vật trong truyện của mình, ông rất chú ý đến tính cách hoá nhân vật. Ví dụ nhân vật làm quan phải gọi là Giả Chính, Giả Vũ Thôn, làm người hầu phải gọi là Linh Quan… Ngoài ra, mặt chữ Tào Thuyết cần sử dụng khi đặt tên cho nhân vật của mình rất rộng, rất mới lạ. Ví dụ như Giả Lan, Giả Bảo Ngọc, Giả Nghênh Xuân… đấy là những chữ phổ biến, còn những chữ mà ta ít gặp cũng có, ví dụ chữ Đại trong Lâm Đại Ngọc, chữ Thám trong tên Giả Thám Xuân… Khi Tào Tuyết Cần đặt tên cho nhân vật của mình, ông còn dùng đến những tên của loài chim, tên của loài hoa và tên của ngọc khí, ví dụ như Tuyết Nhạn, Vương Phượng, Tử Quyên, Giả Tường, Kim Quế, Giả Dung… Giả Bảo Ngọc, Giả Châu, Giả Quỳnh, Diệu Ngọc… Những cái tên gọi này vô cùng phong phú, sau khi đọc xong bạn có thể mở ra con đường tư duy về cách đặt tên của bạn rồi chứ?

Ngoài việc mượn tên nhân vật trong sách, còn một hướng đi khác hoàn toàn ngược lại: đặt cho con một cái tên thật giản dị, mộc mạc.

Một cái tên đơn giản, chất phác: hướng đi ngược với những cái tên cầu kỳ

Người viết bài này có một người thầy giáo là một người biên tập có uy tín lớn trong "Nhân dân nhật báo", anh ta không cao lắm nhưng có thể viết xã luận. Theo lời nói của anh ta thì đặt tên cho con cái nên đặt cái tên thiên về học vấn, nhưng sợ có sự trái ngược nhau nên anh ta đã tìm một cái tên rất chất phác để đặt cho con, đó là con trưởng tên là Đinh Nhất, con thứ tên là Đinh Nhị. Trong cách đặt tên của anh ta thì chữ Đinh không có hàm nghĩa sâu sắc, ý nghĩa chỉ để chỉ là một người con trai. Vậy thì một con người có tên như thế tại sao lại đặt cho con mình cái tên bình thường như vậy? Đây cũng là một phương pháp đặc sắc riêng trong cách đặt tên cho con cái. Đặt tên cho con một cái tên chất phác có không ít ưu điểm, một là dễ viết, hai là dễ nhớ, tuy là đơn giản nhưng không thô tục và không giống với cách đặt tên của những người khác. Ngoài ra, với cái tên như thế thì sẽ không giống người khác, cho nên không có sự lặp lại tên, thế mới gọi là "phản phác quy chân, vô vi tiện thị hữu vi" tức là có lúc những cái tên không mang hàm nghĩa sâu sắc sẽ rất có ý vị. Một vài cái tên chất phác có rất nhiều ưu điểm. Vậy làm thế nào ta mới có thể đặt được một cái tên chất phác? Trên thực tế làm được việc này rất khó, bởi vì chất phác không thuộc hàng tên tục, nó hơi khác với số đông tên thường, như vậy mới khó.

Ta có thể áp dụng phương pháp đại thể sau: ta có thể dùng những chữ ít nét, những chữ không có hàm ý sâu sắc như Nhân, Nhất, Đinh, Đại, Can, Chính, Mộc, Đông, Tả, Hữu, Vệ, Chi, Đích, Thập, Mục… Những chữ này vừa đơn giản lại chẳng có hàm ý sâu sắc gì, nhưng lại rất dễ dùng trong tên, lại không hay bị trùng tên. Ví dụ Lưu Nhân, Triệu Nhất Đinh, Cao Tiểu Tiểu, Đại Can, Vạn Mộc, Đông Chính, Lý Tả Mộc, Nhiệm Tiểu Vệ, Thập Lục, Trương Mục Chi… Phối hợp họ cha mẹ cũng có thể đặt ra được một cái tên chất phác. Ví dụ họ của mẹ là Cao, họ của bố là Tư Mã, có thể đặt tên là Tư Mã Cao. Họ bố là Âu Dương, họ mẹ là Úc, tên con đặt là Âu Dương Úc… Nếu họ bố mẹ đều là họ đơn thì việc phân phối họ rất dễ xuất hiện việc trùng tên, vậy nếu họ bố mẹ đều là họ đơn thì tốt nhất là không nên phối. Dùng tên có chữ chất phác, là một phương pháp hay, song khi bạn dùng phương pháp này xin hãy lưu ý, đừng suy nghĩ đây là phương pháp đặt tên tuỳ tiện đại khái, bởi nếu thế bạn đã đi chệch hướng, tách một chữ chất phác ra làm đôi mắt rồi.

Hiện nay có rất nhiều người muốn đặt tên cho con mình một cái tên phương Tây, thế nào gọi là tên phương Tây, đó là những tên mang sắc thái của tên nước ngoài, chủ yếu là Na, Sư, Mạc, Khắc, Sa… Những cái tên này khi gọi phần lớn giống tên người nước ngoài. Một số không thích phương pháp đặt tên này, họ cho rằng đó là do quá trình sính ngoại. Tác giả cảm thấy đây không phải là vấn đề sính ngoại, chỉ là vấn đề quan niệm cách đặt tên mà thôi. Có một số người có tư tưởng phong kiến họ chỉ muốn con mình có những tên quen thuộc. Nhưng có một số người lĩnh hội những sự việc mới rất nhanh, cho nên quan niệm của họ cũng mới hơn, vì thế cách đặt tên cho con cái họ cũng mới hơn. Điều này không thể nói rằng họ sính ngoại.

Nguồn: Quan Hi Hoa, "Cách đặt tên cho con" (Hà Sơn - Thanh Anh dịch, NXB Văn Hoá Thông Tin, 2002)